କାଳିକା ପୁରାଣ

ଶ୍ରୀ କାଳିକାଦେବୈ ନମଃ

ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ଯୁଗଳକୁ ଭାବି ।

ଯୋଗୀଗଣ ଭବଭୟ ନାଶନ୍ତି ସମ୍ଭବି ॥

ଯେଉଁପାଦ ପଦ୍ମରୁ ଭୂଆଦି ସର୍ବଲୋକ ।

ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଉଛି ଅତିରେକ ॥

ମାୟାରୂପା ଭଗବତୀ ଭବ ନିସ୍ତାରିଣୀ ।

ପ୍ରାଣୀବର୍ଗ ସମ୍ମୋହିନୀ ସୁବୁଦ୍ଧି ଦାୟିନୀ ॥

ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତି ରୂପେ ଏ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ନମି ।

କାଳିକା ପୁରାଣ କ୍ଷୁଦ୍ର ବୁଦ୍ଧିରେ ଆରମ୍ଭି ॥

ଜଗତର ଆଦ୍ୟରୂପ ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ ।

ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣମି ଲେଖୁଅଛି ଏ ପୁରାଣ ॥

ପୂର୍ବକାଳେ ହିମାଳୟ ଆଶ୍ରମରେ ରହି ।

ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ କମଠାଦି ମୁନିଏ କହି ॥

ହେମୁନେ ସକଳ ଶାସ୍ତ୍ର ବେଦାଙ୍ଗ ବେଦକୁ ।

ବିସ୍ତାରି କହିଛି ନିଃସଂଶୟରେ ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ॥

ତୁମ୍ଭ ଅନୁଗ୍ରହେ ସର୍ବ ଶୁଣି ଆମ୍ଭେ ସୁଖୀ ।

ଏବେ ପଚାରୁ କହହେ ଆମ୍ଭ ସ୍ନେହ ରଖି ॥

ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ସଂସାରତ୍ୟାଗୀ ସଂଯମୀ ହରଙ୍କୁ ।

କାଳୀସତୀରୂପେ ମୋହେ ପକାଇଲେ ତାଙ୍କୁ ॥

ଦକ୍ଷନାରୀ ଗର୍ଭେ ସତୀ କାହିଁକି ଜନ୍ମିଲେ ।

ଶଙ୍କର କିମ୍ପାଇ ତାକୁ ବିବାହ କରିଲେ ॥

ସତୀଦେବୀ ଦକ୍ଷକୋପେ ଦେହ ତ୍ୟାଗକଲେ ।

ପୁଣି ହିମାଳୟ କନ୍ୟାରୂପେ ଜନମିଲେ ॥

କିପରି ସେ ହରଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗ ହାରିଣୀ ।

ଏ ସର୍ବ ବିଷୟ କହ ବିସ୍ତାରିଣ ମୁନି ॥

ତୁମ୍ଭସମ ଜ୍ଞାନୀ ନାହିଁ ନଥିବେ ନଥିଲେ ।

ଏଣୁ ପଚାରୁଛୁ କହ ଆମ୍ଭ ଆଗେ ଭଲେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଆହେ ମୁନିଗଣେ ଅତି ଗୋପନୀୟ ଏହି ।

ପୁଣ୍ୟ ଶୁଭ କାମ ଜ୍ଞାନପ୍ରଦ କଥା ହୋଇ ॥

ଏ କଥାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦ ଆଗେ କହିଲେ ।

ନାରଦ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ॥

ସେମାନେ ଯବକୀତଙ୍କୁ କହନ୍ତେ ସେ ପୁଣି ।

ଅସିତଙ୍କୁ କହିଲେ ସେ ମୋ ଆଗେ ବଖାଣି ॥

ଅତି ପୁରାତନୀ କଥା ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମୁଁ କହି ।

ସନ୍ତୋଷ ଲଭିବି ଯଦି ପାରିବି ଘେନାଇ ॥

ଚକ୍ରପାଣି ଜଗନ୍ନାଥ ବ୍ୟକ୍ତାବ୍ୟକ୍ତ ରୂପୀ ।

ସ୍ତୂଳସୂକ୍ଷ୍ମ ନିତ୍ୟାନିତ୍ୟ ଚରାଚର ବ୍ୟାପୀ ॥

ବିଦ୍ୟା ଅବିଦ୍ୟା ସ୍ଵରୂପ କାଳରୂପୀ ହରି ।

ନିର୍ମଳ ଷଟ୍‌ରିପୁ ଯେ ତା ବିରାଗୀ ଦୈତ୍ୟାରୀ ॥

ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ପ୍ରଳୟ କାରଣ ଗଦାଧର ।

ଯୋଗୀଜନ ଚିନ୍ତାମଣି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଈଶ୍ୱର ॥

ପରଂବ୍ରୁହ୍ମ ଜ୍ୟୋତିରୂପେ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ନମି ।

ତୁମ୍ଭ ପ୍ରଶ୍ନ ସମାଧାନ କରିବାକୁ କ୍ଷମୀ ॥

ବିଶ୍ଵସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ହରିନାମ ଜପି ।

ସୁରାସୁର ନରାଦିଙ୍କୁ ସର୍ଜିଲେ ସଂକଳ୍ପି ॥

ଦକ୍ଷାଦି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସର୍ଜିଲେ ବିଧାତା ।

ମନରୁ ଜନ୍ମାଇଲେ ସେ ମୁନି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ॥

ମରୀଚି ଅତ୍ରି ପୁଲହ ଅଙ୍ଗିରା ଯେ କ୍ରତୁ ।

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ନାରଦ ପ୍ରଚେତା ଭ୍ରୁଗୁ ॥

ସେକାଳେ ତାଙ୍କ ମନରୁ ବରାଙ୍ଗୀ ସୁନ୍ଦରୀ ।

ସନ୍ଧ୍ୟାନାମେ କନ୍ୟାଜନ୍ମି ମୋହିଲା ତ୍ରିପୁରୀ ॥

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣ ଶାଳିନୀ ତ୍ରିକାଳ ଦୁର୍ଲଭା ।

ସ୍ଵାଭାବିକ ନୀଳକେଶ ଗୁଚ୍ଛଦିଶେ ଶୋଭା ॥

ବର୍ଷାକାଳ ମୟୂରୀ ସଦୃଶା ବିଚିତ୍ରାଙ୍ଗୀ ।

ସଦା ସୁଭୂଷିତା ହୋଇ କରେ ନାନାଭଙ୍ଗୀ ॥

ଆରକ୍ତ ଗୌର କର୍ଣ୍ଣାନ୍ତ ଅଳକା ଶୋଭଇ ।

ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ତୁଲ୍ୟ ବହୁ ବର୍ଣ୍ଣ ବିରାଜଇ ॥

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ନୀଳପଦ୍ମ ସଦୃଶ ନେତ୍ର ଯୁଗ ।

ଚକିତା ହରିଣୀ ତୁଲ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ ଅପାଙ୍ଗ ॥

ଶ୍ରବଣ ବ୍ୟାପି ଭ୍ରୂଲତା ଚଞ୍ଚଲେ ସୁନ୍ଦର ।

ମଦନ ଧନୁ ସମାନ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ତାର ॥

ଭୂମଧ୍ୟ ଅଧୋଭାଗରୁ ବିସ୍ତୃତ ଉନ୍ନତ ।

ତିଳପୁଷ୍ପ ସମ ନାସା ଲାବଣ୍ୟ ପ୍ରସୂତ ॥

ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦ୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଆନନ ।

ରକ୍ତିମାରେ ବିମ୍ବାଧର ଶୋଭା ଅନୁପମ ॥

ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଲାବଣ୍ୟ ଗୁଣେ ପୂରିତ ସେ ମୁଖ ।

ଓଷ୍ଠ ଚୁମ୍ବିକୁଚଦ୍ଵୟ ଉନ୍ନତାତି ରେକ ॥

ପୀନସାନ୍ଦ୍ର ପଦ୍ମକଢ଼ ପ୍ରାୟ ପୁଣି ସେହି ।

କୃଷ୍ଣମୁଖେ ମୁନିମନ ପାରଇ ସେ ଦହି ॥

ତ୍ରିବଳି ଶୋଭି ଉଦର କ୍ଷୀଣ ମଧ୍ୟ କଟି ।

କନ୍ଦର୍ପ ଡିମ୍ବରୁ ସମ ଦିଶଇ ପ୍ରକଟି ॥

ରମ୍ଭାବୃକ୍ଷ ସମତରୁ ନମ୍ର କରି କର ।

ପରାୟେ କୋମଳ ପୁଣି ଗମନେ ମନ୍ଥର ॥

ସ୍ଥଳପଦ୍ମ ପରି ପାଦଦ୍ଵୟ ବିରାଜଇ ।

କାମବାଣ ସମସାନ୍ଦ୍ର ଅଙ୍ଗୁଳି ଶୋଭଇ ॥

ତନୁ ରୋମାବଳି ବୃତା ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ।

ଦୀର୍ଘନେତ୍ରା ହାସ୍ୟ ମୁଖେ ଝରେ ସ୍ଵେଦବାରି ॥

ଫାଶତୁଲ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣଦ୍ଵୟ ଶୋଭା ଦେଖି ତାର ।

ତ୍ରିଗମ୍ଭିରା ଷଡ଼ୁନ୍ନତା ନାରୀ ମଧ୍ୟେ ସାର ॥

ଆଗେ ଉଭା ହେବା ଦେଖି ବିଧାତା ମନରେ ।

ଉପସ୍ଥିତ ଦକ୍ଷାଦି ମାନସ ପୁତ୍ରଠାରେ ॥

ମାନସିକ ଚିନ୍ତାସହ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିଲା ।

ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ରୂପା ଦେଖି ହେଲେ ଭୋଳା ॥

ଭାବିଲେ ଏ ନାରୀ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ।

କେଉଁ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାର ନାରୀ ହୋଇ ସନ୍ତୋଷିବ ॥

ଏ ରୂପ ଭାବନା ମଧ୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ।

ଜାତ ହେଲା ସୁନ୍ଦର ପୁରୁଷ ଏକ ଚାରୁ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣ ଆଭା ତାର ।

ବିଶାଳ ବକ୍ଷା ସୁନ୍ଦର ନାସା ମନୋହର ॥

ସୁବିଶାଳ କଟି ଜଙ୍ଘ ନୀଳ ରୋମେ ଶୋଭା ।

ଲଗ୍ନ ଭ୍ରୂଲତା ଦ୍ୱୟରେ ଶୋଭା ମୁଖ ଆଭା ॥

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ମିଗ୍‌ଧ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆନନ ।

କବାଟ ହୃଦେ ସୁଲୋମରାଜି ବିଦ୍ୟମାନ ॥

ଶ୍ଵେତହସ୍ତି କର ତୁଲ୍ୟ ବାହୁଦ୍ୱୟ ପୀନ ।

ହସ୍ତଚକ୍ଷୁ ମୁଖ ପାଦ ସବୁ ନଖ ମାନ ॥

ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣେ ଶୋଭା ଦିଶେ ଅତି ସୁଲକ୍ଷଣ ।

ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ଚାରୁଦନ୍ତ ମତ୍ତହସ୍ତ ସମ ॥

କେଶଗୁଚ୍ଛର ସୁଗନ୍ଧି ନାସା ତୃପ୍ତି କରେ ।

ଶଙ୍ଖ ତୁଲ୍ୟ କଣ୍ଠ ମୀନ ପତାକା ଯେ ଉଡ଼େ ॥

ମକର ବାହାନ, ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପ ଶର ଧାରୀ ।

ଫୁଲ ଧନୁକୁ ଧରିଣ ଶୋଭା ଦିଶେ ଭାରୀ ॥

କଟାକ୍ଷପାତ ଯେ ଚକ୍ଷୁଦ୍ଵୟ ବୁଲୁଥାଇ ।

ସୁଗନ୍ଧି ବାୟୁରେ ଆଦି ରସ ପ୍ରକଟଇ ॥

ସେ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଣ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସକଳେ ।

ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ତାହାଙ୍କ ରୂପ ମନୋହରେ ॥

ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଶନେ ।

ଜଗତ ସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଦେଖି ସେ ପ୍ରଣମେ ॥

ବିନୀତ ଭାବେ ବୋଲଇ ମଧୁର ବଚନ ।

କିକରିବି ଆଜ୍ଞା ଦିଅ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ ॥

ମୋ ଯେଗ୍ୟ କର୍ମରେ ମୋତେ ବିନିଯୋଗକର ।

ନାମ ବାସସ୍ଥାନ ପତ୍ନୀ କି କି ହେବ ମୋର ॥

ଏ ସର୍ବ ବିଷୟ ମୋତେ ପ୍ରଦାନ କରିଣ ।

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାମ ସାର୍ଥ କରନ୍ତୁ ଆପଣ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ସେ ପୁରୁଷର ପ୍ରାର୍ଥନା ବାକ୍ୟ ମାନ ଶୁଣି ।

ନିଜ ସୃଷ୍ଟିରେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ କୁଶପାଣି ॥

କ୍ଷଣେ ମୌନ ରହି ମନକୁ ସଂଯତ କରି ।

ସେନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କର୍ମ କହନ୍ତି ବିଚାରି ॥

ବ୍ରହ୍ମୌବାଚ

ଏ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପ ବାଣ ଦ୍ଵାରା ।

ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନାରୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କର ତ୍ଵରା ॥

ଦେବ ଗନ୍ଧର୍ବ କିନ୍ନର ମହୋରଗ ଗଣ ।

ଅସୁର ବିଦ୍ୟାଧର ଯକ୍ଷ ପିଶାଚ ପୁଣ ॥

ଭୂତ ବିନାୟକ ଗୁହ୍ୟକ ସିଦ୍ଧ ମାନବ ।

ପକ୍ଷୀପଶୁ କୀଟ ପତଙ୍ଗ ଜଳଜ ସର୍ବ ॥

ଏମାନେ ତୁମ୍ଭ ଶରରେ ହୋଇବେ ମୋହିତ ।

ହରି ହର ସହିତ ମୁଁ ହେବି ବଶୀଭୂତ ॥

ଗୁପ୍ତବେଶ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମନରେ ପ୍ରବେଶି ।

ସୁଖହେତୁ ହୁଅ ସୃଷ୍ଟି କରାଅ ବିଶେଷି ॥

ତୁମ୍ଭ ପୁଷ୍ପ ବାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମନ ଯେ ହୋଇବ ।

ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମତ୍ତତା ଆନନ୍ଦକୁ ଦେବ ॥

ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୋତେ ଦେଲି ।

ତୋ ଯୋଗ୍ୟ ନାମ କହିବି ପଛରେ ମୁଁ ଭାଳି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେ କହି ଧାତା ଦକ୍ଷାଦିଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଦେଲେ ।

ନିଜ ପଦ୍ମାସନେ ବସି ସୁସ୍ଥିର ହୋଇଲେ ॥

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମେ ମନ ।

ଦେଇ ପ୍ରଭାକର ବିପ୍ର କରଇ ରଚନ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ତହୁଁ ମରୀଚି ଆଦି ମୁନିଏ ସେହି ସ୍ଥାନେ ।

ସେ ପୁରୁଷର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି ମନେ ମନେ ॥

ତାହାଙ୍କ ରୂପୋଚିତ ନାମ ସ୍ଥିର କରିଣ ।

ବାସସ୍ଥାନ ପୁଣି ପତ୍ନୀ କଥା ବିଚାରିଣ ॥

ସେ ପୁରୁଷକୁ କହିଲେ ଯେହେତୁରୁ ତୁମ୍ଭେ ।

ଜାତ ମାତ୍ରେ ଆମ୍ଭ ମନ ମନ୍ଥିଲ ହେ ଦମ୍ଭେ ॥

ତେଣୁ ତୁମ୍ଭ ନାମ ମନ୍ମଥ ହେବ ଜଗତେ ।

ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ହେତୁ କାମ ନାମ ହେବ ସନ୍ତତେ ॥

ମନୋଭାବ ମଦନ କନ୍ଦର୍ପ ଯେ ଦର୍ପକ ।

ଏହି ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେବ ତିନିଲୋକ ॥

ତୁମ୍ଭ ବାଣର ତେଜକୁ ସମ କେ ନୋହିବେ ।

ବ୍ରାହ୍ମ ରୌଦ୍ର ବୈଷ୍ଣବାସ୍ତ୍ର ପରାଜିତ ହେବେ ॥

ସ୍ଵର୍ଗ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ପାତାଳ ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକାଦିରେ ।

ତୁମ୍ଭ ସ୍ଥାନ ହେବ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସବୁ ଠାରେ ॥

ସର୍ବପ୍ରାଣୀ ମନ ମଧ୍ୟେ ପ୍ରବେଶ କରିବ ।

ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ତୁମ୍ଭ ପତ୍ନୀ ସମ୍ପାଦିତ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଜାତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ।

ସନ୍ଧ୍ୟା ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହେବ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପୁରୀ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେ କହି ମୁନିମାନେ ତୁନି ହୋଇଗଲେ ।

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖକୁ ଚାହିଁ ବିନୟେ ବସିଲେ ॥

ତହୁଁ କାମ ଉନ୍ମାଦନ ନାମ ଫୁଲ ଧନୁ ।

ନାରୀ ଭ୍ରୂଲତା ସମାନ ଚଞ୍ଚଳତା ତନୁ ॥

ତାହାକୁ ଧରି ପଞ୍ଚକୁସୁମ ଶର ଗଣ ।

ହର୍ଷଣ ରୋଚନ ମୋହି ରୋଷଣ ମାରଣ ॥

ଧନୁରେ ସଂଯୋଗୀ ଗୁପ୍ତ ରୂପେ ବିଚାରଇ ।

ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିଷ୍ଠ ମୁହିଁ ॥

ଧାତା ସହ ମୁନିଗଣ ଆଗରେ ଏ କ୍ଷଣି ।

ଦେଖାଇବି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାକୁ ଜାଣି ॥

ଏ ସୁନ୍ଦରୀ ସନ୍ଧ୍ୟାନାରୀ ଦକ୍ଷାଦି ସକଳେ ।

ମୋହିତ ହେବେ ମୋହର ଶର ପ୍ରୟୋଗରେ ॥

ହରିହର ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୋ ବାଣେ ମୋହିତ ।

ହେବେବୋଲି କହିଛନ୍ତି ସ୍ଵୟଂ ଅଷ୍ଟ ହସ୍ତ ॥

ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଏହିସ୍ଥାନେ ପରୀକ୍ଷା କରିବି ।

ଏମାନଙ୍କ ମନକୁ ମୋ ବାଣ ନିକ୍ଷେପିବି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେ ବିଚାରି ମଦନ ଫୁଲ ଧନୁଶର ।

ସଂଯୋଜୀ ବୀର ବେଶରେ ଉଠିଲା ସତର ॥

ବଳୟ ସମ କରିଣ ଧନୁ ଓଟାରିଲା ।

ସେକାଳେ ସୁଗନ୍ଧ ବାୟୁ ତହିଁ ପ୍ରସରିଲା ॥

ତହୁଁ କାମ ବିଧାତାଦି ସକଳ ମୁନିଙ୍କୁ ।

ଏକ ଏକ କରି ବାଣ ବିନ୍ଧେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସକଳେ ହୋଇଲେ ମୋହିତ ।

ମାନସିକ ବିକାର ଜନ୍ମିଲାକ ତୁରିତ ॥

ନିକଟେ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଦେଖି ବିମୋହିତ ହେଲେ ।

କାମଭାବ ବଢ଼ିଗଲା ସାଦରେ ଚାହିଁଲେ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିକାର ଜାତ ହେଲା ଧାତାଙ୍କର ।

ଆଦରେ ସୁକନ୍ୟା ସନ୍ଧ୍ୟା ମୁଖ ଚାହିଁବାର ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଶରୀରରୁ ଅଣଚାଶ ଭାବ ।

ଚତୁଃ ଷଷ୍ଠୀକଳା ସହ ବିବ୍ୟୋକାଦି ହାବ ॥

ଜନ୍ମିଲା, ସନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀର ସେହି ଦଶା ହେଲା ।

ମୋହିତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କଟାକ୍ଷ ପାତ କଲା ॥

ନିସର୍ଗ ସୁନ୍ଦରୀ ସନ୍ଧ୍ୟା କାମ ଭାବ ଯୋଗେ ।

ସ୍ୱର୍ଗ ଗଙ୍ଗାସମ ତନୁ ରୋମାଞ୍ଚିଲା ବେଗେ ॥

ବ୍ରହ୍ମା କାମ ଭାବ ଯୁତା ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଣ ।

ଅଭିଳାଷେ ଦେହ ହେଲା ସ୍ୱେଦ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ॥

ତହୁଁ ମରୀଚି ପ୍ରଭୃତି ମୁନି ମାନଙ୍କର ।

ସେହିକ୍ଷଣି ଜାତ ହେଲା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିକାର ॥

ବ୍ରହ୍ମାଦିଙ୍କର ଭାବକୁ ଦେଖିଣ ମଦନ ।

ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ଜାଣି ହେଲା ହର୍ଷ ମନ ॥

ଭାବିଲା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସଫଳ ହୋଇଲା ।

ସର୍ବତ୍ର ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେବା ସ୍ଥିର କଲା ॥

ସେକାଳେ ଶଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗେ ଥାଇ ଦେଖାଦେଲେ ।

ଧାତା ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ କାମ ଭାବକୁ ଜାଣିଲେ ॥

ଈଶ୍ୱର ଉବାଚ

ହେ ଧାତଃ କାହିଁକି କାମ ଭାବ ତୁମ୍ଭ ମନେ ।

ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଣ ହେଲା ଅତି ଛନ୍ନେ ॥

ପୂର୍ବେ ତୁମ୍ଭେ କହିଛ, ମାତା ଭଗିନୀ ସୁତା ।

ପୁତ୍ର ଭ୍ରାତା ପିତାଙ୍କର କାମ ବିବର୍ଜିତା ॥

ସୁତାଠାରେ ତୁମ୍ଭ ମନ ହେଲା ଯେ ବିକୃତ ।

ଏହା ଦେଖି ଉପହାସ କରିବ ଜଗତ ॥

କ୍ଷୁଦ୍ର କାମ ବଶେ ତୁମ୍ଭ ମନ ସୁଚଞ୍ଚଳ ।

ସେପରି ମଧ୍ୟ ହେଲା ମରିଚ୍ୟାଦି ମୁନିର ॥

ମନ୍ଦମତି କନ୍ଦର୍ପ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଏହା କଲା ।

ତାହାର ଏ କୁକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଧିକ୍‍ କର ଭଲା ॥

ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକର୍ଷଣ କରି ।

କାମଭାବେ ମଜ୍ଜାଇଲା ମନକୁ ସବୁରି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ମହାଦେବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପିତାମହ ।

ଲଜ୍ଜାରେ ଜନ୍ମିଲା ଦେହୁଁ ସେ ସ୍ଵେଦ ପ୍ରବାହ ॥

ତହୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିକାର ସଂଯତ କରିଣ ।

କାମରୂପା ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ତତ୍‍କ୍ଷଣ ॥

ଧାତା ଦେହୁଁ ଯେଉଁ ସ୍ଵେଦଜଳ ପାତହେଲା ।

ଅଗ୍ନିନଷ୍ଵାତ୍ତା ବହିର୍ଷଦଗଣ ସେ ହୋଇଲା ॥

ସେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣରେ କୃଷ୍ଣ କମଳ ଲୋଚନ ।

ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ସଂସାର ତ୍ୟାଗୀ ଯତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ ॥

ଚୌଷଠି ସହସ୍ର ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତା ଗଣ ମାନେ ।

ଛୟାସି ସହସ୍ର ହେଲେ ବହିର୍ଷଦ ଗଣେ ॥

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶରୀରୁ ଯେଉଁ ସ୍ଵେଦ ଜାତ ହେଲା ।

ତହୁଁ ସର୍ବାଙ୍ଗ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଜନମିଲା ॥

ସର୍ବଗୁଣ ସମ୍ପନ୍ନା କୃଷାଙ୍ଗୀ ତନୁ ମଧ୍ୟା ।

ତପ୍ତସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣା ଚାରୁଦଶନା ସୁମେଧା ॥

ମରିଚ୍ୟାଦି ଷଟ୍‌ ମୁନି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ।

କରିବାରୁ ନହୋଇଲା ସ୍ଵେଦର ପ୍ରବାହ ॥

କ୍ରତୁଙ୍କ ସ୍ଵେଦରୁ ଜାତ ସୋମପାଙ୍କ ଗଣ ।

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସ୍ଵେଦେ ଜନମିଲେ ସ୍ଵକାଳିନ ॥

ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଵେଦୁଁ ଆଜ୍ୟପାଗଣ ହୋଇଲେ ।

ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ସ୍ଵେଦେ ହବିଷ୍ମନ୍ତ ଜନମିଲେ ॥

ଏମାନେ ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ପିତୃଗଣ ହେଲେ ।

କାବ୍ୟବାହ ହୋଇ ସର୍ବଲୋକେ ପୂଜାକଲେ ॥

ସର୍ବପ୍ରାଣୀଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମା ହେଲେ ପିତାମହ ।

ପିତୃପ୍ରସୂ ହେଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସେ ସ୍ୱେଦ ପ୍ରବାହ ॥

ତାହାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟେ ଜନ୍ମିବାରୁ ଏହି ନାମ ।

ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲା ଶୁଣ ମୁନିଗଣ ॥

ଶିବବାକ୍ୟେ ଲଜ୍ଜିତ ହେବାରୁ ପିତାମହ ।

ମନ୍ମଥକୁ କୋପ କଲେ ହୋଇଣ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ॥

ଆଗରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣି କରି ।

ଭୟେ ବାଣ ସହ ଧନୁ ରଖେ ଶମ୍ବରାରୀ ॥

କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ ଧାତ୍ରା ଯାହାକଲେ ତାହା ଶୁଣ ।

ଭାଷାବନ୍ଧେ ପ୍ରଭାକର କରଇ ରଚନ ॥

ତହୁଁ ଧାତା ସୁପ୍ରଦୀପ୍ତ ହୁତାଶନ ସମ ।

କ୍ରୁଦ୍ଧାହୋଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେକ ପୁଣ ॥

ତୁମ୍ଭଆଗେ ଏହି କାମ ଆମ୍ଭ ସକଳଙ୍କୁ ।

ନିର୍ଲଜ୍ଜେ ବାଣ ପେଷିଣ ଦେଲା ହେ ନିନ୍ଦାକୁ ॥

ତାହାଫଳେ ତୁମ୍ଭ ନେତ୍ରାନଳେ ଦଗ୍‌ଧ ହେବ ।

ଦୁଷ୍କର୍ମର କୁଫଳକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗିବ ॥

କନ୍ଦର୍ପକୁ ଏହି ଶାପ ଦେଲେ ଚତୁର୍ମ୍ମୁଖ ।

ଶିବଙ୍କ ସହିତ ମୁନିମାନଙ୍କ ସମକ୍ଷ ॥

ତହୁଁ ଭୟେ ରତିପତି ଧନୁବାଣ ଛାଡ଼ି ।

ଦାରୁଣ ଶାପକୁ ଶୁଣି ବିଧିପାଦେ ପଡ଼ି ॥

ଦକ୍ଷ ମରୀଚି ଆଦିଙ୍କ ଆଗେ ଭୀତ ହୋଇ ।

ଗଦ ଗଦ କଣ୍ଠେ ଅତି ନମ୍ରରେ କହଇ ॥

ମନ୍ମଥ ଉବାଚ

ହେ ପ୍ରଭୁ କି ଦୋଷେ ମୋତେ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ।

ନ୍ୟାୟବାନ ହୋଇ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷେ ଦଣ୍ଡ ବିହିଲେ ॥

ତୁମ୍ଭ ଆଜ୍ଞା ପାଳନାର୍ଥେ ଏକର୍ମ ମୁଁ କଲି ।

ତହିଁରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବେ ଅଭିଶପ୍ତ ହେଲି ॥

ହରିହର ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସକଳେ ମୋ ବାଣେ ।

ମୋହିତ ହେବେ ବୋଲିଲା ତାହା ପରୀକ୍ଷଣେ ॥

କଲି ଏ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମୋର ହେଲା କେଉଁ ଦୋଷ ।

କ୍ଷମାକର ପ୍ରଭୋ ଶାପ ହେଉ ମୋର ଶେଷ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ମଦନର ନମ୍ର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବିଶ୍ଵପତି ।

ସଦୟରେ ମଦନକୁ ମଧୁରେ କହନ୍ତି ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ମୋ କନ୍ୟା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମକ୍ଷେ ମୋତେ ମୁଗ୍‌ଧ କଲ ।

ତେଣୁ ଶାପ ଦେଲି ଏବେ ଶୁଣ ମୋର ବୋଲ ॥

ତୁମ୍ଭ ଶାପ ଶାନ୍ତି ହେବ ଯେପରି ତା ଶୁଣ ।

ହର କୋପାନଳେ ଦଗ୍‍ଧ ହେବ ଯେଉଁକ୍ଷଣ ॥

ତତ୍ପରେ ତାହାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବଳେ ତୁମ୍ଭେ ।

ହର ବିବାହ ହୋଇବେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଯେବେ ॥

ସେକାଳେ ପୁନର୍ଜୀବନ ପାଇବ ନିଶ୍ଚୟ ।

ଅନୁଗ୍ରହ କରି ଏବେ ହୁଅ ହେ ନିର୍ଭୟ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେ କହି ବ୍ରହ୍ମା ତହୁଁ ହେଲେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ।

ମାନସ ମୁନିଗଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଅଗ୍ରତ ॥

ତାହାଦେଖି ଶମ୍ଭୁ ମଧ୍ୟ ବାୟୁ ବେଗେ ଗଲେ ।

ତାହା ଦେଖିଣ ଦକ୍ଷ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ॥

ଦକ୍ଷ ଉବାଚ

ମୋ ରୂପ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ମୋ ଦେହ ସମ୍ଭବା ।

ଭାର୍ଯ୍ୟାରୂପେ ଘେନ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭା ॥

ସର୍ବଦା ସହଚାରିଣୀ ହୋଇବ ତୁମ୍ଭର ।

ଧର୍ମତଃ ବଶବର୍ତ୍ତିନୀ ହେବ ହେ ସୁନ୍ଦର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

କହି ଦକ୍ଷ ସ୍ଵଦେହଜ ସ୍ଵେଦୋଦ୍ଭବା କନ୍ୟା ।

ରତି ନାମଦେଇ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କୁ ଦେଲେ ଧନ୍ୟା ॥

ରତି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଣ କନ୍ଦର୍ପ ସେକ୍ଷଣେ ।

ମୋହିତ ହେଲେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଣ ନିଜବାଣେ ॥

ବିଜୁଳିବର୍ଣ୍ଣା ମୃଗନେତ୍ରୀ ସେ ରତି ଦେବୀ ।

ଚଞ୍ଚଳାଙ୍ଗୀ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କ ପତ୍ନୀହେଲେ ଭାବି ॥

ମଦନ ରତିଭ୍ରୂଲତା ଦ୍ଵୟକୁ ଦେଖିଣ ।

ମୋ ଧନୁକୁ ଧାତାଏଠି କଲା କି ନିର୍ମାଣ ॥

ରତିକଟାକ୍ଷକୁ ଚାହିଁ ମନେ ବିଚାରଇ ।

ମୋ ବାଣର ଶୀଘ୍ରଗତି ଏଥିରେ ଅଛଇ ॥

ରତିଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧ ନିଃଶ୍ଵାସକୁ ଆଘ୍ରାଣିଣ ।

ମଳୟାନିଳେ ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ତେଜିଲେ ତକ୍ଷିଣ ॥

ପୂର୍ଣ୍ଣେନ୍ଦୁ ସଦୃଶ ରତି ମୁଖକୁ ଦେଖିଣ ।

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ କି ହେଲା ଉଦ୍ଦୀପନ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମକଢ଼ ସଦୃଶ କୁଚ ଦେଖୁ ।

ଭ୍ରମରଯୁତ କୁଚାଗ୍ର କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଏକି ॥

ଦୃଢ଼ ପୃଥୁଳ ଉନ୍ନତ ଘନ ସ୍ତନ ଭାରେ ।

ଆନମିତା ନାଭିଠାରୁ ରୋମରାଜି ସ୍ଫୁରେ ॥

ନିଜ ପୁଷ୍ପଧନୁ ଗୁଣ ଆନମିତ ପରି ।

ଶୋଭାପାଏ ରତିଙ୍କର ଉଦରେ ତ୍ରିବଳି ॥

ଗଭୀର ନାଭି ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ ।

ମୁଖପଦ୍ମେ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟ ରକ୍ତପଦ୍ମବତ ॥

କ୍ଷୀଣକଟି ଶରଭା ସଦୃଶ ଦେହ ଶୋଭା ।

ରତ୍ନନିର୍ମିତ ବେଦିକା ତୁଲ୍ୟ ତାର ଆଭା ॥

ଊରୁଦ୍ଵୟ ରମ୍ଭାବୃକ୍ଷ୍ୟ ତୁଲ୍ୟ ଯେ କୋମଳ ।

ମଦନର ନିଜଶକ୍ତିସମ ସେ ବହଳ ॥

ପାର୍ଷ୍ଣିପାଦାଗ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆରକ୍ତ ଦିଶଇ ।

କନ୍ଦର୍ପର ଅନୁରାଗ ଭାବଳୁ ବଢ଼ାଇ ॥

ରତିଙ୍କର ବାହୁଦ୍ଵୟ ମୃଣାଳ ସଦୃଶ l

ରକ୍ତ ନଖ ସୁବୃତ୍ତ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦେଖି ତୋଷ ॥

ଏ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦେଖି କାମ ବିଚାରଇ ।

ମୋ ଅସ୍ତ୍ରର ଅନୁରୂପ ରତି ଅଙ୍ଗ ହୋଇ ॥

ମୋତେ ମୋହ କରିବାକୁ କିଅବା ମୋହିନୀ ।

ନୀଳମେଘ ତୁଲ୍ୟ କେଶଯୁତ ବରାଙ୍ଗିନୀ ॥

ରତିର ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦେଖିଣ ମଦନ ।

ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଶାପକୁ ସେ କଲେ ବିସ୍ମରଣ ॥

ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଏ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ପାଇ ।

ଶିବଙ୍କୁ ଅକ୍ଳେଶେ ମୋହ କରିବଇଁ ମୁହିଁ ॥

ଯେ ସ୍ଥାନରେ ମୋ ଧନୁର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯେହୁହେବ ।

ତହିଁ ଏ ରତି ରୂପରେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସାଧିବ ॥

ସ୍ଵର୍ଗ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ପାତାଳରେ ଯହିଁ ଯେବେ ଯିବି ।

ଏ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ସଙ୍ଗରୁ କେବେ ନଛାଡ଼ିବି ॥

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମେଘର ତଡ଼ିତ ।

ସେପରି ଏ ରତି ନୋହିବ ସଙ୍ଗ ବିଚ୍ୟୁତ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

କନ୍ଦର୍ପ ଏହା କହି ରତିଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେଲେ ।

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସାଗରୁ ଲଭିଲେ ॥

ରତି କାମ ସଂଯୋଗ ମେଘ ବିଦ୍ୟୁତ ସମ ।

ଦର୍ଶକ ଆହ୍ଲାଦ କର ଅତି ଅନୁପମ ॥

କନ୍ଦର୍ପର ରତିଠାରେ ରତିର ମଦନେ ।

ସ୍ନେହ ସନ୍ତୋଷ ବଢ଼ିଲା, କ୍ରମେ ଦିନେ ଦିନେ ॥

ସେପରି ସ୍ନେହ ଭକତି ରହୁ ହରିପଦେ ।

ବିପ୍ର ପ୍ରଭାକର କହଇ ଭାଷା ପ୍ରବନ୍ଧେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଯେ ଦିନରୁ ବ୍ରହ୍ମା ହର ବାକ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜିତ ।

ସେହିଦିନୁ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଅବିରତ ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଅଭିଳାଷ ମାତ୍ରକେ ଶିବ ଧକ୍‌କାରିଲେ ।

ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଗରେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କଲେ ॥

କିପରି ହରଙ୍କୁ ମୁହିଁ ବିଭା କରାଇଣ ।

ସ୍ତ୍ରୀବଶେ ସଦା ରଖିବି ମୋର ଏହି ଧ୍ୟାନ ॥

କେଉଁ ନାରୀ ଶିବଙ୍କର ହେବ ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ।

ଶିବଙ୍କ ମନୋହାରିଣୀ ହେବ ଯେ କାମିନୀ ॥

କାମ ମଧ୍ୟ ଶିବ ମନ ମୋହି ନପାରିବ ।

ଯେ ଶିବ ସ୍ତ୍ରୀ ନାମ ମାତ୍ରେ ଦେଲେ ପରାଭବ ॥

ଶିବ ବିବାହ ନୋହିଲେ ସୃଷ୍ଟି ବା କିପରି ।

ହୋଇବ, ମୋ ବିନା କେବା ଏହା କରିପାରି ॥

ଦୁଷ୍ଟଗଣ ହରିହର ମୋହାତେ ମରିବେ ।

ଯୋଗୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବ କେଉଁଭାବେ ବିଭାହେବେ ॥

ଏତେ ବିଚାରି ବିଧାତା ତଳକୁ ଚାହିଁଲେ ।

ଦକ୍ଷ ମରିଚ ଆଦି ଯେ ସ୍ଥାନେ ରହିଥିଲେ ॥

କନ୍ଦର୍ପ ରତି ସହିତ ଥିବା ଦେଖି ତହିଁ ।

ସେ ସ୍ଥାନଳୁ ଆସି କାମକୁ କୋମଳେ କହି ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଏ କାମିନୀ ସହ ତୁମ୍ଭେ ବିହର ସୁଖରେ ।

ଯେପରି ହରି ଶୋଭନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ॥

ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସ୍ନେହ ତୁମ୍ଭର ହେଉ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ।

ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିତ କର ବିଶ୍ଵ ସୁଖ ପାଇଁ ॥

ଯେପରି ସୁଖ ମନରେ ସେହି ସଦାଶିବ ।

ପତ୍ନୀଗ୍ରହଣ କରିବେ ତାହା କର ଜବ ॥

ନିର୍ଜ୍ଜନେ ନିର୍ମଳସ୍ଥାନେ ପର୍ବତେ ନଦୀରେ ।

ଯେ ସ୍ଥାନକୁ ଶିବ ଯିବେ ତହିଁ ଚଳ ଧୀରେ ॥

ସ୍ତ୍ରୀବିମୁଖ ଯୋଗୀ ଶିବ ଯେପରି ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଖ ।

ଅନୁଭବ କରିବେ ତା କରହେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ॥

ତୁମ୍ଭବିନା କେହିତାଙ୍କୁ ନକରିବେ ମୁଗ୍‌ଧ ।

ନାରୀରେ ସ୍ନେହକଲେ ସେ ହେବ ତୁମ୍ଭେ ଦଗ୍‍ଧ ॥

ପୁନର୍ଜୀବନ ପାଇଣ ଶାପମୁକ୍ତ ହେବ ।

ନିଜ ହିତ ସାଧନରେ ନକର ବିଳମ୍ବ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଧାତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମଦନ ଭାଷନ୍ତି ।

ତୁମ୍ଭ ବାକ୍ୟେ ହର ମୋହି ଲଭିବି ମୁଁ ଶାନ୍ତି ॥

ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରଧାନ ଅସ୍ତ୍ର ପୁରୁଷ ମୋହନେ ।

ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ନାରୀଏ ନିର୍ମାଣ ଯତନେ ॥

ହରଙ୍କ ମନମୋହିନୀ ପରମା ସୁନ୍ଦରୀ ।

ନାରୀ ଦେଖୁନାହିଁ ମୁହିଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମୁରୀ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

କନ୍ଦର୍ପ ବାକ୍ୟକୁ ଶୁଣି କହନ୍ତି ବିଧାତା ।

ହରଙ୍କ ମୋହନ ପାଇଁ ଭିଆଇବି କାନ୍ତା ॥

ତହୁଁ ମନରେ ଚିନ୍ତନ୍ତେ ନିଃଶ୍ଵାସ ବାୟୁରୁ ।

ସୁଗନ୍ଧ ବାୟୁ ସହିତ ବସନ୍ତ ପ୍ରସରୁ ॥

ଭ୍ରମର ଭୂଷିତ ଆମ୍ବ ବକୁଳ ସମୂହ ।

ପଲାଶ କୁସୁମ ରାଜି କମଳ ନିବହ ॥

ବସନ୍ତର ବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦ୍ମ ପରି ଦିଶେ ।

ଫୁଟିଲାପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱୟ କି ସେ ॥

ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖ ବର୍ଣ୍ଣ ।

ସୁ ନାଶିକାଯୁତ ଶଙ୍ଖାପର୍ତ୍ତପରି କର୍ଣ୍ଣ ॥

ଶ୍ୟାମଳ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ, କୁଣ୍ଡଳ ଭୂଷିତ ।

ମତ୍ତହସ୍ତୀସମ ଗତି ହୃଦୟ ବିସ୍ତୃତ ॥

ପୃଥୁଳ ଆୟତ ଭୁଜ ହସ୍ତ ସୁକଠିନ ।

ଊରୁ କଟି ଗୋଲାକୃତି କଣ୍ଠ ଶଙ୍ଖ ସମ ॥

ଉଚ୍ଚସ୍କନ୍ଧ, ସର୍ବାଙ୍ଗ ସର୍ବ ଲକ୍ଷଣ ଯୁତ ।

ବ୍ରହ୍ମା ନିଃଶ୍ଵାସ ବାୟୁରୁ ବସନ୍ତ ସମ୍ଭୂତ ॥

ବସନ୍ତର ଆବିର୍ଭାବେ ମଳୟ ପବନ ।

ବୃକ୍ଷଗଣ ପଲ୍ଲବିଣ ଦିଶଇ ଶୋଭନ ॥

ପିକଗଣ ରାବ କଲେ ପଞ୍ଚମ ସ୍ଵରରେ ।

ଜଳାଶୟ ଶୋଭାଦିଶେ ପଦ୍ମ ସମୂହରେ ॥

ବସନ୍ତ ଜନ୍ମିବା ଦେଖି ଦେବ ପିତାମହ ।

ମଦନକୁ ସୁମଧୁର ବାକ୍ୟେ କଲେ ମୋହ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ହେ ମଦନ ଏ ବସନ୍ତ ତୁମ୍ଭ ସହଚର ।

ତୁମ୍ଭହିତେ ସଦାବେଳେ ହେବ ପରିଚାର ॥

ଅଗ୍ନି ମିତ୍ର ବାୟୁ ଯେପରି ତା ହିତକାରୀ ।

ଏ ବସନ୍ତ ତୁମ୍ଭର ମିତ୍ର ହେବ ସେପରି ॥

ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବିରହ ଜାତ କରାଇବ ଏହି ।

ତେଣୁ ବସନ୍ତ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଲଭିବଇ ॥

ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ୍ଭ ଅନୁଗାମୀ ହେବ ସଦା ।

ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରଞ୍ଜନ କରିବ ସର୍ଚଦା ॥

ଶୃଙ୍ଗାର ରସର ଉଦ୍ଦିପକ ହେବ ଏହି ।

ମଳୟ ପଦନ ପ୍ରସରିବ ଯହିଁ ତହିଁ ॥

ବିବ୍ୟୋକାଦି ହାବଗଣ ଚଉଷଠି କଳା ।

ରତିର ସୌହାର୍ଦ୍ଦ ଭାବ ଦେଖାଇବ ତ୍ଵରା ॥

ବସନ୍ତ ସହିତ ଏହିମାନେ ତୁମ୍ଭ ସହ ।

ବିହରିବେ ପ୍ରାଣୀଗଣ କରାଇବ ମୋହ ॥

ଏ ଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ତୁମ୍ଭେ ମୋହ କରିବ ।

ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ ଏବେ ସୁଖେ ବିହରିବ ॥

ଯେ ନାରୀ ହରଙ୍କ ମନ ମୋହିବ ରୂପରେ ।

ତାହାଭାବି ସ୍ଥିର କରିବି ମୁଁ ମାନସରେ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନେ କାମ ଆନନ୍ଦ ଲଭିଣ ।

ରତି ବସନ୍ତାଦି ସଙ୍ଗେ କଲେ ସେ ଗମନ ॥

ଯିବାବେଳେ କାମ ଦକ୍ଷ ମରୀଚି ଆଦିଙ୍କୁ ।

ନମସ୍କାର କରି ଗଲେ ହର ଖୋଜିବାକୁ ॥

ଶୃଙ୍ଗାର ଭାବାଦି ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଗମିଲେ ।

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷାଦିଙ୍ଗୁ ସାଦରେ କହିଲେ ॥

ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷ ମରୀଚି ଆଦିଙ୍କୁ ନମିଣ ।

ବିପ୍ର ପ୍ରଭାକର ଗୀତେ କରଇ ରଚନ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଅନନ୍ତର ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷ ମରୀଚି ଆଦିଙ୍କୁ ।

କହନ୍ତି ମଧୁର ବାକ୍ୟ ଶୁଣ ମୋ ବାକ୍ୟକୁ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

କିଏ ଶମ୍ଭୁପତ୍ନୀ ହୋଇ ତାହାଙ୍କର ମନ ।

ମୋହିତ କରିବା ଭାବୁଅଛି ଅନୁକ୍ଷଣ ॥

ବିଷ୍ଣୁମାୟା ଜଗନ୍ମୟୀ ବିନା ଅନ୍ୟ ନାରୀ ।

ଯୋଗୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବ ମନ ନପାରିବେ ହରି ॥

ତେଣୁ ସେ ବିଷ୍ଣୁମାୟାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଅଛି ।

ସେହି ଏକା ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିବେ ମୁଁ ଭାବୁଅଛି ॥

ହେ ଦକ୍ଷ ତୁମ୍ଭେ ତାହାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞେ ପୂଜା କର ।

ଯେପରି ସେ ତୁମ୍ଭ କନ୍ୟା ହେବେକ ସତ୍ଵର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମା ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦକ୍ଷ କହନ୍ତି ସଧୀରେ ।

ମରୀଚି ଆଦିଙ୍କ ମତ ଘେନିଣ ସତ୍ଵରେ ॥

ଦକ୍ଷ ଉବାଚ

ହେ ଲୋକେଶ ଆପଣ ଯାହା ଆଦେଶ ଦେଲେ ।

ସଂସାର ହିତେ ଅବଶ୍ୟ କରିବି ମୁଁ ହେଳେ ॥

ମୋ କନ୍ୟା ରୂପେ ଜନ୍ମିଣ ହରପତ୍ନୀ ହେବେ ।

ସେ ଯତ୍ନ କରିବି କାୟମନୋବାକ୍ୟ ଭାବେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ମରୀଚି ଆଦିଙ୍କ ସହ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।

ଜଗନ୍ମୟୀଙ୍କ ତୋଷାର୍ଥେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭନ୍ତି ॥

ସେ ମାୟାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତି ଅନୁକ୍ଷଣ ।

କ୍ଷୀର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତର ତୀରକୁ ଯାଇଣ ॥

ଅମ୍ବିକା ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତପ ଆରମ୍ଭିଲେ ।

ସଂଯତାତ୍ମା ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ହୋଇ ତପ କଲେ ॥

ତ୍ରିସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ।

ବସି ତପ ଆରମ୍ଭିଲେ ମାନସ ପଟ୍ଟରେ ॥

ପବନ ଜଳ ପତ୍ରମାନ କରି ଆହାର ।

କେବେ କେବେ ଉପବାସେ କରି ନିରାହାର ॥

ଜଗତଜନନୀଙ୍କୁ ସେ ଚିନ୍ତାକଲେ ହୃଦେ ।

ଘୋରତପ ଆଚରିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦେ ॥

ତେଣେ ବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରେ ଉଠି ।

ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଦେଖୁ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ କଲେ ସ୍ତୁତି ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ବିଦ୍ୟା ଅବିଦ୍ୟାସ୍ଵରୂପା ନିରାଲମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧା ।

ନିରାକୁଳା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ତ୍ରିଲୋକର ବନ୍ଦ୍ୟା ॥

ସ୍ଥୂଳ ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପା ତୁମ୍ଭେ ଜଗତର ଆଦି ।

ତୁମ୍ଭ ଅଂଶଭୂତ ସର୍ବ ନିଦ୍ରାରୂପା ସିଦ୍ଧି ॥

ଚିସ୍ୱଭୂପା ପରଂବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵରୂପା ଭବାନୀ ।

ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ସ୍ଵରୂପିଣୀ ॥

ଜଗତପାବନୀ ମାତା ଜଗତ ସାବିତ୍ରୀ ।

ସନ୍ଧ୍ୟା ଜ୍ୟୋତିଃସ୍ଵରୂପା ଗୋ ରତି ଧୃତି କର୍ତ୍ତୀ ॥

ସଂସାର ପ୍ରକାଶ ହୁଏ ଉଦୟେ ତୁମ୍ଭର ।

ତମ ସ୍ଵରୂପରେ କର ସଂସାର ଅନ୍ଧାର ॥

ସୃଷ୍ଟିରୂପେ ଜଗତକୁ ଜୀବ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର ।

ସ୍ଥିତିରୂପେ ସର୍ବପ୍ରାଣୀ ପାଳ ନିରନ୍ତର ॥

ସଂହାର ରୂପରେ ସର୍ବ ବିନାଶ କାରିଣୀ ।

ମେଧା ମହାମାୟା ସ୍ଵଧା ପିତୃ ସ୍ଵରୂପିଣୀ ॥

ନମସ୍କାର ବଷଟ୍‌କର ସୃତି ସ୍ଵରୂପିଣୀ ।

ପୁଷ୍ଟି ଧୃତି ମୈତ୍ରୀ ଦୟା ଆନନ୍ଦ ରୂପିଣୀ ॥

ତୁମ୍ଭେ ଲଜ୍ଜା ଶାନ୍ତି କାନ୍ତି ଜଗତ ଈଶ୍ଵରୀ ।

ମହାମାୟା ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ହର ଶକ୍ତିଧାରୀ ॥

ମୋକ୍ଷବନ୍ଧକାରୀ ଏକା ଦ୍ୱିତୀୟା ସ୍ଵରୂପା ।

ବିଦ୍ୟା ଅବିଦ୍ୟା ରୂପରେ ସୁପ୍ରକାଶ କଳ୍ପା ॥

ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଵରୂପା ଗୋ ତୁମ୍ଭେ ।

ଛାୟାରୂପା ସରସ୍ଵତୀ ଦେବୀ ଜଗଦମ୍ବେ ॥

ତ୍ରୟୀ ମୟୀ ତ୍ରିମାତା ଗୋ ଚତୁଃସ୍ଵରୂପିଣୀ ।

ସାମବେଦର ଉଦ୍‌ଗୀତି ପିତୃଙ୍କ ରଞ୍ଜନୀ ॥

ସର୍ବଯଜ୍ଞେ ବେଦିରୂପା ସାମିଧେନୀ ହବି ।

ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନିଷ୍କଳ ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଛବି ॥

ସକଳ ଜଗତରୂପେ ମାତ୍ରାରୂପା ଦେବୀ ।

ବିସ୍ତୃତ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଵରୂପା ପ୍ରକାଶେ କି ରବି ॥

ବିଶ୍ଵମ୍ଭରା ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପା ଚେତନ ସ୍ଵରୂପା ।

ସନାତନୀ କାଳରାତ୍ରି ସିଦ୍ଧି ବୁଦ୍ଧି କଳ୍ପା ॥

ସଂସାର ସାଗର ତାରଣକୁ ନୌକା ତୁମ୍ଭେ ।

ଅନୁଗ୍ରହ କର ସଦା ଅଧୀନକୁ ଏବେ ॥

ନିତ୍ୟା ଅନିତ୍ୟା ଟି ତୁମ୍ଭେ ବିଶ୍ଵବିମୋହିନୀ ।

ତୁମ୍ଭେ ସାଙ୍ଗୋ ପାଙ୍ଗ ସର୍ବଯୋଗ ସ୍ଵରୂପିଣୀ ॥

ଅତୀତର ଚିନ୍ତା କରି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ସଂଯୁତା ।

ଖଡ୍‌ଗ ଶୂଳ ଚକ୍ର ଧନୁ ସ୍ଵଭୁଜେ ଶୋଭିତା ॥

ଜନମାନଙ୍କ ଈଶ୍ଵରୀ ଅନୁଗ୍ରହ ରୂପା ।

ବିଶ୍ଵଆଦି ଅନାଦି ଗୋ ବିଶ୍ଵଯୋନି କଳ୍ପା ॥

ଅଯୋନିକା ଅନନ୍ତା ଯେ ଏକାନ୍ତ ବାସିନୀ ।

ନିତାନ୍ତ ନିର୍ମଳା ତୁମ୍ଭେ ତାମସୀ ଭବାନୀ ॥

ହିଂସାରୂପା ଅହିଂସା ଗୋ କାଳିକା ରୂପିଣୀ ।

ଚତୁରାନନା ଦମନୀ ଦାମିନୀ ଜନନୀ ॥

ତୁମ୍ଭଠାରେ ଲୀନହୁଏ ଏ ବିଶ୍ଵ ସଂସାର ।

ବିଶ୍ଵକୁ ଧାରଣ କର ତୁମ୍ଭେ ପରାତ୍ପର ॥

ସୃଷ୍ଟିହୀନା ହୋଇ ସୃଷ୍ଟିରୂପେ ବିରାଜିତା ।

କର୍ଣ୍ଣହୀନା ହୋଇସର୍ବ ଶୁଣ ବିଶ୍ଵକଥା ॥

ପାଣି ପାଦହୀନା ହୋଇ ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟ କର ।

ସବ୍ରତ୍ର ଗମନେ ନାହିଁ ବିରୋଧ ତୁମ୍ଭର ॥

ପୃଥିବ୍ୟାଦି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ରୂପା ତୁମ୍ଭେ ।

ଅଷ୍ଟପ୍ରକୃତି ରୂପରେ ବିରାଜୁଛ ଦମ୍ଭେ ॥

ଜଗତର ନାଭି ମେରୁରୂପେ ବିରାଜିତା ।

ପରା ପରାତ୍ମିକା ଶୁଦ୍ଧା ମାୟା ମୋହାତୀତା ॥

କାର୍ଯ୍ୟକାରଣ ସ୍ଵରୂପା ସତ୍ୟ ଶାନ୍ତରୂପା ।

ବିଶ୍ଵହିତ ହେବାପାଇଁ ଧର ବହୁରୂପା ॥

ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅତି ସ୍ଥୂଳ ଅଣୁ ବୃହତ୍ତନୁ ।

ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇ ଜଗତ ବ୍ୟାପିଛ ଯଥା ଭାନୁ ॥

ପ୍ରମାଣଶୂନ୍ୟା ହୋଇଣ ବୃହତ୍ପରିମାଣା ।

ବ୍ୟଷ୍ଟି ସମଷ୍ଟି ରୂପରେ ସର୍ବତ୍ର ସମାନା ॥

ତୁମ୍ଭ ମହିମାରେ ତୁମ୍ଭ ରୂପ ଶୋଭାପାଏ ।

ଇଷ୍ଟ ଅନିଷ୍ଟ ବିପାକ ଜାଣ ତୁମ୍ଭେ ମାଏ ॥

ସୃଷ୍ଟିର ଆଦି ମଧ୍ୟାନ୍ତ ସ୍ଵରୂପା ଜନନୀ ।

ବିଚାରରେ ସାର ରୂପା ବିଶ୍ଵ ବିମୋହିନୀ ॥

ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି ସ୍ଵରୂପା ଭବାନୀ ।

ତୁମ୍ଭ ସନାତନ ରୂପ ଜଗତ ବନ୍ଦିନୀ ॥

ବାହ୍ୟ ଅଭ୍ୟନ୍ତର ସୁଖ ଦୁଃଖ ଜ୍ଞାନାଜ୍ଞାନ ।

ଲୟ ବିଲୟ ଉପତାପ ଶାନ୍ତି ବିଧାନ ॥

ଯେ ବ୍ରହ୍ମର ପ୍ରଭାବକୁ ତ୍ରିଲୋକରେ କେହି ।

କହିବାକୁ ଅଶକ୍ତ ତାହାଙ୍କୁ ଅଛ ମୋହି ॥

ଏଣୁ ମୁଁ ଛାର ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ କି ସ୍ତବ କରିବି ।

ଯୋଗନିଦ୍ରା ମହାନିଦ୍ରା ମୋହନିଦ୍ରା ଦେବି ॥

ବିଷ୍ଣୁମାୟା ଆଦ୍ୟାପ୍ରକୃତିସ୍ଵରୂପା ମାତା ।

ହରିହର ସହିତ ମୋହର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ॥

ଏଣୁ ତୁମ୍ଭ ମହିମାକୁ ସୁଗୁଣମାନଙ୍କୁ ।

ବର୍ଣ୍ଣିବାକୁ କେ ସମର୍ଥ ହେବ ଲେଖିବାକୁ ॥

ପ୍ରକାଶାର୍ଥ ଜ୍ୟୋତିରୂପେ ଅନ୍ତରଗୋଚରା ।

ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମରୂପେ ବ୍ୟାପିଅଛ ଧରା ॥

ସର୍ବଜଗତ ଜନନୀ କାମିନୀ ରୂପିଣୀ ।

ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରନ କର ଜଗତ ରକ୍ଷଣୀ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନା ହୋଇ ଭବାନୀ ।

ଧାତା ସମକ୍ଷରେ ପ୍ରବେଶିଲେ ସନାତନୀ ॥

ଚିକ୍‍କଣ ସୁ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ଚାରୁ ରୂପା ନ୍ୱିତା ।

ଚତୁର୍ଭୁଜା ସିଂହସ୍ଥିତା ଖଡ୍‌ଗ ପଦ୍ମହସ୍ତା ॥

ମୁକୁଳିତ କେଶା ଦେବୀ ସେ ସ୍ଥାନେ ଦେଖିଣ ।

ଭକ୍ତି ନମ୍ରହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ନମିଲେ ଚରଣ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଜଗତ ପ୍ରବୃତ୍ତି ନିବୃତ୍ତି ରୂପାଙ୍କୁ ନମେ ।

ଚରାଚର ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତିରୂପା ତୁମ୍ବେ ॥

ସନାତନୀ ସର୍ବବିମୋହିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପା ।

ବିଶ୍ଵମ୍ବରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡବ୍ୟାପିନୀ ଆଦିକଳ୍ପା ॥

ଲଜ୍ଜା ଯୋଗରୂପା ମନୋହାରିଣୀ ଈଶ୍ୱରୀ ।

ତୁମ୍ଭପାଦେ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରି ॥

ପବିତ୍ର ମନରେ ଯୋଗୀଗଣ ଯାଙ୍କୁ ଭାବି ।

ସିଦ୍ଧି ଲଭନ୍ତି ସେ ଜ୍ଞାନମୟୀ ତୁମ୍ଭେ ଦେବୀ ॥

କୂଟସ୍ଥ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅଚିନ୍ତ୍ୟରୂପିଣୀ ତୁମ୍ଭେ ।

କାଳଭୟ ନିବାରଣ କର ଅତି ଦମ୍ଭେ ॥

ପୁରାତନ ନୂତନ ମଧ୍ୟମ ଦ୍ରବ୍ୟ ସର୍ବ ।

ବିକୃତ କରଇ ତୁମ୍ଭ ମହିଁମା ଅର୍ଣ୍ଣବ ॥

ସତ୍ୱ ରଜ ତମଗୁଣ ତ୍ରୟରୁ ସମାନ ।

ବାହ୍ୟାନ୍ତର ଜଗତର ପ୍ରଧାନ କାରଣ ॥

ଜ୍ଞେୟ ଜ୍ଞାନା ସ୍ଵରୂପିଣୀ ଜଗତର ହିତେ ।

ବିଷ୍ଣୁମାୟା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ନମସ୍ତେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମସ୍ତୁତି ଶୁଣି ଲୋକବିମୋହିନୀ କାଳୀ ।

ମେଘଗଭୀର ସ୍ଵନରେ କହନ୍ତି ନିରୋଳି ॥

ଦେବ୍ୟୁବାଚ

ହେ ବିଧେ କିମ୍ପାଇ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରୁଅଛ ।

ଶୀଘ୍ର ମୋ ଆଗରେ କହ ଅଧୈର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛ ।

ମୋ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନରେ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ଜାଣ ।

ତୁମ୍ଭ ବାଞ୍ଚା ପୂରାଇବି ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣିଣ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଶିବ ଏକାକୀ ହୋଇଣ ତ୍ରିଲୋକେ ଭ୍ରମନ୍ତି ।

ଯେପରି ସେ ସ୍ତ୍ରୀବଶ ହେବେ ଅତି ଝଟତି ॥

ତୁମ୍ଭବିନା ଅନ୍ୟନାରୀ ଶିବ ମୋହିବାକୁ ।

ସମର୍ଥ ନହେବ ଜାଣି ଜଣାଏ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ॥

ଯେପରି ତୁମ୍ଭେ ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପରେ କେଶବଙ୍କୁ ।

ମୋହିତ କରି କରିଛ ସଂସାର ହିତକୁ ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଅଭିଳାଷ ମାତ୍ରକେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କଲେ ।

ସେ ଶିବ କି ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ ନାରୀ ଲଭିପାରେ ॥

ଶିବ ବିବାହ ନୋହିଲେ ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ହେବ ।

ଆଦ୍ୟନ୍ତ କାରଣ ଶିବ ବିରାଗୀ କି ହେବ ॥

ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ।

ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି ଶିବପତ୍ନୀ ହୋଇବାକୁ ॥

ଶିବମୋହେ ବିଷ୍ଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କନ୍ଦର୍ପାଦିମାନେ ।

ସମର୍ଥ ନହେବେ ଜାଣି ଜଣାଏଁ ଚରଣେ ॥

ସର୍ବପ୍ରାଣୀ କୀର୍ତ୍ତିରୂପା ଯୋଗୀଙ୍କ ସିଦ୍ଧିଦା ।

ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ପରି ଶିବେ କର ତୁମ୍ଭେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଯୋଗମୟୀ କାଳୀ ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟ ଶୁଣି କରି ।

ଯାହା କହିଲେ ଶୁଣନ୍ତୁ ଆହେ ତପଚାରୀ ॥

ବ୍ରହ୍ମା କାଳୀ ଶିବପଦେ ରଖିଣ ମାନସ ।

ବିପ୍ର ପ୍ରଭାକର ଭାଷେ ଗୀତବନ୍ଧେ ରସ ॥

ଦେବ୍ୟୁବାଚ

ହେ ବିଧାତଃ ଯାହା ତୁମ୍ଭେ କହିଲ ସେ ସତ୍ୟ ।

ମୋ ବିନା ଶିବମୋହନେ କେହେବ ସମର୍ଥ ॥

ଶିବ ବିବାହ ନହେଲେ ସୃଷ୍ଟି ନ ହୋଇବ ।

ତାହା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କଥା ସର୍ବନାଶ ହେବ ॥

ଏ ବିଷୟେ ମୋର ଯତ୍ନ ଅବଶ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ।

ତୁମ୍ଭ ବାକ୍ୟେ ଦ୍ଵିଗୁଣରେ ଯତ୍ନ କରାଯିବ ॥

ଯେଉଁପରି ହର ସ୍ଵୟଂ ବିବାହ ହୋଇବେ ।

ସେପରି ଚେଷ୍ଟା କରିବି ସ୍ଥିର ହୁଅ ଏବେ ॥

ମନୋହର ରୂପ ଧରି ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିବି ।

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେପରି ହୋଇବି ॥

ମୋହର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇବେ ଯଥା ହର ।

ସେପରି କରିଣ ସଙ୍ଗେ ରଖିବି ଶଙ୍କର ॥

ପ୍ରତି ଅବତାରେ ଶିବ ରମଣୀ ମୁଁ ହେବି ।

ଏଣିକି ଦକ୍ଷ ଔରସେ ମୁଁ ଜାତ ହୋଇବି ॥

ତହୁଁ ବିଷ୍ଣୁମାୟା ଜଗନ୍ମୟୀ ଯୋଗନିଦ୍ରା ।

ମୋତେ ଶଙ୍କରୀ ବୋଲିବେ ଜଗତେ ସର୍ବଦା ॥

ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ସର୍ବପ୍ରାଣୀ ମୁଁ ମୋହି ପାରିବି ।

ନିଶ୍ଚୟ ଶିବଙ୍କୁ ମୁହିଁ ମୋହେ ପକାଇବି ॥

ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବଜନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀ ବଶ ଯେପରି ।

ମୋହ ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହେବେ ଶଙ୍କର ସେପରି ॥

ଶିବହୃଦୟେ ଲୀନା ମୁଁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାରିଣ ।

ମୋହେପଡ଼ି ପତ୍ନୀରୂପେ କରିବେ ଗ୍ରହଣ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏପରି କହି ତାଙ୍କ ସମକ୍ଷରେ ।

ଅନ୍ତର୍ହିତା ହେଲେ ମେଘେ ବିଜୁଳି ପ୍ରକାରେ ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଯାଇ ମିଳିଲେ ମଦନ ପାଶେ ।

ମନରେ ଆନନ୍ଦ କାଳୀ କଥାକୁ ସ୍ମରି ସେ ॥

ହଂସ ବାହନେ ଆଗତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ।

ସତ୍ଵର ଉଠିଲେ କାମ ଆସନ ଉପେକ୍ଷି ॥

ବିନୟେ ପ୍ରଣାମ କରି କୃତ କୃତ୍ୟ ହେଲେ ।

ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରହ୍ମା ଚାହିଁ କାମଙ୍କୁ କହିଲେ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋ ଉବାଚ

ଶିବ ମୋହ ପାଇଁ ମୋତେ କହିଥଲ ପୂର୍ବେ ।

ତେଣୁ ମୁଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଏବେ ॥

ମନ୍ଦର ପର୍ବତେ ବସି ଦୃଢ଼ ମନେ ଭାବି ।

ଦେଖିଲି ପ୍ରସନ୍ନବଦନା କାଳିଙ୍କ ଛବି ॥

ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତେ ଦେବୀ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ।

ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିବେ ବୋଲି କହିଲେ ସତ୍ଵରେ ॥

ଦକ୍ଷଗୃହେ ଜନ୍ମ ଲଭି ହରଙ୍କୁ ମୋହିବେ ।

ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଅଚିରେ ଜନ୍ମିବେ ॥

ମଦନ ଉବାଚ

ଜଗନ୍ମୟୀ ନାମେ ଖ୍ୟାତାଦେବୀ କେବେ ଜନ୍ମି ।

ତପୋରତ ଶିବଙ୍କୁ ପାଇବେ ହୋଇ ଭ୍ରମି ॥

ସେ ଦେବୀ କିଏ କେଉଁ ସ୍ଥାନେ ସେ ରହନ୍ତି ।

ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ କହ ବିଶ୍ଵପତି ॥

ଯେ ଶିବଙ୍କ ଯୋଗଭଙ୍ଗେ କେହି ତାଙ୍କ ଆଗେ ।

ସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୋହିବ କେ ବେଗେ ॥

ତାହାଙ୍କୁ କିପରି ମୋହ କରିବେ ସେ କାଳୀ ।

ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନି ସମ ଚକ୍ଷୁ ଯାହା ଜଟା ବଳି ॥

ଭୟଙ୍କର ଦେଖି କେହି ଆଗେ ନରହିବେ ।

କିପରି ତାହାଙ୍କୁ ଦେବୀ ମୋହେ ପକାଇବେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

କନ୍ଦର୍ପ ବଚନ ଶୁଣି ଲୋକ ପିତାମହ ।

କହିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତେଜି ନିଃଶ୍ଵାସ ପ୍ରବାହ ॥

ମନେ ସ୍ଥିରକଲେ କାଳୀ ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିବେ ।

ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ ଶିବ ମୋହହେବେ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିଃଶ୍ଵାସ ବାୟୁ ମଧ୍ୟରୁ ତକ୍ଷଣେ ।

ଜାତହେଲେ ମହାବଳ ନାନାରୂପ ଗଣେ ॥

ତାଙ୍କର ଜିହ୍ଵା ଚଞ୍ଚଳ ଲହ ଲହ ହୁଏ ।

କେହି ଅଶ୍ଵମୁଖ କେହି ଗଜମୁଖ ବହେ ॥

ସିଂହ ବ୍ୟାଘ୍ରମୁଖ କେହି ସ୍ୱ ବରାହ ମୁଖ ।

ଗଧ ଭାଲୁ ମାର୍ଜାର ମଦନ କେତେ ଦେଖ ॥

ଶରଭ ଶୁକ ମର୍କଟ ବକ ଶୃଗାଳସ୍ୟ ।

ସରୀସୃପ ସ୍ଵରୂପ ଗୋ ମୁଖ କେତେ ଦୃଶ୍ୟ ॥

ପକ୍ଷୀ ମୁଖ ଅତି ହ୍ରସ୍ଵ ଅତି ଦୀର୍ଘ କେହି ।

ପିଙ୍ଗଳ ବିରଳ ତିନି ଏକ ଆଖି ହୋଇ ॥

ମହୋଦର ଏକବର୍ଣ୍ଣ ତିନି ଚାରି କାନ ।

ସ୍ଥୂଳ ବଡ଼ ବହୁକାନ କେହି କାନ ହୀନ ॥

ଦୀର୍ଘ ଆଖି ମୋଟା ଆଖି ସୂକ୍ଷ୍ମନେତ୍ର କେହି ।

ଚାରିପାଦ ପାଞ୍ଚପାଦ ତ୍ରିପାଦ କେ ହୋଇ ॥

ଏକ ପାଦ ଛୋଟ ପାଦ ଦୀର୍ଘ ପାଦ କେତେ ।

ଏକ ଦୁଇ ତିନି ଚାରି ପାଞ୍ଚ ଛଅ ହାତେ ॥

ହସ୍ତହୀନ ବିରୂପାକ୍ଷ ଗୋଧାକୃତି କେତେ ।

ମନୁଷ୍ୟପରି କେତେତ ଶିଶୁ ମୋର ବକ୍ରେ ॥

କୌଞ୍ଚ ବକହଂସ ସାରସ ରୂପରେ କେତେ ।

ମଦ୍‌ଗୁକୁକୁର କଙ୍କ କାକମୁଖ ଦେଖନ୍ତେ ॥

ଅଧାନୀଳ ଅଧାରକ୍ତ ପିଙ୍ଗଳ କପିଳ ।

ଶୁକ୍ଳ ପୀତ ହରିତ ଚିତ୍ରିତ ପୁଣି ନୀଳ ॥

ଶଙ୍ଖ ପଟହ ମୃଦଙ୍ଗ ଡିଣ୍ଡିମ ବଜାନ୍ତି ।

ଗୋମୁଖ ପଣବ ଆଦି ବାଦ୍ୟ ପ୍ରହାରନ୍ତି ॥

ପିଙ୍ଗଳ ଜଟାଧାରୀ କେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ।

ଶୂଳପାଶ ଖଡ୍‌ଗ ଧନୁଧରି କରେ ଦର୍ପ ॥

ରଥଗାମୀ ହୋଇ ଶକ୍ତି ଅଙ୍କୁଶ ଧରନ୍ତି ।

ଗଦାବାଣ ପଟ୍ଟିଶ ପ୍ରାଶକୁ ଧରିଥାନ୍ତି ॥

ମହାବଳୀ ମହାଶବ୍ଦ କରନ୍ତି ଉଚ୍ଚରେ ।

ମାରକାଟ ବୋଲି କହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗରେ ॥

ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀମାୟା ପ୍ରଭାବ କହନ୍ତି ।

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଣ ତାଙ୍କ ଆଗେ ନାଚୁଥାନ୍ତି ॥

ସେ ଗଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚଶବ୍ଦ ନିବାରଣ କରି ।

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗେ ଜଣାନ୍ତି ସେହି ଶମ୍ବରାରି ॥

ମଦନ ଉବାଚ

ହେ ପ୍ରଭୋ ଏମାନେ କି କି କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରିବେ ।

କାହିଁ ରହି କି ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇବେ ॥

ଏମାନଙ୍କ ନାମ ସ୍ଥାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିଣ ।

ମୋ ଆଗେ ମହାମାୟାଙ୍କ ଗୁଣକୁ ବଖାଣ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ତହୁଁ ଧାତା କାମବାକ୍ୟେ କହନ୍ତି ହେ ଶୁଣ ।

ଏ ଗଣଙ୍କ ନାମ ସ୍ଥାନ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଉତ୍ପନ୍ନ ମାତ୍ରକେ ମାର ଶବ୍ଦ କରିବାରୁ ।

ମାରଗଣ ବୋଲି ନାମ ଧରିବେ ଆଦ୍ୟରୁ ॥

ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବିଘ୍ନ କରିବେ ବିନା ପୂଜନରେ ।

ତୁମ୍ଭର ଅନୁଗାମୀ ହୋଇବେ ସଦାବେଳେ ॥

ଯେ ସ୍ଥାନକୁ ତୁମ୍ଭେ ଯିବ ଯେବେ କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ।

ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗେ ଥିବେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ ରହି ॥

ତୁମ୍ଭବାଣେ ବଶ ହେବା ଜନଙ୍କ ମନରେ ।

ଭ୍ରାନ୍ତି ଜନ୍ମାଇ ଉନ୍ମାଦ କରାଇବେ ତାରେ ॥

ଯେତେ ସର୍ବେ ସାଂସାରିକ କର୍ମକୁ କରିବେ ।

ଏମାନେ ସେଠାରେ ନାନା ବିଘ୍ନ ଆଚରିବେ ॥

ସର୍ବତ୍ର ରହି ଏମାନେ ବେଗଗାମି ହେବେ ।

ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପମାନ ବଦଳାଇ ଦେବେ ॥

ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ ଅଂଶଭୋଗ କରିବେ ଏମାନେ ।

ଏମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବ ତୁମ୍ଭେ ଜଣେ ॥

ନିତ୍ୟକର୍ମ ରତଙ୍କର ଜଳକୁ ପିଇବେ ।

ଏ ଭାବରେ ରହି ତୁମ୍ଭ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଜ ନାମ କର୍ମ ସ୍ଥାନ ।

ଶୁଣି ସନ୍ତୋଷ ହେଲେ ସେ କ୍ଷଣେ ମାରଗଣ ॥

ସେମାନେ ତପସ୍ୱୀ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଯେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ।

ଭାର୍ଯ୍ୟା ପୁତ୍ର ନାହିଁ ତାଙ୍କ ନିର୍ଲୋଭୀ ସାହସୀ ॥

ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ଣିବା ଅସମ୍ଭବ ।

ତହୁଁ କାମକୁ କହନ୍ତି ସେ ପଦ୍ମ ସମ୍ଭବ ॥

ଯୋଗନିଦ୍ରାଙ୍କ ମହିଁମା ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ।

ରଜ ସତ୍ୱ ତମଗୁଣେ ଅଟନ୍ତି ଅବ୍ୟକ୍ତ ॥

ଯେ ବ୍ରହ୍ମଅଣ୍ଡକୁ ଦ୍ୱିଧା ବିଭାଗ କରନ୍ତି ।

ସେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ବୋଲିଣ ସଂସାରେ କହନ୍ତି ॥

ମନ୍ତ୍ରଦ୍ଵାରା ଚିନ୍ତାକରି ପରମ ଆନନ୍ଦ ।

ଲଭନ୍ତି ଯୋଗୀମାନେ ସେ ଜଗନ୍ମୟୀ ଶୁଦ୍ଧ ॥

ଗର୍ଭସ୍ଥିତ ଜୀବଜ୍ଞାନ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଣ ।

ପ୍ରସୂତି ପବନଯୋଗେ ହୋଇଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ॥

ଭୂମିଗତ ହୋଇ ଜ୍ଞାନ ରହିତ ହୁଅଇ ।

ସଂସାରଯୋଗେ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ବିସ୍ମରଇ ॥

ଆହାରାଦିରେ ମୋହିତ ଅଜ୍ଞାନ ହୁଅଇ ।

କ୍ରୋଧ ସ୍ନେହ ଲୋଭାଦିରେ ସଦା ବଶ ଥାଇ ॥

ପୁଣି ସ୍ତ୍ରୀ କାମରେ ବଶ ହୁଅଇ ଯୌବନେ ।

ନାନାବିପଦେ ପଡ଼ଇ ଯାହାଙ୍କ କାରଣେ ॥

ଆନନ୍ଦ ବିପଦଯୁକ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କରନ୍ତି ।

ମହାମାୟା ଜଗଦୀଶ୍ଵରୀ ସେହି ଅଟନ୍ତି ॥

ଅହଂକାରାଦି ଅଶାନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦର୍ତ୍ତିକା ।

ଉତ୍ପନ୍ନା ସେ ନିତ୍ୟାଦେବୀ ପ୍ରଥମରେ ଏକା ॥

ବୀଜରୁ ଅଙ୍କୁର ପରି ମେଘୁଁ ଯଥା ଜଳ ।

ସେପରି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜାତ କରାନ୍ତି ସକଳ ॥

ସ୍ପଷ୍ଠିରୂପା ଶକ୍ତି ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ।

କ୍ଷମାଶୀଳଙ୍କ କ୍ଷମା ପୁଣି ଦୟାବତୀ ॥

ସେ ନିତ୍ୟାନିତ୍ୟ ରୂପରେ ସଂସାର ଗର୍ଭରେ ।

ଜ୍ୟୋତିସ୍ଵରୂପେ ପ୍ରକାଶ ହୁଅନ୍ତି ତ୍ରିପୁରେ ॥

ଯୋଗୀଙ୍କର ମୁକ୍ତି ହେତୁ ବିଦ୍ୟାରୂପା ସେହି ।

ସଂସାରୀଙ୍କ ବନ୍ଧ ମୋକ୍ଷ ଫଳକୁ ସେ ଦେଇ ॥

କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେହି ମନୋହର ବେଶା ।

ବେଦତ୍ରୟରୂପେ ମୋର କଣ୍ଠେ କରେ ବସା ॥

ସର୍ବତ୍ର ଅଛନ୍ତି ସର୍ବଗାମିନୀ ସେ ନିତ୍ୟ ।

ସର୍ବରୂପା ପରାଶକ୍ତି ଅତୀବ ବିଚିତ୍ରା ॥

କୃଷ୍ଣାଦିଙ୍କ ମୋହକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ ଜନଙ୍କୁ ।

ମୋହନ୍ତି ପ୍ରଭାକର ଚିନ୍ତଇ ସେ ପଦକୁ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଅନନ୍ତର ବ୍ରହ୍ମା ମହାମାୟା ସ୍ଵରୂପକୁ ।

କହିଣ ମଦନ ଆଗେ ହର ମୋହିବାକୁ ॥

ବିଷ୍ଣୁମାୟା ଏକା ଶକ୍ତା ସେ ପୁଣି ହରଙ୍କ ।

ବିବାହ ଉଦଯୋଗ କରିବାକୁ ସେ ଉତ୍ସୁକ ॥

ଦକ୍ଷକୁଳେ ଜନ୍ମ ଲଭି ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ।

ହେବେ ସଂଶୟ ନକର ସେନିତ୍ୟା ଭବାନୀ ॥

ତୁମ୍ଭ ନିଜଗଣ ରତି ବସନ୍ତ ସହିତ ।

ହର ବିବାହରେ ଯତ୍ନ କର ଅବିରତ ॥

ଶିବ ବିବାହରେ ଆମ୍ଭେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବୁ ।

ଏ ସୃଷ୍ଟି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇବ ଏହା ଭାବୁ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ସେପରି ହେଉ ବୋଲିଣ କହି ମନୋଭବ ।

ଶିବ ମୋହେ ଯତ୍ନକଥା ଶୁଣ ଏବେ ଦେବ ॥

ମଦନ ଉବାଚ

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ପରୋକ୍ଷରେ ଯତ୍ନ ମୁଁ କରିବି ।

ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଶିବ ଯେତେ ଯୋଗେଥିବେ ଭାବି ॥

ସେ ବେଳେ ଶୀତଳ ସୁଗନ୍ଧିବାୟୁ ବହିବ ।

ଶିବଙ୍କ ମନ ତହିଁରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇବ ॥

ମୁଁ ପୁଷ୍ପଧନୁଶରକୁ ଯୋଖି ସେହିକାଳେ ।

ତାଙ୍କ ନିକଟେ ଭ୍ରମଣ କରିବି ସତ୍ଵରେ ॥

ଶିବଗଣଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବି ପ୍ରଥମେ ।

ଭାବ ହାବରେ ତାହାଙ୍କ ମନ ନେବି ଭ୍ରମେ ॥

ମୁଁ ନିକଟେ ଥିଲେ ଶିବଗଣ ଭ୍ରମିଯିବେ ।

ମିଥୁନ ଭାବକୁ ସର୍ବେ କାମନା କରିବେ ॥

ଶିବ ମଧ୍ୟ ବୃକ୍ଷସହ ବିକୃତି ଭଜିବେ ।

ଯୋଗତେଜି ବ୍ରହ୍ମପ୍ରସ୍ଥ ସ୍ଥାନକୁ ଲଭିବେ ॥

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରତି ବସନ୍ତ ସହିତରେ ଯିବି ।

ଯହିଁଯିବେ ଶିବ ତହିଁ ମୁହିଁ ପ୍ରବେଶିବି ॥

ତାଙ୍କ ଆଗେ ଚକ୍ରବାକ ମିଥୁନ ଦେଖାଇ ।

ହାବଭାବେ ଶିବ ମନ ଦେବି ମୁଁ ଖେଳାଇ ॥

ହାବଭାବେ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସ୍ନେହକୁ ଦେଖାଇବି ।

ଆଗେ ମୟୂର ମୟୂରୀଗଣ ନଚାଇବି ॥

ମୃଗ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଯୋଗ କରାଇ ।

ଦେଖାଇଲେ ଶିବ ମନ ବିକୃତ ହେବଇଁ ॥

ସେ ବେଳେ ମୋ ଫୁଲଶର ନିକ୍ଷେପିବି ଶିବେ ।

କିନ୍ତୁ ନାରୀ ଅଭାବରୁ ବିକଳ ସେ ହେବେ ॥

ସେକାଳେ ବସନ୍ତ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇବ ।

ଚମ୍ପା ନାଗେଶ୍ଵର ଆମ୍ବପୁଷ୍ପ ଫୁଟାଇବ ॥

ପୁନ୍ନାଗ କିଂଶୁକ କେତକୀ ମାଧବୀ ମଲ୍ଲୀ ।

କୁରୁବକ ଆଦି ପୁଷ୍ପ ଫୁଟିବ ଦୋହଲି ॥

ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମେ ଶୋଭା ଦିଶିବ ସରସୀ ।

ମଳୟବନେ ଚହଲିବ ହସି ହସି ॥

ଶିବ ତପୋବନ ଅତି ମନୋରମ ହେବ ।

ଲତାଗଣେ ଫୁଲ ଫୁଟି ବୃକ୍ଷରେ ବେଢ଼ିବ ॥

ବୃକ୍ଷଲତା ପୁଷ୍ପଯୁତ ସୁଗନ୍ଧୀ ସମୀର ।

ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ମୁନି ମନ କରିବ ବିକାର ॥

ଶିବଗଣେ ମୋହ ହେବେ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀସହ ।

ସ୍ତ୍ରୀ ଅଭାବେ ଶିବ ମନ ନହୋଇବ ମୋହ ॥

ଏଣୁ ହତୋତ୍ସାହ ମୁହିଁ ହରଙ୍କ ମୋହନେ ।

ଦେବୀମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି ମୁଁ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ମଣେ ॥

ତୁମ୍ଭେ ଯତ୍ନକର ଦେବୀ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ।

ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ ହରମୋହନରେ ॥

ଯମ ନିୟମ ପ୍ରାଣାୟାମ ଧାରଣା ଧ୍ୟାନ ।

ଆସନ୍ନ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ସର୍ବଟି ଅକାରଣ ॥

ଏହି ମାରଗଣେ ନାରୀ ବିନା କି କରିବେ ।

ତେବେ ହର ତପୋ ବିଘ୍ନେ ସହାୟକ ହେବେ ॥

କେବଳ ନାରୀ ଶିବ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ ।

କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ହେବ ଗୀତେ ପ୍ରଭାକର ବୋଲେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ମଦନଙ୍କୁ କହନ୍ତି ସଧୀରେ ।

ଯୋଗମାୟାଙ୍କ ଆଦେଶ ସ୍ଥିର ଜାଣିବାରେ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଯୋଗମାୟା ଶମ୍ଭୁପତ୍ନୀ ହୋଇବେ ନିଶ୍ଚୟ ।

ଶକ୍ତିକ୍ରମେ ତୁମ୍ଭେ ତାଙ୍କର ହୁଅ ସହାୟ ॥

ଯେ ସ୍ଥାନେ ଶିବ ଅଛନ୍ତି ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ ।

ନିଜଗଣ ସହ ବସନ୍ତଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନିଅ ॥

ଅହୋରାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏକ ଭାଗ ଜଗତରେ ।

ବାକି ତିନିଭାଗ କାଟ ଶିବ ନିକଟରେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେ କହି ପିତାମହ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ ।

ମଦନ ସ୍ଵଗଣ ସହ ହରପାଶେ ଗଲେ ॥

ଏଣେ ଦକ୍ଷ ଚିରଳାଳ ତପେ ରତ ହୋଇ ।

କଠୋର ନିୟମେ ଦେବୀ ଆରାଧନ୍ତି ତହିଁ ॥

ତପୋରତ ଦକ୍ଷଙ୍କର ନିକଟରେ ଶିବା ।

ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇ ଦକ୍ଷଆଗେ ହେଲେ ଉଭା ॥

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ ଦକ୍ଷଦେବ ।

ମଣିଲେ ତପସ୍ୟା ଫଳ ପାଇଲି ମୁଁ ସର୍ବ ॥

ସିଂହସ୍ଥିତା କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ପୀନୋତ୍ତୁଙ୍ଗ ସ୍ତନୀ ।

ଚତୁର୍ଭୁଜା ନୀଳୋତ୍ପଳ ଧରା ସୁବଦନୀ ॥

ଅଭୟବର ଦାୟିନୀ କରେ ଖଡ୍‍ଗ ଶୋହେ ।

ଆରକ୍ତ ନୟନା ମୁକୁଳିତ କେଶ ଦେହେ ॥

ମହାମାୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଣ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।

ଆନନ୍ଦେ ନମ୍ରହୋଇଣ କଲେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ॥

ଦକ୍ଷ ଉବାଚ

ଆନନ୍ଦମୟୀ ଜଗତ ଆନନ୍ଦ ଦାୟିନୀ ।

ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ଅନ୍ତରୂପା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସନାତନୀ ॥

ସତ୍ଵଗୁଣେ ବିଷ୍ଣୁଗୁଣ ପ୍ରକାଶ କାରିଣୀ ।

ରଜୋଗୁଣେ ବ୍ରହ୍ମଗୁଣ ସୃଷ୍ଟି ବିଧାୟିନୀ ॥

ତମୋଗୁଣେ ମୋହ ପ୍ରକାଶ କର ଜଗତେ ।

ମୋହେ ଆଚ୍ଛାଦିଛ ସର୍ବ ଅନ୍ଧକାର ମତେ ॥

ପରା ପରାତ୍ମିକା ଶୁଦ୍ଧା ଲୋକ ବିମୋହିନୀ ।

ତ୍ରିରୂପା ବେଦତ୍ରୟର କର୍ତ୍ତ୍ରୀମା ଭବାନୀ ॥

ବିଷ୍ଣୁ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ସେ ତୁମ୍ଭରି ରୂପ ସଂସାରହିତେ ରହନ୍ତି ॥

ମହାନୁଭାବା ବିଶ୍ଵଶନ୍ତି ଅପରାଜିତା ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଅଧ ନିରୋଧରେ ବାୟୁରେ ବ୍ୟଜିତା ॥

ସାତ୍ତ୍ଵିକ ଭାବର ଜ୍ୟୋତିଃସ୍ଵରୂପା ଗୋ ତୁମ୍ଭେ ।

ଯୋଗୀଙ୍କର ନିର୍ମଳ ନିଷ୍କଳଜ୍ଞାନ ଆମ୍ଭେ ॥

ଯୋଗତତ୍ତ୍ଵକୁ ଜାଣ ଗୋ କୂଟସ୍ଥାନବାସୀ ।

ନିସ୍ପୃପଞ୍ଚା ପ୍ରପଞ୍ଚା ତୁମ୍ଭେ ଗୋ ସର୍ବଗ୍ରାସୀ ॥

ବିଦ୍ୟା ଅବିଦ୍ୟା ସ୍ଵରୂପା ଆଶ୍ରୟା ସର୍ବର ।

ନିରାଶ୍ରୟା ପୁଣି ତୁମ୍ଭେ ଜଗତ ମଧ୍ୟର ॥

ଆଦିଶକ୍ତି ଈଶ୍ଵରୀ ଗୋ ବ୍ରହ୍ମକଣ୍ଠାଳୟା ।

ଶୁଦ୍ଧା ବଚନରୂପା ଗୋ ଗୀତି ବେଦମୟା ॥

ବେଦ ପ୍ରକାଶିକା ତୁମ୍ଭେ ବିଶ୍ଵ ପ୍ରକାଶିନୀ ।

ତୁମ୍ଭେ ଅଗ୍ନିସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ପିତୃଙ୍କ ତୋଷିଣୀ ॥

ଆକାଶରୂପିଣୀ ଦିଗ ସ୍ଵରୂପା ଗୋ ତୁମ୍ଭେ ।

କାଳରୂପା ଅଚିନ୍ତ୍ୟା ଅବକ୍ତ୍ୟା ଜାଣୁ ଆମ୍ଭେ ॥

କାଳରାତ୍ରି ଶାନ୍ତା ତୁମ୍ଭେ ପରାମ ପ୍ରକୃତି ।

ସଂସାର ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ତୁମ୍ଭ ମୂର୍ତ୍ତି ॥

ଧାତା ଆଦି ନଜାଣନ୍ତି ତୁମ୍ଭର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ।

ଅନ୍ୟ କେ ବର୍ଣ୍ଣିବ ତୁମ୍ଭ ମହିମାର୍ଣ୍ଣବକୁ ॥

ହେ ଅମ୍ବ ଯୋଗସ୍ଵରୂପିଣୀ ପ୍ରସନ୍ନା ହୁଅ ।

ଘୋରରୂପା ଜଗନ୍ମୟୀ ନମସ୍କାର ନିଅ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ପ୍ରଯତାତ୍ମା ଦକ୍ଷ ଏହିପରି ସ୍ତୁତି କଲେ ।

ତାହାଙ୍କ ଇପ୍ସିତ ଜାଣି ଭବାନୀ କହିଲେ ॥

ଭଗବତ୍ୟୁବାଚ

ତୁମ୍ଭ ଭକ୍ତିବଳେ ମୁହିଁ ସନ୍ତୋଷ ଲଭିଲି ।

ଅଭିଷ୍ଟ ବରକୁ ମାଗ ଦେବି ସତ୍ୟ କଲି ॥

ତୁମ୍ଭ ନିୟମ ତପସ୍ୟା ସ୍ତୁତି ଭକ୍ତି ବଳେ ।

ଅତି ପ୍ରସନ୍ନା ହେଲି ମୁଁ ବର ମାଗ ହେଳେ ॥

ଦକ୍ଷ ଉବାଚ

ଜଗନ୍ମୟୀ ମହାମାୟେ ଯଦି ବର ଦେବ ।

ମୋ କନ୍ୟାରୂପେ ଜନ୍ମିଣ ହର ଜାୟା ହେବ ॥

ମୋହର ଏ ଅଭିଳାଷ ନୁହେଁ ଏକା ଜାଣ ।

ହର ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କାମନା ଏ ପୁଣ ॥

ଦେବ୍ୟୁବାଚ

ତୁମ୍ଭ ଜାୟା ଗର୍ଭେ ସୁତା ରୂପେ ଜାତ ହେବି ।

ହରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୋଇ ତାହାଙ୍କୁ ମୋହିବି ॥

ଯେବେ ତୁମ୍ଭେ ମୋହଠାରେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧା କରିବ ।

ସେକାଳେ ମୁଁ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିବି ଜାଣିବ ॥

ଏହି ବର ଦେଲି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ ।

ତପସ୍ୟାରୁ ବିରତ ହୁଅ ହେ ଦକ୍ଷ ଦେବ ॥

ପ୍ରତି ଅବତାରେ ମୁହିଁ ହର ଜାୟା ହେବି ।

ନାନାରୂପ ଧରି ଶିବ ମନକୁ ମୋହିବି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଏତେକ କହି ଦେବୀ ଭଗବତୀ ।

ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନେ ଗଲେ ଦକ୍ଷ ଚଳିଲେ ବସତି ॥

ମନ ଆନନ୍ଦରେ ବିନା ସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗରେ ଦକ୍ଷ ।

ମାନସିକ ସଂକଳ୍ପରେ ହେଲେ ପ୍ରଜାଧ୍ୟକ୍ଷ ॥

ମାନସରୁ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରଗଣ ଜାତ ହେଲେ ।

ନାରଦ ଉପଦେଶରେ ପୃଥ୍ୱୀରେ ଭ୍ରମିଲେ ॥

ବାରମ୍ବାର ବହୁପୁତ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ମନରୁ ।

ଜନମି ପୃଥ୍ୱୀରେ ଭ୍ରମିଲେ ସେ ଅତି ଚାରୁ ॥

ପୃଥିବୀରେ ସ୍ପୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ହେଲେ ।

ନାରଦ ବାକ୍ୟରେ ପୃଥ୍ୱୀ ଭ୍ରମିଣ ଦେଖିଲେ ॥

ଅଦ୍ୟାପି ଭ୍ରମନ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ଦକ୍ଷସୁତେ ।

ତହୁଁ ଦକ୍ଷ ମୈଥୁନ ସମ୍ଭବ ସୁତ ଅର୍ଥେ ॥

ବୀରଣ ତନୟା ବୀରଣୀଙ୍କୁ ବିଭାହେଲେ ।

ଅସଂନ୍ନୀ ନାମରେ ସେହି ଖ୍ୟାତିକୁ ଲଭିଲେ ॥

ତାହାଙ୍କ ପ୍ରଥମଗର୍ଭେ କନ୍ୟାଏ ଜନ୍ମିଲେ ।

ସେହି ଯୋଗମାୟାରୂପେ ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ହେଲେ ॥

କନ୍ୟାଜାତ ମାତ୍ରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇଲେ ଆନନ୍ଦ ।

ତେଜୀୟସୀ ଦେଖି ମଣିଲେ ଏ ଦେବୀ ସଦ୍ୟ ॥

ଆକାଶୁ କୁସୁମ ବୃଷ୍ଟି ମେଘ ଜଳ ବୃଷ୍ଟି ।

ଦିଗ ନିର୍ମଳ ଦିଶିଲା ବାଜେ ବାଦ୍ୟ ତତି ॥

ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତିରେ ଜଳିଲେ ସୁଶୀତଳ ବାତ ।

ବହି କଲା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଉଷତ ॥

ବୀରଣୀ ନିକଟେ ଦକ୍ଷ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଣ ।

ବିଷ୍ଣୁମାୟା ବୋଲି ତୋଷ ଲଭିଲେ ତକ୍ଷଣ ॥

ଦକ୍ଷ ଉବାଚ

ଶିବା ଶାନ୍ତ ମହାମାୟା ଯୋଗନିଦ୍ରା ଦେବୀ ।

ବିଷ୍ଣୁମାୟା ସନାତନୀ ନମଇଁ ମୁଁ ଭୁବି ॥

ଯେ ଧାତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛ ।

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପାଳନ କର୍ମେ ତୁମ୍ଭେ ନିଯୋଗିଛ ॥

ଶିବଙ୍କୁ ସଂହାର କର୍ମେ ନିଯୋଗିଛ ମାତଃ ।

ନମସ୍କାର କରୁଅଛି ତୁମ୍ଭ ପାଦଗତ ॥

ଅବିକୃତା ଶୁଦ୍ଧା ଅପ୍ରମେୟା ପ୍ରଭାବତୀ ।

ପ୍ରମାଣ ପ୍ରମେୟରୂପା ନମେ ପାଦ କତି ॥

ବିଦ୍ୟା ଅବିଦ୍ୟାରୂପା ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଯେ ସ୍ମରେ ।

ଭୋଗସ୍ଵର୍ଗ ମୁକ୍ତି ତା’ର ମିଳେ କରତଳେ ।

ଯେ ଜନ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବାରେ କରଇ ଦର୍ଶନ ।

ତାର ମୁକ୍ତି ସୁନିଶ୍ଚିତ ନାହିଁ ଏଥେଁ ଭିନ୍ନ ॥

ଯୋଗନିଦ୍ରା ମହାବିଷ୍ଣୁମାୟା ଜଗନ୍ମୟୀ ।

ପ୍ରମାଣରୂପା ଚେତନା ସକଳର ତୁହି ॥

ଭବାନୀ ଅମ୍ବିକା ନାମ ଯେଜନ ଜପନ୍ତି ।

ଶୋକ ଦୁଃଖନାଶି ସର୍ବ ସମ୍ପତ୍ତି ଲଭନ୍ତି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଦକ୍ଷସ୍ତୁତି ଶୁଣି ଦେବୀ କହିଲେ ସଧୀରେ ।

ନିକଟରେ ଥାଇ ମାତା ଶୁଣି ନପାରିଲେ ॥

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହକରି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି ।

ମାୟାବଳେ କେହି ନଶୁଣିଲେ ତାଙ୍କ ଉକ୍ତି ॥

ଦେବ୍ୟୁବାଚ

ପୂର୍ବେ ତୁମ୍ଭେ ବହୁକଷ୍ଟେ ଆରାଧିଛ ମୋତେ ।

ତେଣୁ ସନ୍ତୋଷେ ଜନ୍ମିଲି ତୁମ୍ଭ ଭାଗ୍ୟମତେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏହା କହି ମାୟାବଳେ ଶିଶୁଭାବ ଧରି ।

ମାତା କୋଳେ ରହି କାନ୍ଦିଲେ ସେ ପାଟିକରି ॥

ତହୁଁ ବୀରଣୀମାତା ତାଙ୍କୁ ସଂସ୍କାରି କରି ।

ଶିଶୁପାଳନ ବିଧିରେ କ୍ଷୀର ଦେଲେ ଭରି ॥

ଦକ୍ଷ ବୀରଣୀ ଦୁହିଙ୍କ ବିଶେଷ ଯତ୍ନରେ ।

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଶଶିପରି ବଢ଼ିଲେ ସେ ଖରେ ॥

ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣମାନ ତାଙ୍କୁ ଆବୋରିଲେ ।

ଶିଶୁଚନ୍ଦ୍ରେ କଳା ପରି ପ୍ରବେଶିଲେ ବଳେ ॥

ସେ ଦେବୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସଖୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ।

ବିହରିଶିବଙ୍କ ରୂପ ଲେଖନ୍ତି ମହୀରେ ॥

ବାଳୋଚିତ ଗୀତ ଗାନ କରନ୍ତି ଯେ କାଳେ ।

ଉଗ୍ରସ୍ଥାଣୁ ହର ରୁଦ୍ର ସ୍ମରନ୍ତି ମନରେ ॥

ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ନାମ ସତୀବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିଲେ ।

ସର୍ବଗୁଣ ସତ୍ୱ ହେଦୁ ସତୀ ନାମ ଦେଲେ ॥

ଦକ୍ଷ ବୀରିଣୀ ଦୁହିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ଦୟା ।

ବାଲ୍ୟକାଳୁଁ ଶିବେଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ ତାଙ୍କ କାୟା ॥

ସର୍ବ ମନୋହର ଗୁଣ ଶୋଭେ ତାଙ୍କଠାରେ ।

ନ୍ୟାୟପରାୟଣା ବୋଲି ଖ୍ୟାତିକୁ ଲଭିଲେ ॥

ମାତାପିତା ତୋଷ ହେଲେ ତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି ।

ପିତାପାଶେ ଥିଲେ ଦିନେ ମିଳି ଅଷ୍ଟ ଆଖି ॥

ନାରଦ ସହିତ ଆସି ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ।

ପୃଥିବୀରେ ରତ୍ନ ସମ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ॥

ସତୀ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଦେଖି ହେଲେ ଆନନ୍ଦିତା ।

ବିନୟେ ପ୍ରମାଣ କଲେ ହୋଇ ଯୋଡ଼ହସ୍ତା ॥

ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ସହ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ।

ହରଙ୍କୁ ପତିରୂପରେ ପାଅ ଗୋ ବୋରଲେ ॥

ଯେ ଶିବ ଅନ୍ୟନାରୀ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।

ଅନନ୍ୟ ପତ୍ନୀକା ହୁଅ ଆଗୋ ମାତା ସତୀ ॥

ଏତେ କହି କିଛିକାଳ ରହି ଦକ୍ଷାଶ୍ରମେ ।

ବିଦାୟ ହୋଇ ଗମିଲେ ପ୍ରଭାକର ଭଣେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ସେ ସତୀ ଶୈଶବକାଳ ଅତିକ୍ରମ କରି ।

ରୁଚିର ଯୌବନେ ପ୍ରବେଶିଲେ ଶାକମ୍ବରୀ ॥

ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଦେଖି କନ୍ୟାର ଅବସ୍ଥା ।

କିପରି ଶିବଙ୍କୁ ଦେବି ମନେକଲେ ଚିନ୍ତା ॥

ସେ ସତୀ ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଲଭିବାକୁ ।

ମାତା ଆଦେଶରେ ଘରେ ପୂଜିଲେ ଶିବଙ୍କୁ ॥

ଆଶ୍ୱିନେ ନନ୍ଦା ତିଥିରେ ଗୁଡ଼ାନ୍ନ ଲବଣେ ।

ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି ନମିଲେ ବହୁବାର ମନେ ॥

କାର୍ତ୍ତିକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପିଷ୍ଟକ ପାୟସେ ।

ଶିବପୂଜି ଆରାଧନା କଲେ ସର୍ବ ଶେଷେ ॥

ମାର୍ଗଶୀର କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଯବାନ୍ନରେ ।

ହରଙ୍କୁ ପୂଜିଣ ଦିନ କାଟିଲେ ସୁଖରେ ॥

ପୌଷ କୃଷ୍ଣ ସପ୍ତମୀରେ ନିଶି ଜାଗରଣ ।

କରି ପ୍ରାତଃକାଳେ ପୂଜାକଲେ ସେ ଈଶାନ ॥

ମାଘପୁର୍ଣ୍ଣମୀରେ ନିଶି ଉଜାଗର ରହି ।

ଆର୍ଦ୍ରବସ୍ତ୍ରେ ନଦୀତୀରେ ଶିବ ପୂଜେ ଯାଇ ॥

ନାନାବିଧ କାଳୋଚିତ ଫଳ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ଵାରା ।

ଫାଲ୍‌ଗୁନ ମାସରେ ଶିବ ପୂଜିଲେ ସେ ତ୍ଵରା ॥

କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି ଜାଗରଣ କରି ।

ବିଲ୍ଵପତ୍ରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମନେ ସ୍ମରି ॥

ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପଳାଶ ପୁଷ୍ପେ ।

ଅହୋରାତ୍ର ଶିବପୂଜା କଲେ ମନତୋଷେ ॥

ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା ଦିନ ଯବାନ୍ନରେ ।

ଗବ୍ୟଦୁଗ୍‌ଧ ଦଦ୍ଧାଦିରେ ପୂଜିଲେ ଶଙ୍କରେ ॥

ଉପବାସେ ରହି ଶିବଙ୍କୁ ସେ ଧ୍ୟାନକଲେ ।

ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଶଙ୍କର ପୂଜିଲେ ॥

ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ରେ ବୃହତୀପୁଷ୍ପରେ ପୂଜାକଲେ ।

ନିରାହାରା ହୋଇ ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ କଟାଇଲେ ॥

ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଶିବ ପୂଜା ।

ବୃହତୀ ପୁଷ୍ପରେ କରି ତ୍ୟାଗ କଲେ ଲଜ୍ଜା ॥

ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ।

ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ବସ୍ତ୍ରରେ ପୂଜିଲେ ଈଶାନ ॥

ଭାଦ୍ର କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ପୁଷ୍ପ ଫଳେ ।

ଶିବପୂଜି ପରଦିନ ଫଳକୁ ଭୁଞ୍ଚଲେ ॥

ଏ ଭାବରେ ଏକ ବର୍ଷ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ।

ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବପାଶେ ଯାନ୍ତି ॥

ଲକ୍ଷ୍ମୀସହ ହରି ଗଲେ ଶିବଙ୍କ ନିକଟେ ।

ସେ ସମୟେ ହର ଥିଲେ ହିମାଳୟ ତଟେ ॥

ଦ୍ରହ୍ମା ହରି ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଦେଖି ମହାଦେବ ।

ଉଚିତ ସତ୍କାର କରି କହନ୍ତି ସେ ଶିବ ॥

ଆସିବା କାରଣ ପଚାରନ୍ତି ଶ୍ରଦ୍ଧା କରି ।

ସସ୍ତ୍ରୀକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିବାହେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାରି ॥

ବିଷ୍ଣୁ ଆଦେଶରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବଙ୍କୁ କହନ୍ତି ।

ଯହିଁପାଇଁ ଆସିଅଛୁଁ ଶୁଣ ସେ ବଦତି ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଆସିବା କାରଣ ଶୁଣ ଦେବଙ୍କ ହିତରେ ।

ବିଶେଷତଃ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କାମରେ ॥

ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତି ସଂହାର କର୍ମରେ ।

ଆମ୍ଭେ ତିନିଜଣ କର୍ତ୍ତା ଜାଣ ତୁମ୍ଭେ ଧୀରେ ॥

ଆମ୍ଭ ତିନିଙ୍କର ପରସ୍ପର ସହାୟତା ।

ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ସଂହାର କର୍ମରେ ଯେ ଦକ୍ଷତା ॥

କେତେଦୁଷ୍ଟ ମୋ ହାତରେ କେତେ ତୁମ୍ଭ ହାତେ ।

କେତେ ବିଷ୍ଣୁ ହସ୍ତେ ବଧ ହେବେ ଯେ ନିୟତେ ॥

ତୁମ୍ଭେ ସଦା ଯଦି ଯୋଗସାଧନ କରିବ ।

ତୁମ୍ଭ ବିନା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ କେ ପ୍ରାଣେ ସଂହାରିବ ॥

ତୁମ୍ଭର ସଂହାର କର୍ମ ନୋହିବ ସଫଳ ।

ଦୁଷ୍ଟଲୋକେ ଜଗତରେ ହୋଇବେ ପ୍ରବଳ ॥

ଆମ୍ଭେ ତିନିହେଁ ଯେ ଏକ ରୂପ ଜାଣ ସଦା ।

କାର୍ଯ୍ୟଭେଦ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ॥

ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ କରିବା ଅଟେ ଉଚିତ ।

ନହେଲେ ବିଷମ ହୋଇ ବୁଡ଼ିବ ଜଗତ ॥

ମାୟାରୂପା ନାରୀ ମୋର ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜାଣ ।

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରୀ ବୋଲି ପରିମାଣ ॥

ସ୍ନେହ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ମୂଳ ନାରୀ ଜାଣି ରଖ ।

ନାରୀସଙ୍ଗେ କାମ କ୍ରୋଧ ଲୋଭ ମୋହ ଦେଖ ॥

ନାରୀ ସଙ୍ଗରୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନେହ ବୃକ୍ଷ ଜନ୍ମେ ।

ତହୁଁ କାମ ଜନ୍ମି କାମୁଁ କ୍ରୋଧ ଜାତ ମନେ ॥

ଶୋକରୁ ବୈରାଗ୍ୟ ଜନ୍ମେ ସ୍ଵଭାବୁ ନିବୃତ୍ତି ।

ଅସଙ୍ଗଟି ସଂସାର ବିମୁଖେ ହେତୁ ଅତି ॥

ତହୁଁ ଦୟା ଶାନ୍ତି ଅହିଂସା ହୁଏ ଭଦ୍ଭବ ।

ଜ୍ଞାନମାର୍ଗ ଦେଖାଯାଏ ଏ ଅସଙ୍ଗ ଭାବ ॥

ଅସଙ୍ଗରେ ତପୋନିଷ୍ଟ ତୁମ୍ଭେ ସଦାବେଳେ ।

ଦୟାଶାନ୍ତି ଅହିଂସା ତୁମ୍ଭର କଳେବରେ ॥

ତେଣୁ ସୁଖ ବିଧିରେ ତୁମ୍ଭର ଯତ୍ନ ନାହିଁ ।

ସଙ୍ଗବିନା ଦୋଷ ମାନ କହିଲଇଁ ମୁହିଁ ॥

ତେଣୁ ବିଶ୍ୱହିତେ ଦେବଗଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ।

ଏକ ନାରୀ ପରିଗ୍ରହ କର ହେ ନିୟତ ॥

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମୋହର ସାବିତ୍ରୀ ।

ସେହିପରି ଏକ ନାରୀ ଘେନ ବିଶ୍ଵପତି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ହରିଙ୍କ ନିକଟେ ବ୍ରହ୍ମାବାକ୍ୟ ଶୁଣି ହର ।

ମନ୍ଦେହସି ସଦାଶିବ କହନ୍ତି ମଧୁର ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ହେ ଧାତଃ ଯାହା କହିଲ ତାହା ଅଟେ ସତ୍ୟ ।

ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତା ହେତୁ ସ୍ଵାର୍ଥେ ନାହିଁ ମୋର ମତ ॥

ତେବେ ତୁମ୍ଭବାକ୍ୟ ମୁହିଁ କରିବି ପାଳନ ।

ଜଗତର ହିତ ପାଇଁ ସଦା ମୋର ଯତ୍ନ ॥

ତେବେ ମୋର ତେଜ ଯେହୁ ରମଣୀ ସହିବ ।

ତାକୁ ବିବାହ ହୋଇବି ନାହିଁ ଦ୍ୱିଧାଭାବ ॥

କାମରୂପା ଯୋଗିନୀ ନାରୀଏ ସ୍ଥିର କର ।

ଯୋଗକାଳେ ଯୋଗିନୀ ସେ ହେବ ମୋ ଆଗର ।

କାମାଶକ୍ତ ବେଳେ କାମଦାୟିନୀ ହୋଇବ ।

ଏପରି ନାରୀଏ ସ୍ଥିର କରିଣ କହିବ ॥

ଅକ୍ଷର ପରମବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗୀଏ କହନ୍ତି ।

ପରମଜ୍ୟୋତି ସ୍ଵରୂପ ଚିନ୍ତିବି ମୁଁ ନୀତି ॥

ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଭାବନା ଲଭିବି ।

ସେ ବିଘ୍ନକାରିଣୀ ନାରୀ ବିବାହ ନୋହିବି ॥

ତୁମ୍ଭେ ହରି ମୁଁ ତିନିହେଁ ବ୍ରହ୍ମାର ସ୍ଵରୂପ ।

ଏଣୁ ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ତା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଜପ ॥

ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତା ବିନା ମୁହିଁ ରହି ନ ପାରଇ ।

ତେଣୁ ମୋ କର୍ମାନୁଗତା ନାରୀ ଦିଅ କହି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ହରବାକ୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମା ମନ ଆନନ୍ଦେ କହନ୍ତି ।

ଯେପରି କହିଲ ସେପରି ନାରୀ ଅଛନ୍ତି ॥

ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ସତୀ ନାମେ ପରମା ସୁନ୍ଦରୀ ।

ତୁମ୍ଭ ମନମତ ହେବେ କହୁଛି ବିଚାରି ॥

ତୁମ୍ଭପାଇଁ ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି ନିତ୍ୟ ।

ତାହାଙ୍କୁ ବିବାହ ହୁଅ ମୋ ବଚନ ସତ୍ୟ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମା ବାକ୍ୟ ସମର୍ଥନ କଲେ ଦେବ ହରି ।

ଶିବ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ ମନ୍ଦେ ହସି କରି ॥

ତହୁଁ ହରି ବ୍ରହ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ।

ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନେ ଗଲେ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ॥

ସେ ସ୍ଥାନରେ ଛଦ୍ମବେଶେ କାମ ରହିଥିଲେ ।

ଶିବଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣିଣ ଆନନ୍ଦ ହୋଇଲେ ॥

ରତି ବସନ୍ତଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତରେ ରହିଲେ ।

ବସନ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରଯା ବୋଇଲେ ॥

ହରିହର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ଚିନ୍ତି ।

ବିପ୍ର ପ୍ରଭାକର ଗୀତେ ଛନ୍ଦିଣ ଭଣନ୍ତି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଅନନ୍ତର ସତୀଦେବୀ ଆଶ୍ଵିନ ମାସରେ ।

ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଉପବାସେ ସଭକ୍ତିରେ ॥

ଫଳମୂଳ ପୁଷ୍ପ ଆଦି ନାନା ଉପହାରେ ।

ହରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ପୁଣି ନବମୀ ଦିନରେ ॥

ନନ୍ଦାବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣକଲେ ସଭକ୍ତିରେ ସତୀ ।

ସେବେଳେ ଶଙ୍କର ଆସିହେଲେ ଉପସ୍ଥିତି ॥

ହରଙ୍କୁ ଦେଖିଣ ଅତି ଆନନ୍ଦ ମନରେ ।

ପାଦେ ନମି ଲଜ୍ଜାନମ୍ରା ହେଲେ ଧାତିକାରେ ॥

ବ୍ରତଧାରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ।

ଭାର୍ଯ୍ୟାପାଇଁ ଇଚ୍ଛାକରି ପୂଜାଫଳ ସୁଖ ॥

ଈଶ୍ୱର ଉବାଚ

ହେ ଦକ୍ଷ ନନ୍ଦିନୀ ତୁମ୍ଭ ଏ କଠୋର ବ୍ରତେ ।

ଅତି ପ୍ରୀତହେଲି ବର ମାଗ ଇଚ୍ଛାମତେ ॥

ତୁମ୍ଭ ଇପ୍ସିତ ବରକୁ ଦେବି ଅକାତରେ ।

ବ୍ରତକ୍ଳେଶ ପରିତ୍ୟାଗ କର ଧାତିକାରେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ସତୀ ମନୋଭାବ ଜାଣିକରି ସଦାଶିବ ।

ପଚାରନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ମୁଖୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଭାବ ॥

ସତୀ ମନଗତଭାବ ଲଜ୍ଜାବଶେ ରହି ।

ହର ଆଗେ କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛାକଲେ ନାହିଁ ॥

ଏ ସମୟେ କାମ ସ୍ତ୍ରୀ ଅଭିଳାଷୀ ହରଙ୍କୁ ।

ନେତ୍ର ଇଙ୍ଗିତରୁ ଜାଣି ସ୍ଵପୁଷ୍ପ ବାଣକୁ ॥

ସନ୍ଧାନ କରି ହର୍ଷଣଭାବେ ପ୍ରହାରିଲେ ।

ତହୁଁ ହର୍ଷଯୁତହର ସତୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ ॥

ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତା ବିସ୍ମରିଲେ ତକ୍ଷିଣେ ଶଙ୍କର ।

ପୁଣି ମୋହନୀ ବାଣରେ ପ୍ରହାରଇ ସ୍ମର ॥

ହର୍ଷପରେ ମୋହିତ ହୋଇଲେ ବାଣଘାତେ ।

ସ୍ତ୍ରୀ ମାୟାରେ ଅତି ମୁଗ୍‌ଧ ହେଲେ ଶଶବ୍ୟସ୍ତେ ॥

ତାଦେଖି ସତୀ ଲଜ୍ଜାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ ।

ମୋର ସ୍ଵାମୀ ହେବା ବର ଦିଅହେ ମାଗିଲେ ॥

ସତୀବାକ୍ୟ ନସରୁଣୁ ଶଙ୍କର ଉତ୍ସୁକେ ।

ମୋ ପତ୍ନୀ ହୁଅ ବୋଇଲେ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ॥

ନିଜ ଅଭିଳାଷ ବର ପାଇ ଦକ୍ଷ ସୁତା ।

ତୁନି ହୋଇ ରହିଲେ ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତା ॥

କାମ ସହିତ ହରଙ୍କ ଆଗେ ମନ୍ଦହାସୀ ।

ନିଜ ଭାବ ହାବମାନ ଦେଖାନ୍ତି ସୁକେଶୀ ॥

ଶୃଙ୍ଗାର ରସ ହେ ହାବଭାବ ମାନ ଘେନି ।

ସତୀହର ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ ସେ କ୍ଷଣି ॥

ହରଙ୍କ ଆଗେ ଚିକ୍‌କଣ ଅଞ୍ଜନ ସଦୃଶୀ ।

ଚନ୍ଦ୍ରପାଖେ ମେଘରେଖା ପରି ସତୀ ଦିଶି ॥

ସତୀ ହରଙ୍କୁ କହିଲେ ପିତାଙ୍କୁ ଜଣାଇ ।

ଭାର୍ଯ୍ୟାରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରହେ ବିଶ୍ଵସାଇଁ ॥

ସତୀବାକ୍ୟ ଶୁଣି କାମେ ମୋହିତ ସେ ହର ।

ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଅବୋଲି କହନ୍ତି ବାରମ୍ବାର ॥

ରତି ବସନ୍ତ ସହିତ କାମ ଏହା ଦେଖି ।

ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସାକରେ ମନେ ମହାସୁଖୀ ॥

ତହୁଁ ସତୀ ହରଙ୍କ ଠାରୁ ବିଦାୟ ମାଗି ।

ଆନନ୍ଦମନେ ମାତାଙ୍କ ପାଶେଗଲେ ବେଗି ॥

ହରମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ସାନୁ ନିଜାଶ୍ରମେ ।

ଯାଇ ସତୀ ବିରହରେ ଦୁଃଖେ ଏକ ଭ୍ରମେ ॥

ମନେକଲେ ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟ ବିବାହ ବିଷୟ ।

ଏକାନ୍ତେ ସ୍ମରିଲେ ଧାତାଙ୍କୁ ସେ ମହୋଦୟ ॥

ହରଙ୍କ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ଲୋକ ପିତାମହ ।

ପ୍ରବେଶିଲେ ଶିବଆଗେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ॥

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଦଗ୍‌ଧ ଶଙ୍କର ସୁଖୀ ହେଲେ ।

ସତୀ ବିବାହ ବିଷୟେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ହେ ଧାତଃ ବିଶ୍ଵହିତାର୍ଥେ ମୋହର ବିବାହ ।

ଯାହା ପ୍ରସ୍ତାବି ଥିଲ ତାହା ହେବ ନିଶ୍ଚୟ ॥

ଦକ୍ଷସୁତା ମୋର ପୂଜାବ୍ରତ କରୁଥିଲେ ।

ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବରଦେଲି ହେଳେ ॥

ତାହାଙ୍କ ସମୀପେ କାମ ମୋତେ ଶରବିନ୍ଧି ।

ତେଣୁ ମୁହିଁ ମୋହିତ ହୋଇଛି କାମଧନ୍ଦି ॥

ତାର ପ୍ରତିକାରେ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ।

ତେଣୁ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ କହୁଛି ତୁମ୍ଭର ଏ ସ୍ଵାର୍ଥ ॥

ଦକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟେ ଯାଇ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହ ।

ବିବାହ ପାଇଁ ଡକାନ୍ତି ବିଶ୍ୱହିତେ ଚାହଁ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେକହି ମହାଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆଗେ ।

ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସତୀକଥା ମନେ ଲାଗେ ॥

ଶିବବାକ୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମା ଅତି ଆନନ୍ଦ ମନରେ ।

ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ ବିଶ୍ଵହିତେ ଧାତିକାରେ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଯାହା କହିଲ ତାହା ସଂସାର ହିତ ପାଇଁ ।

ଆମ୍ଭର ତୁମ୍ଭର ଏଥି କିଛି ସ୍ଵାର୍ଥନାହିଁ ॥

ମୋଠାରୁ ଶୁଣିଣ ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ପ୍ରଦାନିବେ ।

ସନ୍ଦେହ ନକରି ଧୈର୍ଯ୍ୟଧର ଅତିଦମ୍ଭେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏତେ କହି ବ୍ରହ୍ମା ବେଗଗାମି ସ୍ୟନ୍ଦନରେ ।

ଦକ୍ଷପାଶେ ପ୍ରବେଶିଲେ ଆନନ୍ଦ ମନରେ ॥

ଦକ୍ଷମଧ୍ୟ କନ୍ୟାଠାରୁ ସକଳ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ।

ଶୁଣମନେ ଭାବୁଥିଲେ କରିବି ଏମନ୍ତ ॥

ଦୂତଦ୍ଵାରା ଶିବଙ୍କୁ ଡକାଇ କନ୍ୟାଦେବି ।

ଯଦି ସ୍ଵୀକୃତ ନୋହିବେ ଏମନ୍ତ କରିବି ॥

ମୋର କନ୍ୟା ଆରାଧନା କରିବ ଶିବଙ୍କୁ ।

ତେଣୁ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଶିବ ଘେନିବେ କନ୍ୟାକୁ ॥

ଏହିକାଳେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ପିତାମହ ।

ଦକ୍ଷପାଶେ ପ୍ରବେଶିଲେ ବଢ଼ିଲା ଉତ୍ସାହ ॥

ଆସନେ ବସାଇ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।

କୁଶଳାଦିପୁଛି ବ୍ରହ୍ମା ନିକଟେ ବସିଲେ ॥

ଆସିବା କାରଣ ପଚାରନ୍ତି ଆନନ୍ଦରେ ।

କନ୍ୟାପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ॥

ଦକ୍ଷ ଉବାଚ

କିମ୍ପାଇ ଆସିଲ ପିତଃ ପୁତ୍ର ସ୍ନେହେ ଅବା ।

କାର୍ଯ୍ୟବଶେ ଆସିଅଛ କହମୋତେ ବାବା ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ହେ ଦକ୍ଷ ଯେ ପାଇଁ ମୁହିଁ ଆସିଛି ତା ଶୁଣ ।

ଲୋକହିତେ ତୁମ୍ଭ ଇଚ୍ଛା କରିବି ପୂରଣ ॥

ତୁମ୍ଭ କନ୍ୟା ଶିବପୂଜା ଯେ ପାଇଁ କରିଛି ।

ସେବର ଦେଇଛନ୍ତି ସେ ପତିହେବେ ଇଚ୍ଛି ॥

ସେଥିପାଇଁ ଶିବ ମୋତେ ତୁମ୍ଭ ନିକଟକୁ ।

ଏବେ ପେଷିଛନ୍ତି କନ୍ୟା ବିବାହ ହେବାକୁ ॥

ସତୀଙ୍କୁ ବରଦେଇଣ ତାଙ୍କ ବିରହରେ ।

ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଲଭୁଛନ୍ତି ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ॥

ଛିଦ୍ର ପାଇ କାମ ପଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପ ବାଣମାନ ।

ଶିବଙ୍କୁ ପେଶି ସତ୍ୱରେ କରିଛି ଭ୍ରମଣ ॥

କାମବାଣେ ବିଦ୍ଧହୋଇ ଯୋଗୀ ସଦାଶିବ ।

ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ସ୍ତ୍ରୀ ବିରହେ ପ୍ରାଣ ଯିବ ॥

ବିଚ୍ଛେଦରୁ ରୁଦ୍ରଗଣଙ୍କ ସମକ୍ଷେ ହର ।

କାହିଁ ସତୀବୋଲି କାମେ ହୁଅନ୍ତି ଅଧୀର ॥

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲି ମନରେ ।

ତୁମ୍ଭେ ମଧ୍ୟକାମ ସଙ୍ଗେ ଭାବିଥିଲ ଥରେ ॥

ମରୀଚ୍ୟାଦି ମୁନିଗଣେ ଇଚ୍ଛିଥିଲେ ଯାହା ।

ଏକ୍ଷଣି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଫଳ ଲାଭହେଲା ତାହା ॥

ତୁମ୍ଭକନ୍ୟା ଶିବ ଆରାଧିଲେ ଯହିଁ ପାଇଁ ।

ସେ ଯୋଗୁଁ ହିମାଳୟରେ ଶିବ ଅପେକ୍ଷଇ ॥

ନାନାବିଧ ଭାବେ ନନ୍ଦାବ୍ରତ କରି ସତୀ ।

ଶମ୍ଭୁପୂଜା କରିଥିଲେ କରିବାକୁ ପତି ॥

ତେଣୁ ତୁମ୍ଭେ ତନୟାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ନିମତ୍ତେ ।

ଅବିଳମ୍ବେ ପ୍ରଦାନି ସୁଖୀହୁଅ ସମସ୍ତେ ॥

ମୁଁ ଯାଇ ନାରଦ ସହ ଶିବଙ୍କୁ ଆଣିବି ।

ଶିବେକନ୍ୟା ଦେଇ ସୁଖୀ ହୁଅ ମନୋଭାବି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟେ ଦକ୍ଷ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲାକ୍ଷଣି ।

ଧାତାଗଲେ ଶୀଘ୍ର ଯହିଁଥିଲେ ଶୂଳପାଣି ॥

ବ୍ରହ୍ମାଯାନ୍ତେ ଦକ୍ଷ ପତ୍ନୀପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ।

ଆନନ୍ଦ ଲଭିଲେ ପ୍ରାଣୀଯଥା ପୀତାମୃତ ॥

ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦରେ ମହାଦେବଙ୍କ ସମୀପେ ।

ହିମାଳୟ ଗିରିତଟେ ଭେଟିଲେ ସ୍ଵରୂପେ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଣ ଶିବ ମନରେ ଭାବିଲେ ।

ସତୀପ୍ରାପ୍ତିରେ ସନ୍ଦେହ ହେଲାକି ଏକାଳେ ॥

ତହୁଁ କାମବାଣେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ସଦାଶିବ ।

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ ମନେରଖି ସତୀଭାବ ॥

ଈଶ୍ୱର ଉବାଚ

ସତୀ ବିବାହ ବିଷୟେ କି କହିଲେ ଦକ୍ଷ ।

କହି ମୋ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କର ପ୍ରଜାଧ୍ୟକ୍ଷ ॥

କାମଦାଉ ସାଧୁଅଛି ସତୀ ବିରହରେ ।

ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ସତୀଙ୍କୁ ପାଇବି ସୁଖରେ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ସତୀ ପ୍ରଦାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବଳୀୟସୀ ।

ତୁମ୍ଭକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧପ୍ରାୟ ଜାଣ ଦେବ କାଶୀ ॥

ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ଇଚ୍ଛା ମୋ ବାକ୍ୟେ ଅଧିକ ।

ଆନନ୍ଦ ଲଭିଲେ ଶୁଣି ତୁମ୍ଭର ଉତ୍ସୁକ ॥

ଶିବଙ୍କୁ ପତି ରୂପରେ ପାଇବା ଭଦ୍ଦେଶେ ।

ଦକ୍ଷସୁତା ଶିବ ପୂଜାକଲେ ସବିଶେଷେ ॥

ଏବେ ଶୁଭଲଗ୍ନେ ଯାଇଁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଆଳୟ ।

ସବିଧିରେ କର ଦକ୍ଷ କନ୍ୟା ପରିଣୟ ॥

ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗେ ଯିବି ନାରଦଙ୍କୁ ମନେସ୍ମର ।

ମରୀଚ୍ୟାଦି ମୁନିଙ୍କୁ ନେବା ଆମ୍ଭ ସଙ୍ଗର ॥

ମୋ ଗୁରୁ ସହିତ ଦକ୍ଷ ନିଳୟକୁ ଯିବା ।

ତହିଁ ଦକ୍ଷସୁତା ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରିବା ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମାମନେ ନାରଦ ମରୀଚ୍ୟାଦିଙ୍କୁ ।

ସ୍ମରନ୍ତେ ଭେଟିଲେ ଆସି ଶିବ ବିଧାତାଙ୍କୁ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଶିବ ନାରଦାଦି ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ।

ବିପ୍ର ପ୍ରଭାକର ଗୀତେ କରଇ ରଚନ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ତହୁଁ ନାରଦ ସହିତ ମରୀଚ୍ୟାଦି ମୁନି ।

ବ୍ରହ୍ମାଶିବଙ୍କ ନିକଟେ ପ୍ରବେଶ ସେ କ୍ଷଣି ॥

ସେମାନଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବ ଗଣସହ ।

ଦକ୍ଷପୁରକୁ ଗଲେ ଆନନ୍ଦେ ହୋଇ ମୋହ ॥

ଶିବଗଣେ ଶଙ୍ଖପଟହ ଡିଣ୍ଡିମ ବଂଶୀ ।

ଆନନ୍ଦେ ବଜାଇଯାନ୍ତି ହୋଇ ଧସାଧସି ॥

କେତେ କରତାଳି ପାଦତାଳି ମାରିଯାନ୍ତି ।

ଅତି ବେଗଗାମି ରଥେ ଶିବଙ୍କୁ ଗୋଡ଼ାନ୍ତି ॥

କୋଳାହଳ ମୁଖରାବେ ପୂରଇ ଜଗତ ।

ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ଧରିଛନ୍ତି ସେତ ॥

ତେଣେ ଦେବେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଅପସରାଗଣ ସଙ୍ଗେ ।

ବାଦ୍ୟ ନୃତ୍ୟକରି ଶିବଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ରଙ୍ଗେ ॥

ସେମାନଙ୍କ ବାଦ୍ୟଶବ୍ଦ କୋଳାହଳ ରବେ ।

ପୃଥିବୀ ପୂରିଲା ପରି ଜାଣିଲେ ସରବେ ॥

କାମମଧ୍ୟ ସ୍ଵଗଣ ସହିତ ଆଦି ରସେ ।

ମୋହିତ କରି ସର୍ବଙ୍କୁ ଚଳିଲେ ହରଷେ ॥

ହରବିବାହ ଉତ୍ସବେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସକଳେ ।

ଆନନ୍ଦେ ବାଦ୍ୟବଜାନ୍ତି ଅତି କୁତୂହଳେ ॥

ଦିଗ ନିର୍ମଳ ଦିଶନ୍ତି ଅଗ୍ନିଶାନ୍ତେ ଜଳେ ।

ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଅନ୍ତରାଳେ ॥

ସୁଗନ୍ଧି ପବନବହେ ବୃକ୍ଷେ ସୁପୁଷ୍ପିତ ।

ରୋଗଶୋକ ହୀନ ପ୍ରାଣୀ ସର୍ବେ ଆନନ୍ଦିତ ॥

ହଂସ ସାରସ ମୟୂର ଚାତକାଦି ପକ୍ଷୀ ।

ମଧୁର ଶବ୍ଦେ ଶିବଙ୍କୁ ପଠାନ୍ତି କି ଦେଖି ॥

ସର୍ପ ବ୍ୟାଘ୍ର ଚର୍ମଜଟା ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମାନ ।

ଶିବଙ୍କ ଭୂଷଣ ରୂପେ ଅତି ସୁଶୋଭନ ॥

କ୍ଷଣମଧ୍ୟେ ବଳବାନ ବୃଷଭ ବାହନେ ।

ବରଯାତ୍ରୀ ସହ ଶିବମିଳେ ଦକ୍ଷସ୍ଥାନେ ॥

ତହୁଁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଶୀଘ୍ର ଉଠିଆସି ।

ଶିବସହ ସର୍ବଙ୍କୁ ପାଛୋଟି ନେଲେ ଆସି ॥

ଆସନାଦି ଯୋଗାଇ ପାଦ୍ୟାଦି ପ୍ରଦାନରେ ।

ଯଥାବିଧି ପୂଜାକଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖରେ ॥

ତହୁଁ ଶୁଭମୁହୂର୍ତ୍ତ ସୁଲଗ୍ନ ବେଳ ଦେଖି ।

ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଵକନ୍ୟାଦାନ କଲେ ହୋଇ ସୁଖୀ ॥

ବିବାହ ବିଧିରେ ଶିବକନ୍ୟା ଦାନନେଲେ ।

ବ୍ରହ୍ମାଦିଦେବେ ସେ ସ୍ଥାନେ ସାମଗାନ କଲେ ॥

ଋକଯଜୁ ବେଦପଠେ କଲେ ଆନନ୍ଦିତ ।

ଶିବଗଣେ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇଲେ ହୋଇ ମତ୍ତ ॥

ଅପ୍‌ସରାଗଣ ନାଚିଲେ ମେଘେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ।

କଲେ ସର୍ବେ ଆନନ୍ଦିତ ଲଭିଲେ ସୁତୃଷ୍ଟି ॥

ତହୁଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଗରୁଡ଼ରେ ।

ବସି ପ୍ରବେଶିଲେ ବିବାହ ସ୍ଥଳରେ ॥

ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ ସତୀସହ ତୁମ୍ଭେ ।

ଲକ୍ଷ୍ମୀସହ ମୋ ସଦୃଶ ଦିଶୁଅଛ ଏବେ ॥

ସତୀଙ୍କ ସହିତ ଦେବ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ରଖ ।

ସଂସାର ମଙ୍ଗଳକର ଦେଇ ମହାସୁଖ ॥

ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ସଂହାରି ସାଧୁଜନଙ୍କୁ ପାଳନ ।

କରି ସୁଖୀହୁଅ ଆମ୍ଭେ କରୁଛୁଁ କଲ୍ୟାଣ ॥

ତୁମ୍ଭବାକ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେଉ ଏହା ମୋ କାମନା ।

କହି ଶିବ ତୁନିହେଲେ ସର୍ବେ ତୋଷମନା ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ମନ୍ଦହାସୀ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଣ ।

ବାରମ୍ବାର ସତୀ ମୁଖ କଲେ ନିରୀକ୍ଷଣ ॥

ଚାରୁମୁଖ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିକୃତ ହେଲା ।

ବ୍ରହ୍ମାବୀର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିତଳେ ଖସିଣ ପଡ଼ିଲା ॥

ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନୀ ସମଦିଶିଲା ସେ ପାତ ।

ତହିଁରୁ ମେଘାବଳି ସଶବ୍ଦେ ହେଲା ଜାତ ॥

ସଂବର୍ତ୍ତ ଆବର୍ତ୍ତ ପୁଷ୍କର ଦ୍ରୋଣ ଭେଦରେ ।

ଗର୍ଜିଜଳ ବରଷିଲେ ମୂଷଳ ଧାରରେ ॥

ତା ଦେଖି ଶଙ୍କର କାମମୁଗ୍‌ଧ ହୋଇ କୋପୋ ।

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳକୁ କ୍ଷେପେ ॥

ତାହାଦେଖି ନାରଦାଦି ମୁନିଗଣେ ତହିଁ ।

ହାହାକାର କରି ଶିବଙ୍କୁ ବୋଧନ୍ତି ଯାଇ ॥

ଦକ୍ଷମଧ୍ୟ ହସ୍ତଟେକି କଲେ ନିବାରଣ ।

ତହୁଁ ଶିବ ସେମାନଙ୍କୁ କହନ୍ତି ବଚନ ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ମୋ ପତ୍ନୀଠାରେ ଅଭିଳାଷକୁ କଲେ ଧାତା ।

ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ହେଲି ମୁଁ ଉଗ୍ରତା ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶିବବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ।

ବ୍ରହ୍ମାବଧକୁ ନିବାରି କହନ୍ତି ସତ୍ୱର ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନୁବାଚ

ବ୍ରହ୍ମା ତୁମ୍ଭ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଇଁ ସତୀ ନିର୍ମାଣିଲେ ।

ତାଙ୍କୁ ବଧକରା ଅନୁଚିତ ଜାଣ ଭଲେ ॥

ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ଜାଣ ।

ତାଙ୍କୁ ମାଇଲେ କେ କରିବ ସୃଷ୍ଟି ଭିଆଣ ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମବଧ କରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା କରିବି ।

ଜଗତର ପ୍ରଜାକୁଳ ମୁଁ ଏକା ସର୍ଜିବି ॥

ଅଥବା ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମା କରିବି ଜାତ ।

ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହୋଇବ ଜାଣ ଜଗନ୍ନାଥ ॥

ତୁମ୍ଭେ ବାରଣ ନକର ପାପୀବ୍ରହ୍ମା ବଧେ ।

ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖିବି ମାରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶିବବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମନ୍ଦେ ହସି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ।

କହନ୍ତି ନିଜଠାରେ କି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ॥

ଏହା ଶୁଣି ହର କହନ୍ତି ଯେ ବିଧି ପୁଣି ।

ନିଜ ଆତ୍ମା ବୋଲି କହି କିପରି ତା ଶୁଣି ॥

ବ୍ରହ୍ମାରୂପେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧରିଛନ୍ତି ବିଧି ।

ମୋ ଆତ୍ମା କିପରି ହେଲେ କହ ଦୟାନିଧି ॥

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ମୁହିଁ ତୁମ୍ଭେ ବ୍ରହ୍ମା ମୁହିଁ ।

ଆମ୍ଭେ ତିନିଜଣ ଏକ ଆତ୍ମା ଜାଣ ସେହି ॥

ପ୍ରଧାନ ଅପ୍ରଧାନିରେ ଭାଗ ଅଭାଗରେ ।

ପରଂବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ଆମ୍ଭେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ରୂପରେ ॥

ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତ ଅନ୍ତପାଇଁ ତିନିମୂର୍ତ୍ତି ଆମ୍ଭେ ।

ପ୍ରକୃତରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟଭେଦ ଭିନ୍ନ ଏବେ ॥

ମନେଚିନ୍ତା କରି ଏକ ଭାବକୁ ବିଚାର ।

ଅଙ୍ଗୀର ଅଙ୍ଗ ଯେପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧର ॥

ସେପରି ଆମ୍ଭେ ତିନିହେ ବ୍ରହ୍ମ ଅଙ୍ଗୀକର ।

ଅଙ୍ଗରୂପେ ତିନିଜଣ ହେଲେ ଅବତାର ॥

କୂଟସ୍ଥ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଅନନ୍ତ ରୂପ ।

ଯେପରି ଏକ ତଥା ଆମ୍ଭର ତିନିକଳ୍ପ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ହର ମୁଗ୍‍ଧ ହେଲେ ।

ତିନିଙ୍କୁ ଏକ ଜାଣି ବଧରୁ ନିବର୍ତ୍ତିଲେ ॥

ପୁଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୁଛନ୍ତି ତିନିଙ୍କ ଏକତ୍ୱ ।

କୃଷ୍ଣ ବୁଝାଇଲେ ବହୁ ଯୁକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ॥

କୃଷ୍ଣମୁଖ ପଦ୍ମ ହରିହର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ।

ଏକତା ଶୁଣି ମନରେ କରିଣ ବିଚାର ॥

ଆତ୍ମବଧେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଦୋଷ ଜାଣି ହର ।

ମୃତ୍ୟୁରୁ ରଖିଲେ ତାଙ୍କୁ କହେ ପ୍ରଭାକର ॥

ଋଷୟ ଉବାଚ

ହରିହର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକତ୍ଵ ବିଷୟ ।

ଯାହା କହିଲେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେବ କୃପାମୟ ॥

ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ।

କୌତୂହଳ କଥା କହି ମନତୋଷ କର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶୁଣ ମୁନିଗଣେ ବଡ଼ ଗୁପ୍ତ ଏହି କଥା ।

ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ଏକତାସେ ଅଭିନ୍ନତ୍ତ୍ୱ ଯଥା ॥

ଏ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ତ ତମୋମୟ ଭୁବନ ବର୍ଜିତ ।

ପ୍ରସୁପ୍ତ ପରି ଅଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଅପ୍ରଜ୍ଞାତ ॥

ନଥିଲା ଦିବସ ରାତ୍ରି ଆକାଶ ପୃଥିବୀ ।

ଜ୍ୟୋତି ବାୟୁଜଳଙ୍କର ନଥିଲା ସଂସ୍ଥିତି ॥

ସୂକ୍ଷ୍ମନିତ୍ୟ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଏକ ।

ଜ୍ଞାନରୂପେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ସେହି ଅବିଶେଷକ ॥

ପ୍ରକୃତି ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ଥିଲେ ।

ଜଗତ କାରଣ କାଳ ତହିଁରୁ ଜନ୍ମିଲେ ॥

ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତି କାଳ ତିନିହେଲେ ଆଦ୍ୟ ।

ଅନାଦି ଅନନ୍ତଳାଳ ଅଖଣ୍ଡ ସଂବେଦ୍ୟ ॥

କାଳ ପ୍ରକାଶରୁ ତେଜରୂପ ପ୍ରକଟିଲା ।

ସୃଷ୍ଟିପାଇଁ ପ୍ରକୃତିକୁ କ୍ଷୋଭିତ ସେ କଲା ॥

ଆଲୋଡ଼ିତ ପ୍ରକୃତିରୁ ମହତତ୍ତ୍ଵ ଜାତ ।

ମହତତ୍ତ୍ୱରୁ ପୁଣି ଅହଙ୍କାର ସମ୍ଭୂତ ॥

ଅହଙ୍କାର ମଧ୍ୟୁ ଶବ୍ଦଗୁଣ ଯେ ଆକାଶ ।

ଅରୂପ ଅନ୍ତରୂପେ ହେଲା ସେ ପ୍ରକାଶ ॥

ତହୁଁ ରସଗୁଣ ଜଳ ସମ୍ଭୂତ ହୋଇଲା ।

ନିରାଧାର ହୋଇ ଢଳ ଢଳ ସେ ଦିଶିଲା ॥

ସତ୍ୟ ରଜ ତମ ତିନିଗୁଣ ସମତାରୁ ।

ପ୍ରକୃତିକୁ କ୍ଷୁବ୍‌ଧ କଲେ ସୃଷ୍ଟିର ହେତୁରୁ ॥

ସେ ପ୍ରକୃତି ଜଳମଧ୍ୟୁ ତ୍ରିଗୁଣର ବୀଜ ।

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଜାତ କଲେ ନିରାକୁଳଓଜ ॥

କ୍ରମେ ସେ ବଢ଼ିଣ ହେମ ଅଣ୍ଡ ରୂପେ ଜାତ ।

ତହିଁରୁ ସର୍ବବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ହୋଇଲା ସମ୍ଭୂତ ॥

ଜଳ ଅଗ୍ନି ପବନ ଆକାଶ ଗୁପ୍ତରହି ।

ପ୍ରକାଶ ହେଲା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଧରି ନାନା ଦେହୀ ॥

ସପ୍ତସାଗର ନଦ୍ୟାଦି ପରିମାଣ କ୍ରମେ ।

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଭ୍ରମେ ॥

ଜଳମଧ୍ୟେ ସ୍ଵୟଂ ବିଣ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମରୂପେ ଧରି ।

ଦିବ୍ୟ ସହସ୍ର ବର୍ଷରେଚ୍ଛ ଅଣ୍ଡ ଭେଦ କରି ॥

ସେ ଅଣ୍ଡରୁ ମେରୁ ହେଲା ତହିଁରେ ଈଶାନ ।

ଜରାୟୁ ରୂପେ ପର୍ବତେ ହେଲେ ଉତପନ ॥

ଜଳରୁ ସପ୍ତସାଗର ହୋଇଲା ବିସ୍ତୃତ ।

ତାହା ମଧ୍ୟେ ଗନ୍ଧଗୁଣ ପୃଥିବୀ ସମ୍ଭୂତ ॥

ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମିକା ପ୍ରକୃତି ପୁରୁଷ ଯୋଗରେ ।

ପର୍ବତାଦିଙ୍କ ଆଗରୁ ଭୂଲୋକ ବାହାରେ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ସଂଯୋଗେ ସ୍ଥିର ହେଲା କ୍ଷିତି ।

ସର୍ବଲୋକ ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମା ତହିଁ କଲେ ସ୍ଥିତି ॥

ଅପ୍ରକାଶରୂପେ ବ୍ରହ୍ମା ରହିବା ସମୟେ ।

ରୂପଗୁଣାତ୍ମକ ତେଜ ପ୍ରକାଶିଲା ଦେହେ ॥

ସ୍ପର୍ଶଗୁଣ ବାୟୁ ତହୁଁ ପ୍ରକୃତି ସଂଯୋଗେ ।

ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସ୍ଵରୂପେ ପ୍ରସରିଲା ବେଗେ ॥

ଜଳ ଅଗ୍ନି ବାୟୁ ଆକାଶ ଏ ଚାରିଦ୍ରବ୍ୟ ।

ଅଣ୍ଡର ବାହ୍ୟାଭ୍ୟନ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଲେ ଜାଣିବ ॥

ବ୍ରହ୍ମଶରୀର ତିନିଭାଗେ ହେଲା ବିଭକ୍ତ ।

ତିନିଗୁଣ ଧରି ତିନି ଦେବ ହେଲେ ଜାତ ॥

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଭାଗ ଚତୁର୍ମୁଖ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହୋଇ ।

ପଦ୍ମକେଶର ତୁଲ୍ୟ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣକୁ ପାଇ ॥

ମଧ୍ୟଭାଗ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଏକମୁଖ ହୁଏ ।

ଚତୁର୍ଭୁଜେ ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ପଦ୍ମ ଶୋହେ ॥

ନିମ୍ନଭାଗ ପଞ୍ଚମୁଖ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଧରି ।

ସ୍ପଟିକ ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ତ୍ରିପୁରାରି ॥

ବ୍ରହ୍ମ ରୂପରେ ସର୍ଜନ ଶକ୍ତି ସମ୍ଭବିଲା ।

ବିଷ୍ଣୁରୂପେ ସ୍ଥିତି ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ॥

ସଂହାର ଶକ୍ତି ରହିଲା ଶିବମୂର୍ତ୍ତି ଠାରେ ।

ଏକ ବ୍ରହ୍ମରୁ ତିନିହେଁ ତିନିଶକ୍ତି ଧରେ ॥

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିରେ ଜ୍ଞାନରୂପ ସେ ଅନାଦି ଜ୍ୟୋତି ।

ରହି ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ସଂହାରକୁ ସେ କରନ୍ତି ॥

ନାମଭେଦେ ହରିହର ବ୍ରହ୍ମା ତିନିଜଣ ।

ଏକ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପ ସେ ନାହିଁ ତାଙ୍କ ଭିନ୍ନ ॥

ରୂପ ଦେହ କର୍ମଭେଦେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସେହି ।

ପ୍ରକୃତରେ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଏକ ଭିନ୍ନ ନୋହି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହା ଶୁଣି ମହାଦେବ ।

ଆନନ୍ଦ ଗଦ୍‌ଗଦେ ପୁଣି ପଚାରନ୍ତେ ସର୍ବ ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ଏକରୂପ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ୟୋତି ନିରଞ୍ଜନ ।

ମାୟା କିଏ କାଳ କିଏ ପ୍ରକୃତି ବା କଣ ॥

କେଉଁ ପୁରୁଷ ତଦ୍ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନେ ପୁଣି ଏକ ।

ତାହା ବୁଝାଇ କହିଣ ନାଶ ଅବିବେକ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନୁବାଚ

ତୁମ୍ଭେ ଧ୍ୟାନବଳେ ସଦା ଦେଖ ପରଂଜ୍ୟୋତି ।

ସେ ଆତ୍ମସ୍ଵରୂପ ନିଜାତ୍ମାରେ ପ୍ରକାଶନ୍ତି ॥

ପ୍ରକୃତି ଅଟଇ ମାୟା ପୁରୁଷ ଯେ କାଳ ।

ଧ୍ୟାନବଳେ ଜାଣି ତାହା ମନେକର ଠୁଳ ॥

ଏକ୍ଷଣି ତୁମ୍ଭେ ସେ ମାୟା କୁହୁକେ ମୋହିତ ।

ପରଂଜ୍ୟୋତିକୁ ଭୁଲି ସ୍ତ୍ରୀ ମୋହରେ ଜଡ଼ିତ ॥

ଏକ୍ଷଣି କ୍ରୋଧବଶରୁ ଆତ୍ମାକୁ ଭୁଲିଛ ।

ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦି ସ୍ୱରୂପକୁ ମୋତେ ପଚାରୁଛ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶିବଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁବାକ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟକୁ କଲେ ।

ମୁନିମାନଙ୍କ ସମକ୍ଷେ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ ॥

ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆସନେ ବସି ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି କରି ।

ନିଜାତ୍ମାରେ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ଚିନ୍ତା ସ୍ମରି ॥

ତହୁଁ ଶିବଙ୍କ ଶରୀର ତେଜୋମୟ ହେଲା ।

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚାହିଁ ନ ହୋଇଲା ॥

ସେକ୍ଷଣି ବିଷ୍ଣୁ ମାୟାରେ ଶିବ ଧ୍ୟାନ ନଷ୍ଟ ।

ତପସ୍ୟା ତେଜରେ ଚାହିଁବାଳୁ ହେଲା କଷ୍ଟ ॥

ଶିବଙ୍କ ସେବାରେ ଯେଉଁଗଣେ ତହିଁ ଥିଲେ ।

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଚାହିଁ ନପାରିଲେ ॥

ସମାଧିନିଷ୍ଠ ଶିବଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ।

ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ଜ୍ୟୋତିରୂପେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ॥

ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମଳୁ ଦେଖାନ୍ତି ଦେହେ ରହି ।

ସ୍ଥୂଳ ସୂକ୍ଷ୍ମନୁହେଁ ବିଶେଷ ଗୋଚର ନୋହି ॥

ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ନିରାତଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ।

ଅଦୃଶ୍ୟ ସେ ସର୍ବଦ୍ରଷ୍ଟା ନିର୍ଗୁଣା ପ୍ରମେୟ ॥

ଆନନ୍ଦ ପରମଆତ୍ମା ଜଗତ କାରଣ ।

ପରମାତ୍ମା ସ୍ଵରୂପକୁ ଦେଖିଲେ ଈଶାନ ॥

ବାହ୍ୟଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ମନେ ପ୍ରବେଶଇ ।

ଆତ୍ମାରୂପ ପ୍ରକୃତି ଦେଖିଲେ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ॥

ଗୁଣଭେଦେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।

ଅଗ୍ନିକଣା ପରି ଅଜସ୍ରରୂପ ସେ ହେଲେ ॥

ସେ କାଳ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲା ବାରମ୍ବାର l

ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ଅନ୍ତ ଅବଚ୍ଛେଦେ ହେତୁଦ୍ଵାର ॥

ପ୍ରକୃତି ପୁରୁଷ କାଳ ଅଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରେ ।

ସ୍ରଷ୍ଟ୍ୟାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ନିମିତ୍ତ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଧରେ ॥

ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମ ଭିନ୍ନ କିଛି ନାହିଁ ।

ସେ ପ୍ରକୃତି ସେହିକାଳ ରୂପେ ଦେଖାଯାଇ ॥

ପୁଣି ପୁରୁଷ ରୂପରେ ସଂସାର ନିମିତ୍ତ ।

ଭୋଗପାଇଁ ପ୍ରାଣୀ ଦେହେ ହୁଏ ଆତ ଯାତ ॥

ସେ ମାୟା ରୂପରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମୋହି ଥିଲେ ।

ହରି ବ୍ରହ୍ମାଆଦି ସର୍ବେ ମୋହିତ ସେ ବଳେ ॥

ସେ ସ୍ତ୍ରୀରୂପା ଲକ୍ଷ୍ମୀକଳ୍ପା ହରିଙ୍କ ମୋହିନୀ ।

ସେ ସାବିତ୍ରୀ ରତି ସନ୍ଧ୍ୟା ସତୀ ସେ ବିରିଣୀ ॥

ସମସ୍ତଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରୂପା ଚଣ୍ଡିକା ସେ କାଳୀ ।

ଧ୍ୟାନମାର୍ଗେ ଦେଖି ଶିବ ମନେହେଲେ ଭାଳି ॥

ମହଦାଦି ଭେଦେ ସୃଷ୍ଟି କ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ ।

କାଳ ପ୍ରକୃତି ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖାଇଲେ ॥

ଅନ୍ୟସବୁ ନିଜ ଦେହେ ଦେଖିଲେ ଶଙ୍କର ।

ହରିହର ପଦ ଚିନ୍ତି କହେ ପ୍ରଭାକର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ତତ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସଂସ୍ଥା ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତି ।

ଜଳମଧ୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବଢ଼ିଲା ସେ ଯେମିତି ॥

ତାହା ମଧ୍ୟେ ପଦ୍ମଗର୍ଭ ସଦୃଶ ବିଧାତା ।

ଜ୍ୟୋତିରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ।

ତହିଁ ମଧ୍ୟେ ତିନିମୂର୍ତ୍ତି ପୁଣି ଦେଖାଗଲେ ।

ଏକଦେହେ ତିନି ଦେହ ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖିଲେ ॥

ଶଙ୍କର ସ୍ଵଗର୍ଭେ ସର୍ବ ଜଗତ ଦେଖନ୍ତି ।

କେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଦେହେ ଲୀନହ୍ୱନ୍ତି ॥

ବ୍ରହ୍ମଦେହ ବିଷ୍ଣୁକାୟେ କେବେ ହୁଏ ଲୀନ ।

ଶମ୍ଭୁ ଦେହ ବିଷ୍ଣୁ ଦେହେ କେବେ ହୁଏ ମ୍ଳାନ ॥

ବ୍ରହ୍ମାଦେହ ଶମ୍ଭୁଠାରେ ଲୀନ ପୁଣି ହୁଏ ।

ପୁଣି ସର୍ବେ ମିଳିଯାଇ ଏକମୂର୍ତ୍ତି ରହେ ॥

ଭିନ୍ନ ଅଭିନ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖନ୍ତି ମହେଶ୍ଵର ।

ସର୍ବେ ପରଂବ୍ରହ୍ମରୂପେ ଲୟ ଏକବାର ॥

ଜଳେ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ ଦେଖନ୍ତି ମହେଶ ।

ମହାପର୍ବତ ସମୂହେ ଗୁନ୍ଥା ହେବା ଦୃଶ୍ୟ ॥

ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖନ୍ତି ଶିବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ।

ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟେ ବ୍ୟସ୍ତଥାଇ ଚଞ୍ଚଳ ମନରେ ॥

ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି ହର ହରିଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି ।

ଗରୁଡ଼ାରୁଢ଼ ହୋଇଣ ବିଶେଷ ଶୋଭନ୍ତି ॥

ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ନିଜଗଣ ।

ମରୀଚ୍ୟାଦି ଦଶଙ୍କୁ କରନ୍ତି ନିରୀକ୍ଷଣ ॥

ଦକ୍ଷ ନାରୀ ବିରିଣୀକୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀ ।

ସତୃଷ୍ଣେ ଦେଖନ୍ତି ଯେଣୁ ନିଜ ପ୍ରିୟବତୀ ॥

ସନ୍ଧ୍ୟା ରତି କନ୍ଦର୍ପ ଯେ ଶୃଙ୍ଗାର ବସନ୍ତ ।

ହାବଭାବ ମାରଗଣ ମଳୟ ମରୁତ ॥

ଦେବଋଷିଗଣ ମେଘ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିବାକର ।

ସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାଧର ଯକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ କିନ୍ନର ॥

ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ପ କଚ୍ଛପ କୁମ୍ଭୀର ଯେ ମୀନ ।

ଉଲ୍‌କା ନିର୍ଘାତ ଧୂମକେତୁ ପତଙ୍ଗଗଣ ॥

ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁଣି ଚାହାନ୍ତି ଶଙ୍କର ।

କେତେନାରୀ ମିଥୁନରତା ହୋଇଥିବାର ॥

ଉତ୍ପନ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନୋନ୍ମୁଖ ମୃତ ପ୍ରାଣୀ କେତେ ।

ହସିବା ଖେଳିବା ପୁଣି କାନ୍ଦିବାର ଯେତେ ॥

ଧାଇଁବା ଡେଇଁବା ପ୍ରାଣୀ ଦେଖନ୍ତି ଈଶାନ ।

ଏ ସମସ୍ତ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ତାଙ୍କ ମନ ॥

ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ପୁଷ୍ପମାନ ଚନ୍ଦନରେ ।

ଭୂଷିତ ହୋଇ ଦେଖନ୍ତି ହରଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟରେ ॥

ହରିହର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ଥୋକେ ।

ମୁନିଗଣ ନଦୀତୀରେ ତପୋରତ ଦେଖେ ॥

ବେଦପାଠେ ନିରତ କେତେ ମୁନିକୁମାର ।

ପଢ଼ାନ୍ତି ବୃଦ୍ଧ ମୁନିଏ ପୁଣି କେତେଠାର ॥

ସପ୍ତସମୁଦ୍ର ସରିତ ଦେବ ସରୋବର ।

ପର୍ବତେ ରହି ଦେଖନ୍ତି ଦେବ ମହେଶ୍ଵର ॥

ଲକ୍ଷ୍ମୀସହ ନାରାୟଣ ସତୀ ସହ ନିଜେ ।

କ୍ରୀଡ଼ାରତ ହୋଇଥିବା ଦେଖନ୍ତି ସହଜେ ॥

କୈଳାସ ମେରୁମନ୍ଦର ଶୈଳେ ଉପବନେ ।

ଶୃଙ୍ଗାରରତ ସତୀଙ୍କୁ ନିଜେ ସ୍ଵନୟନେ ॥

ପୁଣି ସତୀ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ନିଜ ଦେହ ତେଜି ।

ହିମଗିରିସୁତା ରୂପେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭଜି ॥

କାର୍ତ୍ତିକଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦୃଶ୍ୟ ତାରକାର ବଧ ।

ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ସଦାଶିବ ମଧ୍ୟ ॥

ନୃସିଂହରୂପେ ଶ୍ରୀହରି ହିରଣ୍ୟ ବିଦାରି ।

କାଳନମି ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ମାରନ୍ତି ଶ୍ରୀହରି ॥

ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରଣ କରିଥିଲେ ହରି ।

ପୃଥ୍ଵୀଭାର ଉଶ୍ଵାସିଥିଲେ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ॥

ପ୍ରପଞ୍ଚଜଗତ ଗ୍ରହ ନକ୍ଷତ୍ର ମାନଙ୍କୁ ।

ଦେଖନ୍ତି ସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାଧନ ନରଗଣଙ୍କୁ ॥

ନିଜେ ସର୍ବ ସଂହାରିବା ଦେଖନ୍ତି ଚକ୍ଷୁରେ ।

ସଂହାର ଶେଷେ ଦେଖନ୍ତି ହରି ବିଧି ହରେ ॥

ଚରାଚର ବିଶ୍ଵଶୂନ୍ୟ ହେବାର ଦେଖନ୍ତି ।

ତା’ପରେ ହରି ବିଧିରେ ନିଜେ ଲୀନହ୍ୱନ୍ତି ।

ଶେଷରେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ଏକା ଦେଖାଯାନ୍ତି ।

ହରିବିନା ଅନ୍ୟକିଛି ନଥିବା ଦେଖନ୍ତି ॥

ବିଷ୍ଣୁ ପରଂବ୍ରହ୍ମେ ଲୀନ ହେବା ଦେଖି ହର ।

ନିର୍ମଳ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଦେଖନ୍ତି ଶଙ୍କର ॥

ସେ ବିଜ୍ଞାନମୟ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସ୍ଵରୂପ ।

ଧ୍ୟାନଗମ୍ୟ ସଦା ନିଜେ ଚିନ୍ତନ୍ତି ଯେ ରୂପ ॥

ଜଗତରୁ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଭିନ୍ନ ପୁଣି ଏକ ।

ସ୍ଵଦେହେ ସର୍ପାଦିଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ତ୍ରିଅମ୍ବକ ॥

ପ୍ରକାଶନ୍ତି ପରମାତ୍ମା ଶାନ୍ତ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ।

ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମନାହିଁ ଅନ୍ୟାଶ୍ରୟ ॥

ହରିହର ବ୍ରହ୍ମାବିଶ୍ୱ ଏସବୁକୁ ଏକ ।

ସ୍ଵରୂପେ ଦେଖନ୍ତି ରହିଦେବ ତ୍ରିଅମ୍ବକ ॥

ହେଦମଧ୍ୟେ ବାହାରେ ଏପରି ଦେଖି ହରି ।

ପୁଣି ଦେଖନ୍ତି ମାୟା ପ୍ରବେଶେ ସ୍ୱଶରୀରେ ॥

ଏକ ପୃଥକ ଭାବରେ ଦେଖାନ୍ତି ଶ୍ରୀହରି l

ଶିବଙ୍କ ଦେହୁଁ ପ୍ରକାଶ ହେଲେ ନରହରି ॥

ତହୁଁ ଯୋଗ ତେଜିହର ଚଞ୍ଚଳ ମନରେ ।

କାମ ମୋହିତ ହୋଇ ସତୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗିଲେ ॥

ସତୀଙ୍କ ସୁନ୍ଦରମୁଖ ଦେଖନ୍ତି ସାଦରେ ।

ଫୁଟିଲା ପଦ୍ମର ତୁଲ୍ୟ ରୋମାଞ୍ଚରେ ॥

ତହୁଁ ଦକ୍ଷ ମରୀଚ୍ୟାଦି ନିଜଗଣ ଧାତା ।

ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖାହେବାରୁ ବିସ୍ମିତ ପଞ୍ଚମଥା ॥

ବିସ୍ମୟେ ମନ୍ଦେସିବା ଦେଖି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ।

ମଧୁର ସ୍ଵରରେ ଶିବଙ୍କୁ କହନ୍ତି ବଚନ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନୁବାଚ

ହେ ଶିବ ଯାହା ପୁଛିଲ ଆମ୍ଭେମାନେ ତିନି ।

ଏକ ପୁଣି ଭିନ୍ନତା କହିଲି ପରିମାଣି ॥

ପ୍ରକୃତି ପୁରୁଷକାଳ ମାୟାର ସ୍ଵରୂପ ।

ନିଜଦେହେ ଦେଖିଲ ସେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ॥

ବ୍ରହ୍ମ ଏକ ସଦାଶାନ୍ତ ନିତ୍ୟ ସେ ପରମ ।

ସେ ପୁଣି ଭିନ୍ନ ହୁଏ ଦେଖିଲ କାହା ସମ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବୃଷଭ ବାହାନ ।

କହନ୍ତି ତାହାଙ୍କୁ ତଥ୍ୟ ସ୍ଵରୂପ ବଚନ ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ଶିବ ଶାନ୍ତ ଅନନ୍ତ ଅଚ୍ୟୁତ ବ୍ରହ୍ମଏକ ।

ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ନାହିଁ ତିନିଲୋକ ॥

ସକଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ତ ହରି ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ ଜାଣ ।

କାଳାଦିରୂପ କେବଳ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ॥

ନିରଞ୍ଜନ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ବଚରା ଚରହେତୁ ।

ଆମ୍ଭେ ତିନିଦେହେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମଅଂଶ ବସ୍ତୁ ॥

ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ଅନ୍ତକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ନିମିତ୍ତ ।

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ରୂପରେ ଆମ୍ଭେ ହୋଇଲେ ସମ୍ଭୂତ ॥

ଆମ୍ଭ ତିନିଙ୍କ ସହକାଳ ଆଉ ପ୍ରକୃତି ।

ବ୍ରହ୍ମ ଆଦେଶ ପାଳନେ କରୁଥାଏଁ ଗତି ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନୁବାଚ

ହେଶିବ ଏ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ ତୁମ୍ଭେ ଯା କହିଲ ।

ବ୍ରହ୍ମ ଅଂଶ ଭୂତ ଆମ୍ଭେ ଜାଣିଲି ନିକର ॥

ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମ୍ଭ ଆତ୍ମା ତୁମ୍ଭର ଅବଧ୍ୟ ।

ଆମ୍ଭ ତିନିଙ୍କ ଏକାହେ ସର୍ବଦା ସମ୍ବନ୍ଧ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବିଷ୍ଣୁ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ହର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମାରି ।

ଏକ ଆତ୍ମା ସ୍ଥିରକରି ଗଲେ ଅପସରି ॥

ହରିହର ବିଧିଙ୍କର ଏକତ୍ଵ ବିଷୟ ।

ପ୍ରଭାକର କହେ ଏହା ଅତି ରସମୟ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ମେଘଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଦେବଶୂଳ ପାଣି ।

ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଗମନ୍ତି ସେ ପୁଣି ॥

ସତୀଙ୍କ ସହ ବୃଷଭେ ଆରୋହଣ କରି ।

ପ୍ରବେଶିଲେ ରମ୍ୟକୁଞ୍ଜ ଯୁତ ହିମଗିରି ॥

ସୁଦତୀ ଚାରୁହାସିନୀ ସେ ସତୀ ସୁନ୍ଦରୀ ।

ବୃଷୋପରି ଶିବପାଶେ ଚନ୍ଦ୍ର କଳାପରି ॥

ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷ ମରୀଚ୍ୟାଦି ଯେତେ ତହିଁଥିଲେ ।

ସତୀ ଶିବ ସଂଯୋଗ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ହେଲେ ॥

ଶିବଗଣେ ତାଳ ଖୋଳଶଙ୍ଖ ବଜାଇଣ ।

ସତୀ ଶିବଙ୍କ ପଛରେ କଲେକ ଗମନ ॥

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଶିବ ପୁରେ ଗମିବା ଦେଖିଣ ।

ଶିବ ମିଷ୍ଟବାକ୍ୟେ ବିଦାୟ ନେଲେ ହସିଣ ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସକଳେ ମେଲାଣି ମାଗିଣ ।

ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ଵସ୍ଵସ୍ଥାନକୁ କଲେ ଗମନ ॥

ଦେବସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧର୍ବ ଅପ୍‍ସରା ଯେତେଥିଲେ ।

ଶିବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ମାଗି ସ୍ଵସ୍ଵସ୍ଥାନେ ଗଲେ ॥

ତହୁଁ ହର ନିଜଗଣ ସହିତ ଯାଇଣ ।

ନିଜସ୍ଥାନେ କୈଳାସେ କଲେ ଅବତରଣ ॥

ବୃଷସ୍କନ୍ଧୁ ସ୍ଵପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଓହ୍ଲାନ୍ତି ଧରିଣ ।

ନନ୍ଦୀଆଦି ଶିବଗଣେ ଛାଡ଼ିଲେ ଈଶାନ ॥

ଗଣଙ୍କୁ କହନ୍ତି ହର ଆନନ୍ଦ ମନରେ ।

ସ୍ମରିବା ବେଳେ ଆସିବ ଯାଅ ସ୍ଥାନାନ୍ତରେ ॥

ତହୁଁ ଗଣେ ମହାକୋଷୀ ପ୍ରପାତ ସ୍ଥାନକୁ ।

ଆନନ୍ଦେ ଗମିଲେ ତେଜୀ ସତୀ ମହେଶଙ୍କୁ ॥

ସୁନ୍ଦର କୈଳାସ ଶୈଳେରମ୍ୟ ଉପବନ ।

ସତୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଶିବ କ୍ରୀଡ଼ାମତ୍ତ ଜାଣ ॥

କେବେ ହର ବନ୍ୟପୁଷ୍ପ ମାଳାଗୁନ୍ଥି କରେ ।

ସତୀ ମସ୍ତକେ ପିନ୍ଧାନ୍ତି କୌତୁକ ମନରେ ॥

କେବେ ସତୀଙ୍କ ମୁଖରେ ଦେଖାନ୍ତି ଦର୍ପଣ ।

ନିଜମୁଖ ଦେଖି ସମ୍ଭାଷନ୍ତି ଅନ୍ୟୋଅନ୍ୟ ॥

କେବେ ପୁଣି ପ୍ରିୟାଙ୍କ କେଶରେ ବାନ୍ଧିବେଣୀ ।

ବହୁବେଳ ସଜାନ୍ତି ଚିରୁଣୀ ଯୋଗେ ପୁଣି ॥

ସୁଗନ୍ଧ ଅଳତାରେ ରଞ୍ଜନ୍ତି ରକ୍ତପଦ ।

ସତୀନାମ ଉଚ୍ଚେ ଡାକି କରନ୍ତି ଆମୋଦ ॥

ପ୍ରିୟାକର୍ଣ୍ଣେ କହନ୍ତି ମୋ ମୁଖ ଦେଖ ସଖୀ ।

କିଛିଦୂର ଯାଇ ପଛୁଁ ବୁଜନ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀ ଆଖି ॥

କର ଧରିବା ମାତ୍ରକେ ଅନ୍ତର୍ହିତହ୍ଵନ୍ତି ।

ପୁଣି ଆସି ଦୃଢ଼େ କାମିନୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ୍ତି ॥

ଭୟରେ ଚକିତା ପୁନଃବ୍ୟସ୍ତ ମନାହୋଇ ।

ପତିକୋଳୁ ଖସି ବସନ୍ତି ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଇ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ କଳିକା ଦ୍ୱୟ ପ୍ରାୟ କୁଚ ।

କସ୍ତୁରୀ ଚିତ୍ରେ ଭ୍ରମର ସଂଯୋଗ ସେ ଉଚ୍ଚ ॥

ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣାବିହାରକୁ କାଢ଼ି ନିର୍ଦ୍ଦେୟେ ମର୍ଦ୍ଧନ୍ତି ।

ଅଧରେ ଚୁମ୍ବନ ଦେଇ ବାକ୍ୟେ ଆଶ୍ଵାସନ୍ତି ॥

ଅଙ୍ଗଦ ବଳୟ ସବୁ କାଢ଼ି ପକାଇଣ ।

ପୁଣି ଯଥାସ୍ଥାନେ ପିନ୍ଧାନ୍ତି ହସି ହସିଣ ॥

ମିଛେ ତୁମ୍ଭ ସଖୀକାଳୀ ଆସୁଛନ୍ତି ଦେଖ ।

କହି କୁଚକୁ ମର୍ଦ୍ଧନ୍ତି ହୋଇ ହର୍ଷମୁଖ ॥

କେତେବେଳେ କାମମତ୍ତ ହୋଇ ଦିଗମ୍ବର ।

ହୃଦୟା ପ୍ରିୟା ସହିତ କରନ୍ତି ସମର ॥

ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ବନ୍ୟପୁଷ୍ପେ ନାନା ଆଭରଣ ।

ପ୍ରିୟାସର୍ବାଙ୍ଗେ ମଣ୍ଡନ୍ତି ଭରଗାଭରଣ ॥

ରମ୍ୟ ଶୈଳକୁଞ୍ଜ ମାନଙ୍କରେ ଚାଲୁଥାନ୍ତି ।

ସୁରତେ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି କି ମତ୍ତ ହାତୁଣୀ ହାତୀ ॥

ଯିବାବସି ବାତିଷ୍ଠ ବାକାର୍ଯ୍ୟ ମାନଙ୍କରେ ।

କ୍ଷଣେ ନଛାଡ଼ନ୍ତି ଛାୟାସମ ସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗରେ ॥

କୈଳାସକନ୍ଦରେ ବହୁକାଳ ବାସକରି ।

ଯହିଗଣେ ଥିଲେ ମହାକୋଷୀ ଗଲେଚଳି ॥

ପ୍ରପାତେ ପ୍ରବେଶ ମାତ୍ରେ କାମରତି ସଙ୍ଗେ ।

ବସନ୍ତମିତ୍ରକୁ ଘେନି ପ୍ରବେଶ ସେ ରଙ୍ଗେ ॥

ବୃକ୍ଷଜଳ ପୃଥିବୀରେ ବସନ୍ତଭାବ ।

ପ୍ରକାଶିଲା ଶିବପାଶେ ସୁଗନ୍ଧ ସୁଲଭ ॥

ସବୁଗଛେ ଲତାରେ ଫୁଟଇ ନାନାଫୁଲ ।

ଭ୍ରମରେ ଚୁମ୍ବନ୍ତି ରସ ଗୁଣୁ ଗୁଣୁ ସ୍ଵର ॥

ନିର୍ଝର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ପଦ୍ମକୁ ମୁଦାଦି ।

ଫୁଟି ସୁଗନ୍ଧ ସମୀରେ ଦୋହଲୁଣଥାନ୍ତି ॥

ସୁଗନ୍ଧି ପୁଷ୍ପବାୟୁରେ ପୁର ନାରୀଗଣ ।

ମୁନିମାନଙ୍କ ମନକୁ କରନ୍ତି ହରଣ ॥

କାମଦେବ ଆଦିରସ କରନ୍ତି ଗ୍ରହଣ ।

ଦଧିଭାଣ୍ଡ ନବନୀତ ପରି ତାହାଜାଣ ॥

ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାଭ ପଲାଶ କୁସୁମ ।

କାମ ବସ୍ତ୍ରତୁଲ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନ୍ତି ସର୍ବବନ ॥

ସରୋବରେ ପଦ୍ମ ପୁଷ୍ପ ସକଳ ଜନଙ୍କୁ ।

ଜଳ ଦେବତା ମୁଖରେ ମୋହେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ॥

ନାଗେଶ୍ଵର ବୃକ୍ଷ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛେ ।

ନାମଧ୍ୱଜ ସମମନ ହରେହର ପଛେ ॥

ହେମବର୍ଣ୍ଣ ଚମ୍ପାପୁଷ୍ପ ବହୁଳ ଫୁଟିଣ ।

ସେ ସ୍ଥାନ କୁଜନ ମନୋହର କରେ ପୁଣ ॥

ପାଟଳି ପୁଷ୍ପେ ଦିଗଦିଶେ ପାଟଳ ବର୍ଣ୍ଣ ।

ଲବଙ୍ଗଲତା ସୁଗନ୍ଧି ହରଇ ପବନ ॥

କାମକୁ ମନହରଣ କରିବା ନିମିତ୍ତ ।

ବାସନ୍ତିଲତା ପୁଷ୍ପରେ ମୋହେ ପୁଣି ଚିତ୍ତ ॥

ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧେ ଲୋଭିହୋନ୍ତି ଭ୍ରମର ସମୂହ ।

ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମ ଆମ୍ବ ବକୁଳଙ୍କ ଦ୍ୟୁହ ॥

କାମବାଣ ଶ୍ରେଣୀ ସଜହେଲା ପରି ଦିଶେ ।

ସୁଗନ୍ଧି ନିର୍ମଳ ସବୁ ସଲିଳ ପ୍ରକାଶେ ॥

ପୁଷ୍ପତେଜ ମୁନି ମନପରି ଆଲୋକିତ ।

ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମି ତୁଷାରକୁ କରେ ନିବାରିତ ॥

ବିଜ୍ଞାନିଙ୍କ ମମତା ସଦୃଶ ହୃଦୟକୁ ।

ନିର୍ଭୟରେ ପିକଗଣ ଭାବନ୍ତି କୁହୁକୁ ॥

ବନପୁଷ୍ପପରେ ବସି ଭ୍ରମର ମାଳିକା ।

କାମଧନୁ ଗୁଣଟଙ୍କାର ପରି ସେ ଏକା ॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଲୀଳାବୁଭୁକ୍ଷୁ ସ୍ମରବ୍ୟାଘ୍ର ଶବ୍ଦପରି ।

ଦୂରରୁ ଶୁଭଇ ମଳୟାନିଳ ଲହରୀ ॥

ତୁଷାର ଆବୃତସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦିଶେ ।

ଜନମୋହନେ କ୍ଷତିରେ କୁଶଳ ପ୍ରକାଶେ ॥

ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣେ ନିର୍ମଳ ରାତ୍ରି ଦିନ ପରି ।

କାମିନୀ ଏ ପ୍ରିୟସହ ରତି କ୍ରୀଡ଼ାକରି ॥

ସେକାଳେ ଶଙ୍କର ସତୀସହ ଧରାପରେ ।

ସୁଚିରକାଳ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି ସରିତ କୁଞ୍ଜରେ ॥

ସତୀଦେବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କ୍ଷଣେ ନ ଛାଡ଼ନ୍ତି ।

କ୍ଷଣ ବିଚ୍ଛେଦରେ ଦୁହେଁ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଝୁରନ୍ତି ॥

ସମ୍ଭୋଗକାଳେ ସେ ସତୀହରଙ୍କ ମନରେ ।

ପ୍ରବେଶିଲା ପରି ରସ ପିଆନ୍ତି ମୁଖରେ ॥

ସତୀଅଙ୍ଗ ନାନା ପୁଷ୍ପେ ଭୂଷିତ କରାଇ ।

ନର୍ମକ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି ଶଙ୍କର ଯହିଁ ତହିଁ ॥

ଆଳାପ କଟାକ୍ଷ ହାସ ପ୍ରିୟ ସମ୍ଭାଷଣେ ।

ସତୀ ମନକୁ ହରନ୍ତି ଗିରିଶ ସେ କ୍ଷଣେ ॥

ସତୀମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ର ସୁଧାପାନେ ହୋଇ ମତ୍ତ ।

ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ମନନୁହେଁ ପ୍ରଧାବିତ ॥

ପ୍ରିୟାମୁଖ ପଦ୍ମଗନ୍ଧେ ହୋଇଣ ବିହ୍ଵଳ ।

ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନର୍ମକ୍ରୀଡ଼ାରେ ବନ୍ଧଦନ୍ତା ମଳ ॥

ଏପରି ସେ ହିମଗିରି ପ୍ରସ୍ଥକୁଞ୍ଜ ଭାଗେ ।

ଦରୀରେ ପ୍ରତ୍ୟହ ସଦାଶିବ ସତୀସଙ୍ଗେ ॥

ଚବିଶବର୍ଷ କ୍ରୀଡ଼ିଲେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ।

ସତୀଶିବ ପଦଧ୍ୟାୟି ପ୍ରଭାକର ବୋଲେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବର୍ଷାକାଳେ ଦିନେ ସତୀ ପର୍ବତ ପ୍ରସ୍ଥରେ ।

ରହି ଶିବଙ୍କୁ କହନ୍ତି ମନ ଆନନ୍ଦରେ ॥

ସତ୍ୟୁବାଚ

ଏହି ବର୍ଷାକାଳ ଅଟେ ପରମ ଦୁଃସହ ।

ମେଘାବଳି ଘୋଟେ ଦିଶି ଆକାଶ ସମୂହ ॥

ଜଳକଣା ସଙ୍ଗେ ବାୟୁ ହୃଦୟ ବିଦାରେ ।

କଦମ୍ବ ପୁଷ୍ପ ଧୂଳିରେ ପଥସୁଧୂସରେ ॥

ମେଘଙ୍କ ଉଚ୍ଚରଡ଼ିରେ ଜଳଧାରାପାତେ ।

ତୀବ୍ର ବିଜୁଳି ଚମକେ ହୃଦକମ୍ପେ ସତେ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟଚନ୍ଦ୍ର କିରଣ ନଦିଶେ ଦିନମାନ ।

ରାତିପରି ଦିଶନ୍ତି ବିରହୀଙ୍କ ବଦନ ॥

ମେଘେ ଚାଲନ୍ତି ଗର୍ଜନ୍ତି ବାୟୁରେ ଉଡ଼ନ୍ତି ।

ଲୋକଙ୍କ ମସ୍ତକପରେ କି ଖସି ପଡ଼ନ୍ତି ॥

ବାୟୁଯୋଗେ ବୃକ୍ଷଗଣ ଦୋହଲାନ୍ତି ସଦା ।

ପ୍ରାଣିଗଣେ ଭୟପାନ୍ତି କାମିଙ୍କ ସୁଖଦା ॥

ନୀଳମେଘ ସମୂହ ପଛରେ ବକଶ୍ରେଣୀ ।

ନୀଳାର୍ଣ୍ଣବ ଜଳ ପଛେ ଫେନାବଳି ଜାଣି ॥

ପ୍ରତିକ୍ଷଣେ ଚଞ୍ଚଳ ମେଘାବଳି ଚଳଇ ।

ବଡ଼ବାନଳ ସମ ବିଜୁଳି ପ୍ରକାଶଇ ॥

ପୃଥିବୀ ଶ୍ୟାମଳ ଦିଶେ ତୃଣଶସ୍ୟାଙ୍କୁରରେ ।

ଶ୍ୟାମ ହିମଗିରି ଶୋଭେ ରଜତ ନିର୍ଝରେ ॥

ମନ୍ଦରାଚଳ ବୃକ୍ଷଙ୍କ ଶୁକ୍ଳ ପତ୍ରାବଳି ।

ଦୁଗ୍‌ଧବାରିଧି ସଦୃଶ ହୁଏ ମନୋହାରି ॥

କୁଟଜ କୁସୁମେଶୁକ୍କ ସର୍ବବନ ରାଜି ।

ଯଥାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶୁକ୍ଳପଦ୍ମେ ବସନ୍ତି ବିରାଜି ॥

ମୟୂରଗଣେ ମେଘଗର୍ଜନେ ଆନନ୍ଦିତ ।

କେକାରବେ କାନନକୁ ପୂରାନ୍ତି ରଚେତ ॥

ମେଘକୁଚାହିଁ ଚାତକେ ମଧୁରେ ରାବନ୍ତି ।

ନିକଟେ ବୃଷ୍ଟି ହେବାର ସୂଚନା ଦେଖାନ୍ତି ॥

ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମେଘଧାରା ଶରେ ।

ବିରହୀଙ୍କୁ ପ୍ରହାରନ୍ତି ସହିନୋହେ ବାରେ ॥

ନିର୍ଦ୍ଦୟ ମେଘ କରକା ପାତରେ ଆହୁରି ।

ମୟୂର ଚାତକ କୁଳପକାଏ ବିଦାରି ॥

ମେଘର ମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିଦୁବ୍ୟାପାର ଦେଖି ।

ଦୂରମାନସକୁଯାନ୍ତି ମାନେ ହଂସପଷୀ ॥

ଏହି ବିଷମକାଳେ କାକଚକୋର ବିହଗେ ।

ବସାରେ ରହନ୍ତି ତୁମ୍ଭେ ଗୃହଶୂନ୍ୟ ଯୋଗେ ॥

ପଦାରେ ମୁଁ ଡରୁଅଛି ମେଘ ରୀତି ଦେଖି ।

ଶୀଘ୍ରବାସ ଖଣ୍ଡେକର ରହିବା ତହିଁକି ॥

କୈଳାସେ ବା ହିମାଳୟେ ମହାକୋଷୀଠାରେ ।

ଇଚ୍ଛାମତେ ଘରକର ରହିବା ସୁଖରେ ॥

ସତୀ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶିବ ମନ୍ଦ ହାସକଲେ ।

ମସ୍ତକ ଚନ୍ଦ୍ର କଳାଦି ହସିଲା ଧଳାରେ ॥

ହାସେ ଓଷ୍ଠ ବିସ୍ତରିଲା ମହାଦେବଙ୍କର ।

କୋମଳ ବାକ୍ୟେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ବୁଝନ୍ତି ଶଙ୍କର ॥

ଈଶ୍ଵର ଉବାଚ

ଯେ ସ୍ଥାନେ ତୁମ୍ଭର ଖୁସି କରିପାରେ ଘର ।

ମୋଘର କୈଳାସେପରି ଦେଖି ବହେଚାଲ ॥

ମୋ ଘରକୁ ମେଘ କେବେ ନ ବରଷେ ଜଳ ।

ଯେଣୁ କୈଳାସ କଟିରେ ଖେଳେ ନିରନ୍ତର ॥

ଶୈଳ ଉପରକୁ ଉଠି ନପାରେ ଜଳଦ ।

ତେଣୁ ଆମ୍ଭ ଘରେ ନାହିଁ ବଳାହକ ଖେଦ ॥

ସୁମେରୁ ଶୈଳଶିଖରେ ନାହିଁ ମେଘଗତି ।

ଜମ୍ବୁ ମୂଳଯାଏ ଯାଇ ମେଘ ଖସେ ତତି ॥

ଏହି ଶୈଳମଧ୍ୟୁ ଯେଠାରେ ତୁମ୍ଭର ଇଚ୍ଛା ।

ସେଠାରେ କରିବା ଘରକହ ମନୋବାଞ୍ଛା ॥

ଏ ହିମଗିରିରେ ସ୍ଵେଚ୍ଛା ବିହାର କ୍ରମରେ ।

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷପକ୍ଷୀଙ୍କ ପକ୍ଷାଘାତାନିଳେ ॥

ତାଙ୍କ ମଧୁର କୂଜନ ଶୁଣି ଏହିଠାରେ ।

ମନସୁଖେ ବିହରିବା କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ଘରେ ॥

ସିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାଗଣ ଫଳପୁଷ୍ପ ଉପହାରେ ।

ତୁମ୍ଭସଙ୍ଗେ ସହଚରୀ ହୋଇବା ଆଶାରେ ॥

ମଣି ନିର୍ମିତ ଏସ୍ଥାନେ ଭେଟିବାକୁ ଆସି ।

ଦେଖି ମନୋରଥ ସାଧିହେବ ବଡ଼ ଖୁସି ॥

ଦେବକନ୍ୟା ନାଗକନ୍ୟା ଗିରିକନ୍ୟା ଗଣ ।

ସବୁବେଳେ ସହାୟତା ତୁମ୍ଭର କରିଣ ॥

ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗେ ଗିରିବନେ ଖେଳି ନାନାମତେ ।

ସୁଖ ଜନ୍ମାଇବେ ସଖୀ କହିବି ମୁଁ କେତେ ॥

ତୁମ୍ଭର ଅତୁଳରୂପ ସୁନ୍ଦର ବଦନ ।

ଦେଖି କନ୍ୟାଗଣ ନିଜରୂପ ଅନୁମାନ ॥

କରି ଲଜ୍ଜାରେ ନିନ୍ଦନ୍ତି ନିଜ ରୂପକାନ୍ତି ।

ତୁମ୍ଭ ଚାରୁରୂପ ନିର୍ନିମିଷେ ଚାହୁଁଥାନ୍ତି ॥

ମଣି ନିର୍ମିତ ଏ ସ୍ଥାନେ ଭେଟିବାକୁ ଆସି ।

ଦେଖି ମନୋରଥ ସାଧିହେବେ ବଡ଼ ଖୁସି ॥

ଦେବକନ୍ୟା ନାଗକନ୍ୟା ଗିରି କନ୍ୟାଗଣ ।

ସବୁବେଳେ ସହାୟତା ତୁମ୍ଭର କରିଣ ॥

ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗେ ଗିରିବନେ ଖେଳି ନାନାମତେ ।

ସୁଖ ଜନ୍ମାଇବେ ସଖୀ କହିବି ମୁଁ କେତେ ॥

ତୁମ୍ଭର ଅତୁଳରୂପ ସୁନ୍ଦର ବଦନ ।

ଦେଖି କନ୍ୟାଗଣ ନିଜ ରୂପ ଅନୁମାନ ॥

କରି ଲଜ୍ଜାରେ ନିନ୍ଦନ୍ତି ନିଜ ରୂପ କାନ୍ତି ।

ତୁମ୍ଭ ଚାରୁରୂପ ନିର୍ନିମିଷେ ଚାହୁଁଥାନ୍ତି ॥

ହିମାଳୟ ପତ୍ନୀ ମେନା ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ।

ମାତାସମ ତୁମ୍ଭର ହୋଇବେ ସହଚରୀ ॥

ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ନେହରେ ଦେଖିବେ ।

ନାନାହିତ ବାକ୍ୟ କହି ମନକୁ ତୋଷିବେ ॥

ଗିରିରାଜବନ୍ଦ୍ୟା ପୁର ସ୍ତ୍ରୀଗଣଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ।

ତୁମ୍ଭେ ଏ ସ୍ଥାନରେ କ୍ରୀଡ଼ାକର ନାନାରଙ୍ଗେ ॥

ନିଜ କୁଳୋଚିତ ଶିକ୍ଷା ବଳରେ ଯେ ତୁମ୍ଭେ ।

ସେମାନଙ୍କ ସମାଦର ପାଇବ ଯେ ଦମ୍ଭେ ॥

ବିଚିତ୍ର କୋକିଳ ରାବ ଲତିକୁଞ୍ଜ ରମ୍ୟ ।

ବସନ୍ତ ଶୋଭା ସର୍ବତ୍ର ଅତି ମନୋରମ ॥

ଏ ସ୍ଥାନେ ତେଜି ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛ ।

ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବର ଦିଶେ ଅତି ସ୍ଵଚ୍ଛ ॥

ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସନିଝର ଗିରି ।

କାମପ୍ରଦ ବୃକ୍ଷେତୃଣେ ରହିଅଛି ପୂରି ॥

ଆଭରଣ ପାଇଁ ନାନାକୁସୁମ ସୁଲଭ ।

ଶ୍ଵାପଦେହିଂ ସାରହିତ ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ଭାବ୍ୟ ॥

ବିବିଧ ଦେବ ମନ୍ଦିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୈଳ ।

ସ୍ପଟିକସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ରଜତ ଶୃଙ୍ଗେ ପରିମଳ ॥

ମାନସାଦି ସରୋବର ମାନଙ୍କେ ଭୂଷିତ ।

ରତ୍ନନାଡ଼ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦ୍ମକଢ଼େ ପରିବୃତ ॥

ଶିଶୁମାର ଶଙ୍ଖମତ୍ସ୍ୟ କଚ୍ଛପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ମନୋରମ ନୀଳୋତ୍ପଳ ପୁଷ୍ପେ ସୁବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ॥

ଦେବସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ନାନଯୋଗେ ସୁଗନ୍ଧ ସଲିଳ ।

କୁଙ୍କୁମାଦି ଅଙ୍ଗରାଗେ ଅତି ପରିମଳ ॥

ତୀରେ ନାନା ବୃକ୍ଷଗଣ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସ୍ଵନରେ ।

ମୁଖରିତ ଜଳାଣୟ ଜନମନହରେ ॥

କାଦମ୍ବ ସାରସ ଚକ୍ରବାକ ଭ୍ରମରରେ l

ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଲତାବୃକ୍ଷ ଅମଙ୍ଗଳ ହରେ ॥

ଇନ୍ଦ୍ର କୁବେର ଯମ ବରୁଣ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ।

ରାକ୍ଷସରାଜା ପବନ ଦେବତାଙ୍କ ଘର ॥

ଶଚୀରମ୍ଭା ମେନକାଦି ସ୍ତ୍ରୀଗଣେ ବେଷ୍ଠିତ । ।

ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନ ଏ ନାହି ତ୍ରିଜଗତ ॥

ଅନେକ ଅପ୍‌ସରାଗଣ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ସେବିବେ ।

ଶଚୀସ୍ଵୟଂ ତୁମ୍ଭ ଆରାଧନାରେ ରହିବେ ॥

ଅଥବା ମୋ ପୁର କୈଳାସକୁ ଇଚ୍ଛାକର ।

କୁବେର ପୁର ଉପରେ ଅଟେ ମୋର ପୁର ॥

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତୁଲ୍ୟଗଙ୍ଗା ଜଳେ ସେ ପ୍ଳାବିତ ।

ସାନୁ କନ୍ଦରାରେ ଯକ୍ଷକନ୍ୟା ପରିବୃତ ॥

ନାନାବିଧ ମୃଗଗଣେ ଶାବ୍ଦଳେ ଚରନ୍ତି ।

ପଦ୍ମପୁଷ୍ପେପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ତହି ଥାନ୍ତି ॥

ଏ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଯହିଁ ତୁମ୍ଭ ଇଚ୍ଛାହୁଏ ।

କହିଲେ ଗୃହ କରିବି ନାହିଁ ମୋର ଭୟେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶିବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଦାକ୍ଷାୟାଣୀ ସତୀ ।

ସୁମଧୁର ସ୍ଵରେ ପତି ସମ୍ବୋଧି କହନ୍ତି ॥

ସତ୍ୟୁବାଚ

ହିମାଳୟେ ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାମୋର ।

ସେ ସ୍ଥାନରେ ଅତି ଶୀଘ୍ରକର ତୁମ୍ଭେ ଘର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ପ୍ରିୟାବାକ୍ୟେ ମହାନନ୍ଦ ଲଭି ମହେଶ୍ଵର ।

ହିମଗିରି ଶିଖରକୁ ଚଳିଲେ ସତ୍ୱର ॥

ସିଦ୍ଧାଙ୍ଗନା ଗଣେ ବୃତ ମେଘ ଭୟ ନାହିଁ ।

ପକ୍ଷୀଗଣ ସେ ଉଚ୍ଚକୁ ନପାରନ୍ତି ଯାଇ ॥

ମରୀଚ ବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ରମ୍ୟ ସ୍ଥାନ ।

ବିପ୍ର ପ୍ରଭାକର ଗୀତେ କରଇ ରଚନ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣରୋପ୍ୟ ନାନାରତ୍ନେ ବିତିତ୍ର ଈଶ୍ଵର ।

ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ସମଶୈଳ ଆରୋହି ଈଶ୍ଵର ॥

ସ୍ପଟିକବର୍ଣ୍ଣ ମେଘରେ ଆବୃତ ସେ ସ୍ଥାନ ।

ତୃଣ ବୃକ୍ଷଲତା ମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ॥

ନାନାବିଧ ପୁଷ୍ପଲତା ବେଷ୍ଟିତ ସରସୀ ।

ପୁଷ୍ପଯୁତ ବୃକ୍ଷଡାଳେ ଭ୍ରମରେ ଯେ ବସି ॥

ପଦ୍ମ କୁମୁଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରୋବରଗଣ ।

ହଂସମଦ୍‌ଗୁ ଚକ୍ରବାକେ କରନ୍ତି ସୁସ୍ଵନ ॥

ପ୍ରମତ୍ତ ସାରସକୌଞ୍ଚ ମୟୂରଙ୍କ ରବ ।

ଫୁସ୍କୋକିଳ କଳସ୍ଵନେ ସୁରମ୍ୟ ଅତୀବ ॥

କିନ୍ନର ସିଦ୍ଧଗୃହ୍ୟକ ଅପ୍‌ସରାଙ୍କ ଗଣ ।

କିନ୍ନରୀ ବିଦ୍ୟାଧାରୀ ଦେବନାରୀ ଭ୍ରମଣ ॥

ପୁରନାରୀ ଗିରିକନ୍ୟାଗଣ ନୃତ୍ୟଗୀତେ ।

ବୀଣା ମୃଦଙ୍ଗ ପଟହ ବଜାନ୍ତି ସନ୍ତତେ ॥

ଅପ୍‌ସରାଗଣଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ମନକୁ ମୋହଇ ।

ସୁଗନ୍ଧ ଦେବଲତାରେ କୁଞ୍ଜ ହୋଇଥାଇ ॥

କୁଞ୍ଜେପରି ନାନାପୁଷ୍ପ ଫୁଟି ବାସୁଥାନ୍ତି ।

ହିମାଳୟ ପୁରପାର୍ଶେ ହରଙ୍କ ବସତି ॥

ସତୀସହ କ୍ରୀଡ଼ାରତ ରମ୍ୟ ହିମାଳୟେ ।

ସ୍ଵର୍ଗତୁଲ୍ୟ ସେହିସ୍ଥାନ ସତୀ ମନ ମୋହେ ॥

ଦିବ୍ୟଦଶ ସହସ୍ର ବରଷ ସତୀସଙ୍ଗେ ।

କ୍ରୀଡ଼ାରତ ହେଲେ ଶିବ ରହି ନାନାରଙ୍ଗେ ॥

କେବେ କୈଳାସ ଶୈଳକୁ ବୁଲିବାକୁ ଯାନ୍ତି ।

କେବେ ମେରୁଶିଖରରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି ॥

ଦେବଦେବୀଗଣ ଦେଖା କରନ୍ତି ସନ୍ତତ ।

ଦିକ୍‌ପାଳଙ୍କ ଉପବନେ ଭ୍ରମନ୍ତି କେବେ ତ ॥

ଗିରିବନେ ପୃଥ୍ୱୀତଳେ ବିଚରନ୍ତି କେବେ ।

ଦିନ ରାତି ନଜାଣନ୍ତି ନାରୀସଙ୍ଗ ଲଭେ ॥

ସତୀଦେବୀ ପତିମୁଖ ଦେଖନ୍ତି ସର୍ବଦା ।

ଶିବ ମଧ୍ୟ ସତୀ ମୁଖ ଦେଖୁଥାନ୍ତି ସଦା ॥

ଏହିପରି ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗ ବସରୁ ।

ସ୍ନେହଜଳ ସେଚନେ ବଢ଼ିଲା ପ୍ରେମତରୁ ॥

ଏ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ଵହିତେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।

ମହାଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭିଲେ ରଖି ଧର୍ମମତି ॥

ଅଠାଶୀ ସହସ୍ରରୁ ଦ୍ଵିଜ ବରଣ ହେଲେ ।

ଚୌଷଠି ସହସ୍ର ଉଦ୍‌ଗାତ ତହିଁ ରହିଲେ ॥

ଅଧ୍ୱର୍ଯୁ ହୋତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସେହି ପରିମାଣେ ।

ନାରଦାଦି ଋଷିଗଣ ରହିଲେ ସେ ସ୍ଥାନେ ॥

ମରୁତଗଣଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଧିଷ୍ଠାତା ।

ବିଧି ପ୍ରଦର୍ଶକ ହେଲେ ସେ ଯଜ୍ଞେ ବିଧାତା ॥

ଦିଗପାଳଗଣ ଯଜ୍ଞେ ହେଲେ ଦ୍ୱାରପାଳ ।

ସ୍ୱୟଂ ପୃଥ୍ୱୀଦେବୀ ବେଦୀହେଲେ ସେ ଯାଗର ॥

ସହସ୍ର ପ୍ରକାର ରୂପ ଧରି ଅଗ୍ନି ଦେବ ।

ସେ ଯଜ୍ଞେ ହବି ଭୁଞ୍ଜିଲେ ସନ୍ତୋଷ ସ୍ଵଭାବ ।

ମରୀଚ୍ୟାଦି ମୁନିଏ ପବିତ୍ରହସ୍ତ ହୋଇ ।

ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରୀ ହବି ପ୍ରଦାନନ୍ତି ନେଇ ॥

ସାମିଧେନୀଗଣ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପ୍ରଜ୍ଵାଳନ୍ତି ।

ସପ୍ତଋଷିମାନେ ସାମଗାନକୁ କରନ୍ତି ॥

ବେଦପାଠେ ଦିଗବିଦିଗ ଧରା ଆକାଶ ।

ସର୍ବଦା କମ୍ପିତ ହେଲା ସେହି ବେଦଘୋଷ ॥

ଋଷିଦେବ ମନୁଷ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ।

ତୃଣ ପଶୁ ମୃଗ ଗନ୍ଧର୍ବ କିନ୍ନରଗଣେ ॥

ବିଦ୍ୟାଧର ସିଦ୍ଧ ସାଧ୍ୟ ଆଦିତ ଯେ ଯକ୍ଷ ।

ସ୍ଥାବର ନାଗରଣଙ୍କୁ ବରିଲେ ସେ ଦକ୍ଷ ॥

କଳ୍ପ ମନ୍ଵନ୍ତର ଯୁଗ ବର୍ଷ ମାସ ଦିନ ।

କଳାକାଷ୍ଠା ନିମେଷାଦି କରିଲେ ଚରଣ ॥

ମହର୍ଷି ଦେବର୍ଷି ରାଜଋଶି ରାଜାମାନେ ।

ରାଜପୁତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀସୈନ୍ୟ ଆସିଲେ ସେ ସ୍ଥାନେ ॥

ଗଣଦେବତା ଯେ ଅଷ୍ଟବସୁ ନବଗ୍ରହ ।

ଆମନ୍ତ୍ରଣେ ଆସି ଯଜ୍ଞେ ପ୍ରବେଶ ସମୂହ ॥

କୀଟ ପତଙ୍ଗ ବାନର ଜଳଜ ଶ୍ଵାପଦ ।

ବିଘ୍ନଗଣ ମେଘଗଣ ଶୈଳ ନଦୀ ନଦ ॥

ସମୁଦ୍ର ସରସୀ ବାପୀ ହୋଇ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ।

ଯଜ୍ଞେ ହବିର୍ଭାଗ ଭୋଗକଲେ ହୋଇ ତୃପ୍ତ ॥

ପାତାଳବାସୀ ଅସୁରେ ନାଗ ନାଗନାରୀ ।

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକେ ଯେତେ ଥିଲେ ଜୀବଧାରୀ ॥

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବରି ସର୍ବ ସ୍ଵଦକ୍ଷିଣ ଯାଗେ ।

କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ ନବରିଲେ ଦକ୍ଷ ରାଗେ ॥

କପାଳଧାରୀ ହେତୁ ଯଜ୍ଞେ ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ।

ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଯୋଗେ ସତୀକନ୍ୟାଙ୍କୁ ନଭାଳି ॥

ସତୀ ଶୁଣିଲେ ପିତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ମହୋତ୍ସବ ।

ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ ନାହିଁ ବଡ଼ ଅସମ୍ଭବ ॥

କ୍ରୋଧେ ମୁଖ ନେତ୍ର ଆରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଲା ।

ଶାପବଳେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନାଶିବେ ମନହେଲା ॥

ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟ କରିଥଲେ ପିତୃ ଅପମାନେ ।

ଦେହ ତେଜିବି ଶାପ ନଦେବି ଅକାରଣେ ॥

କନ୍ୟାର୍ଥୀ ହୋଇଣ ଦକ୍ଷ ଯେବେ କଲେ ତପ ।

ସେକାଳେ ଭାବିଲେ କେବେ ଦେବିନାହିଁ ଶାପ ॥

ପିତୃ ଅନାଦରେ ପ୍ରାଣ ତେଜିବି ନିଶ୍ଚୟ ।

ତାହା ମନେକରି ନିଜରୂପ କଲେ ଲୟ ॥

ଯେଉଁରୂପ ହରିଙ୍କର ଯୋଗନିଦ୍ରାତ୍ମକ ।

ସେ ରୂପକୁ ଚିନ୍ତାକଲେ କରି ମନେ ଦୁଃଖ ॥

ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟେ ଦକ୍ଷ ତପେ ମୁଁ ହୋଇଲି ଜାତ ।

ଏ ମଧ୍ୟରେ ଶିବବୀର୍ଯ୍ୟେ ନୋହିଲା ମୋ ସୁତ ॥

କେବଳ ମୋପରି ନାରୀଠାରେ ଶିବରତ ।

ଏହି ମାତ୍ର ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ସମ୍ପାଦିତ ॥

ମୋ ବିନା ଅନ୍ୟରମଣୀ ଶିବଭୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ତଥାପି ମୁଁ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିବି ଯେ କୋହେ ॥

ଶିବଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ହିମାଳୟ ପତ୍ନୀଠାରେ ।

ଜନ୍ମହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ଲଭିବି ପତିତ୍ୱରେ ॥

ଶିବ ସଙ୍ଗେ ହିମାଳୟେ କ୍ରୀଡ଼ାରତ କାଳେ ।

ମେନକା ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଭାବ ବଢ଼ାଇଲେ ॥

ତେଣୁ ସେ ମୋ ମାତାହେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ସୁତା ।

ହୋଇ ଯଥାକାଳେ ହେବି ଶିବଙ୍କ ବନିତା ॥

ଏପରି ମନେଚିନ୍ତିଣ କ୍ରୋଧେ ଅଗ୍ନିସମା ।

ହୋଇ ତନୁ ଦଗ୍‌ଧଳଲେ ସତୀ ମନୋରମା ॥

ତନୁ ଯଷ୍ଟିର ହାରକୁ ବାୟୁପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ।

ଯୋଗେ ଦେହ ତ୍ୟାଗକଲେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ ॥

ସତୀ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ ଦେଖି ଦେବେ ଆକାଶରେ ।

ହାହାକାର କରି ଶୋକକଲେ ସେ ଅଧୀରେ ॥

ତହୁଁ ସତୀ ଭଗିନୀ ସୁତା ବିଜୟା ଦେବୀ ।

ସତୀମୃତ୍ୟୁସ୍ଥାନେ ଆସି ପ୍ରବେଶିଲେ ଭାବି ॥

ସତୀଙ୍କୁ ମରିବା ଦେଖି କାତରେ କାନ୍ଦିଲେ ।

ହେସତୀ କୁଆଡ଼େଗଲ କି ଥିଲା କପାଳେ ॥

ଅତି ଦୁଃଖେ ମାଉସୀ ବୋଲିଣ ଉଚ୍ଚେ କାନ୍ଦେ ।

ପିତୃ ଅପମାନେ ପ୍ରାଣତେଜିଲା ହେ ବନ୍ଦ୍ୟେ ॥

ଏପରି ଅପ୍ରିୟ ଦେଖି କିରୂପେ ବଞ୍ଚିବି ।

ସତୀମୁଖ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଆଉଁସନ୍ତି ଦେବୀ ॥

ବିକଳେ କାନ୍ଦନ୍ତି ସତୀ ମୁଖକୁ ସୁଙ୍ଘନ୍ତି ।

ଲୋତକ ଜଳେ ସତୀ ହୃଦୟକୁ ବୁଡ଼ାନ୍ତି ॥

କେଶଗୁଛ ହସ୍ତେ ତୋଳି ମୁଖକୁ ଦେଖନ୍ତି ।

ନିଜଶିର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଅଧେ କମ୍ପାଇ କାନ୍ଦନ୍ତି ॥

ହୃଦଶିର ନିଜକରେ ବାଡ଼ାନ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦୟା ।

ସାଶ୍ରୁକଣ୍ଠେ ଏହିକଥା କହନ୍ତି ବିଜୟା ॥

ତୁମ୍ଭ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ମାତା ବିରିଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ ।

ଅଚିରେ ପ୍ରାଣ ତେଜିବେ ତୁମ୍ଭ ଗୁଣ ସ୍ମରି ॥

ନିର୍ଦ୍ଦୟ ପିତାଙ୍କ ମନ ହେବ ଛଟପଟ ।

ପ୍ରାଣ ତେଜିବେ ଶୁଣିଣ ତୁମ୍ଭ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟ ॥

ନିଜ ନୃଶଂସ କର୍ମରେ ଅନୁତପ୍ତ ହେବେ ।

ଶୋକାକୁଳେ ପ୍ରାଣତେଜି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଭେଟିବେ ॥

ଯାଜ୍ଞିକ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ସେ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି ।

ତୁମ୍ଭ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ସେ ଯାଗ ତେଜିପାରନ୍ତି ॥

ହେ ମାଉସୀ କଥା କହି ମୋତେ ଶାନ୍ତି କର ।

ନହେଲେ ତେଜିବି ପ୍ରାଣ ତୁମ୍ଭରି ଉପର ॥

ଶିବଙ୍କ ସହ ମୋହର ସଦ୍ଭାବକୁ ଜାଣି ।

ସେହିରାଗେ ମୋତେ ଅବା ନକହୁଚ ବାଣୀ ॥

ସେହିମୁଖ ନାସା କର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ପୂର୍ବପରି ।

କିନ୍ତୁ ବିଳାସରେ ଶୂନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ତୁମ୍ଭରି ॥

ହର୍ଷରହିତ ମୁଖକୁ ଦେଖି ଶୂଳପାଣି ।

ତୁମ୍ଭର ଅମୃତ ସମ ବଚନ ନ ଶୁଣି ॥

ବାରମ୍ବାର ସତ୍ୟବାକ୍ୟ କହି ତୁମ୍ଭ ଆଗେ ।

ତୁମ୍ଭକଥା ନଶୁଣି ସେ ତାତିଯିବେ ରାଗେ ॥

ତୁମ୍ଭପରି ଏକ ନାରୀ କରିବେ ବିବାହ ।

ତୁମ୍ଭବିନା ଦୁଃଖଶୋକ ହୋଇବେ ସେ ମୋହ ॥

ନିରୁତ୍ସାହ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇବେ ଦିଗମ୍ବର ।

ଏହାଭାବି ପଦେ କଥା କହ ମୋ ଆଗର ॥

ସତୀଗୁଣ ଗୁଣି ସେହି ବିଜୟା ନନ୍ଦିନୀ ।

ଅତିଶୋକାକୁଳା ହୋଇ ଭୂମିରେ ଲୋଟଣି ॥

ଭଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦି ଉପରକୁ ବାହୁ ଟେକି ।

ଅସ୍ଥିରେ କମ୍ପନ୍ତି ଗୀତେ ପ୍ରଭାକର ଲେଖି ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏଥୁଅନ୍ତେ ସଦାଶିବ ମାନସ ହ୍ରଦରେ ।

ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଧନାଦି ସାରି ଆସିବାର ବେଳେ ॥

ବିଜୟା କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି ସତୀ ବିୟୋଗରେ ।

ବେଗଗାମି ବୃଷଭ ଆରୋହି ତରତରେ ॥

ନିଜ ଆଶ୍ରମେ ପ୍ରବେଶି ପ୍ରିୟା ମୃତ୍ୟୁ ଜାଣି ।

ନିକଟେ ପ୍ରବେଶି ମରିବା ସ୍ନେହେ ନ ଗଣି ॥

ତହୁଁ. ବଦନକୁ ଚାହିଁ ବାରମ୍ବାର ପୋଛି ।

କହନ୍ତି କିମ୍ପା ଶୋଇଛ ନକହୁଛ କିଛି ॥

ତହୁଁ ଶିବ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବିଜୟା କନ୍ୟକା ।

ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଲଭିଲେ କହନ୍ତି ତା ଏକା ॥

ବିଜୟୋବାଚ

ଯଜ୍ଞପାଇଁ ଦକ୍ଷଦେବ ଦାନବ ରାକ୍ଷସ ।

ଗୃହ୍ୟକ ସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧର୍ବ ଉରଗ ମନୁଷ୍ୟ ॥

ବ୍ରହ୍ମା ହରିଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରୀ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭିଲେ ।

ତୁମ୍ଭ ଦୁହିଙ୍କୁ ନ ଡାକି ଅପମାନ ଦେଲେ ॥

ଏକଥା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣି ଦେବୀ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ।

ପଚାରିଲେ କିମ୍ବା ଆମ୍ଭଙ୍କୁ କଲେ ବିମାନୀ ॥

ମୁଁ କହିଲି କପାଳ ଧାରୀ ଶଙ୍କର ଦେବ ।

ଯାଗରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ତାଙ୍କ ନାରୀ ନ ଆସିବ ॥

ଏକଥା ବିରିଣୀ ଆଗେ ଦକ୍ଷ କହୁଥିଲେ ।

ଏକାନ୍ତରେ ଅନ୍ତଃପୁରେ କେହି ଯେ ନଥିଲେ ॥

ମୁଁ ଥାଇ ଶୁଣିଲି ତା କହିଲି ସତୀ ଆଗେ ।

ତହୁଁ ସତୀ କ୍ରୋଧଯୁତା ହେଲେ ଅତିବେଗେ ॥

ଏହାଶୁଣି ସତୀ ରୋଷେ ତଳକୁ ଚାହିଁଲେ ।

କ୍ରୋଧପରାୟଣା ମୋତେ କିଛି ନକହିଲେ ॥

ମୁଖ ନେତ୍ର ଆରକ୍ତ ହୋଇଲା ସେହିକ୍ଷଣି ।

ଭ୍ରୂକୁଟି ବକ୍ର ମଳିନ ହୋଇଗଲା ପୁଣି ॥

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କୁହରେ ବାୟୁ ପୂରାଇ ତକ୍ଷଣେ ।

ଶିରଦ୍ଵିଧା କରି ପ୍ରାଣ ତେଜିଲେ ବହନେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବିଜୟା ବଚନେ ହର କ୍ରୋଧେ ଥର ଥର ।

ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଉଠିଲେ ପ୍ରଖର ॥

ଶିବଙ୍କ କର୍ଣ୍ଣ ନାସିକା ଚକ୍ଷୁ ବଦନରୁ ।

ଅଗ୍ନିକଣା ବାହାରି ରଡ଼ି କରେ ଦୂରରୁ ॥

ପ୍ରଳୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ବହୁ ଉଲ୍‌କା ପାତ ।

ହେବାପରେ ଗଲେ ହର ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ କ୍ଷେତ୍ର ॥

କୁଣ୍ଡପାଶେ ଦକ୍ଷ ବସି ଯାଗ କରୁଥିଲେ ।

ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ଅନ୍ୟସ୍ଥାନେ ଗଲେ ॥

ଶିବ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି ବଢ଼ିଲା ତାଙ୍କ କୋପ ।

ଦେଖିଲେ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାନାରୂପ ॥

ଆହୁତି ଗ୍ରହଣେ ଅତି ଦୀପ୍ତ ହୁତାଶନ ।

ଦିଗପାଳେ ସାୟୁ ଧରେ ଛନ୍ତି ଯଥାସ୍ଥାନ ॥

ହରି ବ୍ରହ୍ମା ଯାଗ ବେଦୀମଧ୍ୟେ ଛନ୍ତି ବସି ।

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବେଶି କୋପାନ୍ଵିତ ହେଲେ କାଶୀ ॥

ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସସ୍ତ୍ରୀକ ହୋଇଣ ତହିଁଛନ୍ତି ।

ଇନ୍ଦ୍ର ଗୌତମଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବରେ ଅଛନ୍ତି ॥

ସନତ କୁମାର ଆତ୍ରେୟ ଭାର୍ଗବ ଗରୁଡ଼ ।

ମରୁଦ୍‌ଗଣ ସାଧ୍ୟଗଣ ତେଜେ ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ॥

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସହ ଯମ ଅଗସ୍ତି ଗାଲବ ।

ବିଶ୍ଵେଦେବା କାବ୍ୟବାହାଦି ପିତର ସର୍ବ ॥

ଚତୁର୍ବିଧ ପ୍ରାଣୀବର୍ଗ ଭୌମ ପ୍ରେତଗଣ ।

ସିଦ୍ଧଙ୍କ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗେ ଅବସ୍ଥାନ ॥

ରାକ୍ଷସ ପିଶାଚ ଭୂତ ମୃଗ ପକ୍ଷୀମାନେ ।

ମାଂସଭୋଜୀ କ୍ଷୁଦ୍ରଜନ୍ତୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟଜନେ ॥

ମୌଦ୍‌ଗୁଲ ରାହୁ ନୈଋତ କିନ୍ନର ସକଳେ ।

ମହାସର୍ପ ନକ୍ର ମତ୍ସ୍ୟଗ୍ରହ କର୍ମକୁଳେ ॥

ସପ୍ତସମୁଦ୍ର ନଦୀନଦ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତେ ।

ମାନସାଦି ହ୍ରଦ ଗଙ୍ଗାଦି ସଗିତ ଯେତେ ॥

ମଦନ ବସନ୍ତ ବରୁଣ ସଗଣେ ଆସି ।

ଶନିଗ୍ରହ ସର୍ବଶୈଳେ ପଶ୍ଚିମରେ ବସି ॥

ପ୍ରାଣ ଆଦି ପଞ୍ଚବାୟୁ ସଗଣେ ସମୀର ।

କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ହିମାଦ୍ରି କଶ୍ୟପ ମୁନିବର ॥

ବାୟୁକୋଣେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦିବ୍ୟ ଫଳସଙ୍ଗେ ସୋମ ।

ନାନାବିଧ ରତ୍ନ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣଆଦି ଧାତୁଗଣ ॥

ନଳ କୁବେରଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଅଷ୍ଟବସୁମାନେ ।

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବସି ଅଛନ୍ତି ଆସନେ ॥

ମହାଦେବଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ରୁଦ୍ରଗଣେ ।

କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୈଶ୍ୟ ଶୁଦ୍ରାଦି ଯେତେ ବର୍ଣ୍ଣଗଣେ ॥

ଐଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ନାନାବିଧ ଅନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ।

ସର୍ବଶସ୍ୟ ଲତାଗଣ ରହିଛନ୍ତି ସର୍ବ ॥

ଈଶାନ ପୂର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଋଷିଗଣ ।

ଚାରିବେଦ ଛ ବେଦାଙ୍ଗ ରଚିଛନ୍ତି ପୁଣ ॥

ନୈଋତ ପଣ୍ଚିମ ମଧ୍ୟେ ଅନନ୍ତ ନାଗେଶ ।

ଶ୍ଵେତପର୍ବତସହ ସହସ୍ର ଯେ ନାଗେଶ ॥

କେତୁଗ୍ରହ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଡାକିନୀ ଗଣମାନେ ।

ବିଦ୍ୟୁତ ସହ ନାନାବର୍ଣ୍ଣର ମେଘଗଣେ ॥

ଐରାବତ ଆଦି ଦିଗ ହସ୍ତିମାନେ ଛନ୍ତି ।

ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ହସ୍ତିନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ॥

ଦୂରରୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି କୋପିତ ଈଶାନ ।

ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଣ ଆଦେଶିଲେ ପୁଣ ॥

ହେ ବୀର ଶୀଘ୍ର ସଗଣେ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ନାଶ ।

ଆଜ୍ଞାମାତ୍ରେ ବୀରଭଦ୍ର କଲେ ଯାଗ ଧ୍ୱଂସ ॥

ଯଜ୍ଞଧ୍ୱଂସ ହେବା ଦେଖି ଦେବ ଚକ୍ରପାଣି ।

ନିବାରିଲେ ଶିବଗଣଙ୍କୁ କରି ଦୟିନୀ ॥

ତାହାଶୁଣି ଅତିକୋପେ ଦେବ ଶୂଳପାଣି ।

ନିଜେ ପ୍ରବେଶି ଯାଗରେ ନାଶିଲେ ତା ପୁଣି ॥

ସେକାଳେ ଭଗ ଆସିଣ ହାତଦ୍ଵୟ ଟେକି ।

ଯଜ୍ଞ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିଷେଧି ପିନାକୀ ॥

ଭଗ ଆସିବା ଦେଖିଣ କ୍ରୋଧେ ମହେଶ୍ଵର ।

ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଭଗ ଚକ୍ଷୁ ଫୁଟାଇଲେ ଖର ॥

ନେତ୍ରହୀନ ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓଗାଳନ୍ତି ଆସି ।

ହସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧରି ଫୋପାଡ଼ିଲେ କାଶୀ ॥

ରବି ହସି ବେଗେ ବାହୁ ବିସ୍ତାରୀ କହନ୍ତି ।

ମୋ ସଙ୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧକର କହିଣ ଘେରନ୍ତି ॥

ରବି ହସିବାର ଦେଖି କ୍ରୋଧେ ରମାଧବ ।

କର ପ୍ରହାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ସର୍ବ ॥

ଦନ୍ତହୀନ ରବି ନେତ୍ର ହୀନ ଭଗ ଦେଖି ।

ସର୍ବଦେବେ ଏକାବେଳେ ଘେରନ୍ତି ପିନାକୀ ॥

ସେକାଳେ ମୃଗସ୍ଵରୂପ ଧରି ଯଜ୍ଞ ନିଜେ ।

ପଳାନ୍ତେ ଯାଇଁ ଧରନ୍ତି ହର ନିଜ ଭୁଜେ ॥

ତହୁଁ ଖସି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପଳାଏ ସେ ଯାଗ ।

ଗୋଡ଼ାଇଣ ଗଲେ ତହିଁ ଶିବ ହୋଇ ରାଗ ॥

ବ୍ରହ୍ମଲୋଙ୍କୁଁ ଆସି ଯଜ୍ଞ ଭୟେ ପଳାଇଣ ।

ସତୀଙ୍କ ମୃତଶରୀରେ ପ୍ରବେଶିଲେ ଜାଣ ॥

ଯଜ୍ଞପରେ ଯାଇ ହର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ।

ଯଜ୍ଞକଥା ଭୁଲି ପ୍ରିୟା ବିରହେ କାନ୍ଦିଲେ ॥

ପ୍ରିୟାଙ୍କ ବିବିଧଗୁଣ ବାହୁନି କାନ୍ଦନ୍ତି ।

ଚାରୁଦନ୍ତାବଳି ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖକୁ ଦେଖନ୍ତି ॥

ଭ୍ରୂଯୁଗ ବସ୍ତ୍ର ରକ୍ତିମା ଦେଖି ପ୍ରିୟାଙ୍କର ।

ବ୍ୟାକୁଳେ ରୋଦନ୍ତି ଗୀତେ କହେ ପ୍ରଭାକର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ସତୀଙ୍କର ଗୁଣଗଣ ସୁମରି ମହେଶ ।

ଅତିଦୁଃଖେ କାନ୍ଦିଲେ ଯଥା ମୂଢ଼ ପୁରୁଷ ॥

ଶିବ କାନ୍ଦିବାର ଦେଖି କାମ ରତି ସହ ।

ବସନ୍ତ ସହ ପ୍ରବେଶିଲେ ଶିବ ଦେହ ॥

ଶୋକଯୁକ୍ତ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ କାମ ପଞ୍ଚବାଣ ।

ନିର୍ଦ୍ଦୟେ ପ୍ରହାର କଲା ଶିବ ଶରୀରେଣ ॥

ଶୋକଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁରବାଣ ଆଘାତରେ ।

ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଭଜିଣ ମୋହିତ ହୋଇଲେ ॥

କ୍ଷଣେ ଭୂମିରେ ଲୋଟନ୍ତି କ୍ଷଣେ ଉଠିଥାନ୍ତି ।

କ୍ଷଣେ ବୁଲି ବୁଲି ଆଖିବୁଜି ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ॥

ସତୀଙ୍କୁ ଭାବିଣ ପୁଣି ହସନ୍ତି କ୍ଷଣକେ ।

ଭୂମିଷ୍ଠ ଶବକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ୍ତି ସୁଖ ଦୁଃଖେ ॥

ସତୀ ସତୀ ବୋଲି ଉଚ୍ଚେ ଡାକନ୍ତି ବିକଳେ ।

ବୃଥାମାନ ତେଜେ କହି ଆଶ୍ୱାସନ୍ତି କରେ ॥

ହସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଝାଡ଼ି ଅଳଙ୍କାର କାଢ଼ି ।

ପୁଣି ଯଥାସ୍ଥାନେ ତାଙ୍କୁ ପିନ୍ଧାନ୍ତି ସଜାଡ଼ି ॥

ଏପରି କରନ୍ତେ ସତୀ କିଛି ନକହନ୍ତି ।

ତହୁଁ ମୃତ ହେବା ଭାବି ବିକଳେ କାନ୍ଦନ୍ତି ॥

ଲୋତକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ଦେଖିଣ ଦେବେ ।

ମହା ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଲେ ବ୍ରହ୍ମ ଆଦି ସର୍ବେ ॥

ଶିବ ନେତ୍ରଜଳେ ପୃଥ୍ଵୀ ଦଗ୍‌ଧ ହେବା ଜାଣି ।

କି ଉପାୟ କରିବା ବୋଲି କଲେ ଭାଳେଣି ॥

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଦି ସକଳେ ବିଚାରି ମନରେ ।

ଶନିଗ୍ରହଙ୍କୁ ସ୍ମରିଲେ ଧରା ମଙ୍ଗଳରେ ॥

ଦେବାଉବାଚ

ଶନୈଶ୍ଚର ମହାଭୋଗ ଲୋକ ହିତକାରୀ ।

ମୂଳ ଶକ୍ତିରୁ ଉଦ୍ଭୁତ ସୂର୍ଯ୍ୟସୁତ ଶୌରି ॥

ଶୂଳପାଶ ଧନୁର୍ଦ୍ଧାରୀ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ନମୁଛୁଁ ।

ବରଦାତା ଛାୟାସୁତ ନମୁଁ ତୁମ୍ଭ ପଛୁଁ ॥

ନୀଳମେଘ ନିଭ ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନ ଚୟୋପମ ।

ସର୍ବଲୋକ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କ୍ଷମ ॥

ହେ ଦେବ ଗୁଧ୍ର ବାହନ ହୁଅ ସୂପ୍ରସନ୍ନ ।

ଶିବ ଶୋକଜାତ ଜଳୁ ରଖ ଏ ଭୁବନ ॥

ପୂର୍ବେ ବହୁଳ ଜଳବୃଷ୍ଟିକୁ ହରିଅଛୁ ।

ଏକ୍ଷଣି ଶିବ ନେତ୍ରଜଳ ମୂଳରୁ ପୋଛ ॥

ତୁମ୍ଭର ଜଳାବ ଗ୍ରହ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ ।

ବହୁ ବର୍ଷା ପାଇଁ ମେଘଙ୍କୁ ପେଶିଲେ ସର୍ବ ॥

ସ୍ଵର୍ଗପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠିଲା ମେଘମୁକ୍ତ ଜଳ ।

କ୍ଷଣକେ ସଂହାରି ଶୁଷ୍କ କଲ ଭୂମିସ୍ଥଳ ॥

ସେପରି ହରଙ୍କ ନେତ୍ର ଜଳରାଶି ହର ।

ତୁମ୍ଭବିନା ଜଳହାରି ନାହିଁ ତ୍ରିଲୋକର ॥

ହର ନେତ୍ରବାରି ବଡ଼ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅଟଇ ।

ସସାଗରା ବସୁନ୍ଧରା କ୍ଷଣକେ ନାଶଇ ॥

ତେଣୁତାହା ବିନାଶିଣ ରଖ ତ୍ରିଭୁବନ ।

ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ ଦେବେ ହୋଇ ବଡ଼ ଦୀନ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଦେବଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି ଦେବ ଶନିଶ୍ଚର ।

ଦେବଙ୍କୁ ଆଶ୍ଵାସି କହିଲେ ସୁନୃତ ଗିର ॥

ଶନୈଶ୍ଚର ଉବାଚ

ତୁମ୍ଭବାକ୍ୟ କରିବି ମୁଁ ବିଶ୍ଵହିତ ପାଇଁ ।

କିନ୍ତୁ ମୁଁ କଲି ତା ନଜାଣିବେ ସତୀ ସାଇଁ ॥

ଏକ୍ଷଣି ସେ କୋପାନଳ ଜାଣିଲେ ଏକଥା ।

କ୍ଷଣକେ ଜୀବନ ସହ କାଟିବେ ମୋ ମଥା ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଅମରେ ଶିବପାଶେ ଯାଇ ।

ସଂସାରି ମାୟାରେ ତାଙ୍କୁ ପକାଇଲେ ମୋହି ॥

ସେକାଳେ ଶନି ଗୁପ୍ତରେ ଶିବନେତ୍ର ଜଳ ।

ହରିନେଇ ନପାରିଲେ ଧରି ସ୍ଵଶରୀର ॥

ତହୁଁ ଲୋକାଲୋକ ଗିରି ପାଖରେ ଲୋତକ ।

ଧାରାକୁ ତେଜନ୍ତେ ଜଳଧାରା ନାମ ତାଙ୍କ ॥

ପୁଷ୍କର ଦ୍ଵୀପ ଉପରେ ସେହି ଜଳଧାରା ।

ନଦୀରୂପେ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରେ କରେ ଖେଳା ॥

ହର ନେତ୍ର ଜଳ ଶୈଳ ପ୍ରମାଣେ ବହୁତ ।

ଶନି ତ୍ୟାଗ କରିଗଲେ ହୋଇଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ॥

ଲୋକାଲୋକ ଶୈଳ ତାଙ୍କୁ ଧରି ନପାରିଲା ।

ମଧ୍ୟରୁ ଭାଙ୍ଗିଣ ଦୁଇଫାଳ ହୋଇଗଲା ॥

ସେ ଜଳ ପର୍ବତ ଭେଦି ସାଗରେ ପଡ଼ିଲା ।

ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସହି ନପାରିଲା ॥

ପୂର୍ବଦିଗ ତୀରେ ତାକୁ ଆଉଜାଇ ଦେଲା ।

ତହୁଁ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପ ମଧ୍ୟକୁ ଧାଇଁଗଲା ॥

ତହିଁ ବୈତରଣି ନାମେ ନଦୀରୂପେ ବହେ ।

ଜଳଧାର ଶେଳଭେଦି ସିନ୍ଧୁ ଅବଗାହେ ॥

ଶୀତଳକୁ ଭାଜିଶାନ୍ତେ ସେ ଜଳ ପ୍ରବାହ ।

ଧରା ନଭେଦି କରିଛୁ ଲୋକଙ୍କ ନିର୍ବାହ ॥

ଯମପୁର ହାରେ ଦ୍ୱିଯୋଜନ ପରିମାଣ ।

ଅଦ୍ୟାପି ସେ ବୈତରଣି ନାମେ ବିଦ୍ୟମାନ ॥

ତହୁଁ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ଦେବ ମହେଶ୍ଵର ।

ସତୀଶବ ସ୍କନ୍ଧେ ଧରି ପୂର୍ବ ଦେଶାନ୍ତର ॥

ଗମନ୍ତେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ଦେବତା ସକଳେ ।

ଶବ ନଷ୍ଟ ହେବା ଚିନ୍ତା କଲେ ସେ ମନରେ ॥

ହରଙ୍କ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶରୁ ଏହି ସତୀଶବ ।

ମଳିନ ନହୁଏ କିପରି ସେ ନଷ୍ଟ ହେବ ॥

ଏହା ଭାବି ହରି ବ୍ରହ୍ମା ଶନିଶ୍ଚର ଗ୍ରହ ।

ଯୋଗମାୟାରେ ସେ ଶବେ ପ୍ରବେଶାଇ ଦେହ ॥

ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରି ଶବ ତଳେ ପଳାଇଲେ ।

ଦେବୀକୂଟେ ପାଦଯୁଗ୍ମ ତଳକୁ ଖସିଲେ ॥

ଉତ୍କଳରେ ଉରୁଦ୍ୱୟ ପଡ଼ିଲେ ଖସିଣ ।

କାମରୂପରେ ଯୋନି ମଣ୍ଡଳ ପଡ଼େ ପୁଣ ॥

କାମଗିରିରେ ନାଭିମଣ୍ଡଳ ପଡ଼ିଗଲା ।

କାଳନ୍ଧରେ ସ୍ତନଯୁଗ୍ମ ହାର ସଙ୍ଗେ ଥିଲା ॥

ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତେ ସ୍କନ୍ଧଗ୍ରୀବା ଖସି ପଡ଼ିଲା ।

ସେ ପୂର୍ବଦେଶରେ ଯହିଁ ଶିବ ସ୍ପର୍ଶ ହେଲା ॥

ସେ ଯାଜ୍ଞିକ ଦେଶ ବୋଲି ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲେ ।

ପୁଣି ଦେବେ ସେ ଶବକୁ ଗୁପତେ କାଟିଲେ ॥

ଆକାଶ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନସାରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ।

ବ୍ରହ୍ମା ହରି ଶନିଗ୍ରହ ଗଲେ ନିଜଠାଇଁ ॥

ଯେ ଯେ ସ୍ଥାନେ ସତୀଅଙ୍ଗ ପତନ ହୋଇଲେ ।

ସେ ସ୍ଥାନେ ଶଙ୍କର ଲିଙ୍ଗରୂପେ ପ୍ରକାଶିଲେ ॥

ସତୀସ୍ନେହେ ମୋହାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ମହେଶ୍ଵର ।

ଲିଙ୍ଗରୂପ ହେବା ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମାଦି ଅମର ॥

ହରଙ୍କ ସନ୍ତୋଷପାଇଁ ସତୀ ପାଦାଦିକୁ ।

ପୂଜାକରି ପୂଣ୍ୟସ୍ଥଳ କଲେ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ॥

ଦେବୀକୂଟେ ମହାଭାଗା ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ।

ସତୀପାଦେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଲୀନ ହୋଇଲେତ ॥

ଉତ୍କଳରେ କାତ୍ୟାୟନୀ ନାମକୁ ଧଇଲେ ।

କାମରୂପେ କାମଚଣ୍ଡୀ ନାମକୁ ଲଭିଲେ ॥

ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣେଶ୍ଵରୀ ତାଙ୍କ ନାମ ।

ଜଳନ୍ଧର ପର୍ବତରେ ଚଣ୍ଡୀ ହେଲେ ପଣ ॥

କାମରୂପ ପର୍ବଦେଶେ ଦିକ୍‌କର ବାସିନୀ ।

ଲଳିତାକାନ୍ତା ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲଭି ପୁଣି ॥

ଯେ ସ୍ଥାନରେ ସତୀଶିର ପତିତ ହୋଇଲେ ।

ତହିଁ ଶିବ ଶିରକୁ ଚାହିଁ ମୌନ ଭଜିଲେ ॥

ଶିବ ରହିବା ଦେଖିଣ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଅମର ।

ତହିଁ ଯାଇ ଶିବଙ୍କୁ ତୋଷିଲେ ଯୋଡ଼ିକର ॥

ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଣ ଶିବ ଶୋକେ ଲଜ୍ଜାଭରେ ।

ଶିଳାରୂପେ ଲିଙ୍ଗହେଲେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ॥

ଶଙ୍କରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗରୂପ ଦେଖି ଦେବଗଣ ।

ଲିଙ୍ଗରୂପି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ପଣ ॥

ଦେବା ଉବାଚ

ମହାଦେବ ଶିବସ୍ଥାଣୁ ଉଗ୍ରବୃକ୍ଷ ଧ୍ଵଜ ।

ଶ୍ମଶାନବାସୀ ଉର୍ଗ ସର୍ବାନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମି ତେଜ ॥

ଶଙ୍କର ନୀଳଲୋହିତ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ନମୁଛୁଁ ।

ଗିରିଶ ଭୂତଭାବନ ନମଃ କରୁଅଛୁଁ ॥

ଅନାଦି ମଧ୍ୟ ସଂସାର ଯୋଗବିଦ ତୁମ୍ଭେ ।

ଶିବଶାନ୍ତ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତି ନମୁଅଛୁଁ ଆମ୍ଭେ ॥

ଜ୍ଞାନାମୃତ ସ୍ଵରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ବିଗ୍ରହ ଧାରୀ ।

ସ୍ଵଭାବେ ଅନଳଦୀପ୍ତ ପ୍ରଭୁ ତ୍ରିପୁରାରି ॥

ଜଟିଳ ଗିରିଶ ବିଦ୍ୟାଶକ୍ତି ଧରହର ।

ପ୍ରଳୟ ସମୁଦେସ୍ଥିତ ପ୍ରଳୟକୁ କର ॥

ପ୍ରଧାନ ମଧ୍ୟେ ପ୍ରଧାନ ପରାତ୍ପର ଆତ୍ମା ।

ଜ୍ଵଳାମାଳା ବୃତାଙ୍ଗ ବିଶ୍ଵରୂପି ସୁତ୍ରାମା ॥

ପରମାର୍ଥ ଜ୍ଞାନଦୀପ ବେଧାଙ୍କୁ ନମିଣ ।

ସତୀକାନ୍ତ ମୂଡ଼ଭର୍ଗ ପିନାକ ଧାରଣ ॥

ସର୍ବଭୂତେଶ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ନମୁଁ ବାରମ୍ବାର ।

ହେ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ ଆମ୍ଭେ ତୋ କିଙ୍କର ॥

ତୁମ୍ଭେ ଶୋକକଲେ ରହିବକି ଏ ସଂସାର ।

ଦେବଗଣେ ନାଶଯିବୁ ଶୋକ ପରିହର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଦେବଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶୁଣିଣ ଦେବ ଉମାପତି ।

ନିଜରୂପେ ଉଗ୍ରହେଲେ ଶୋକାକୁଳମତି ॥

ଶୋକାବିଷ୍ଟ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଶୋକନାଶ ପାଇଁ ।

କରଯୋଡ଼ି ସ୍ତୁତିକଲେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଚାହିଁ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ହିରଣ୍ୟବାହୁ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମ୍ଭେ ବିଷ୍ଣୁ ଅବ୍ୟୟ ।

ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିତି ବିନାଶକୁ କର ସଦାଶୟ ॥

ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଅଛ ।

ଉତ୍ପାଦନ ସ୍ଥାପନ ନାଶକ ତୁମ୍ଭ ସ୍ଵଚ୍ଛ ॥

ମୁମୁକ୍ଷୁ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଚିନ୍ତି ମୋକ୍ଷଭାଗୀ ହୁଏ ।

ରାଗ ଦ୍ଵେଷ ତେଜି ସଂସାର ବିମୁଖେ ରହେ ॥

ବିଭିନ୍ନ ବାୟୁ ଅଗ୍ନି ଜଳରେ ବିବର୍ଜିତ ।

ଦୂରସ୍ଥିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିବାକରରେ ସଂଯୁତ ॥

ତ୍ରିମାର୍ଗ ମଧ୍ୟସ୍ଥ‌ ପୁଣି ସର୍ବ ପ୍ରକାଶକ ।

ପରଂତତ୍ତ୍ଵ ଶୁଦ୍ଧମୟ ତୁମ୍ଭେ ତ୍ରିଅମ୍ବକ ॥

ଅଷ୍ଟଶାଖା ବିଶିଷ୍ଟ ବୃକ୍ଷର ପୁଷ୍ପ ସମ ।

ଜ୍ଞାନରୂପ ଜଳବୃଦ୍ଧି କରଣେ ସକ୍ଷମ ॥

ବେଦପାଠ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ସର୍ବକାଳ ।

ସ୍ଥୁଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ତୁମ୍ଭ ଅଧୀନ ସକଳ ॥

ପବନ ଶବ୍ଦକୁ ତଳେ ଧାରଣ କରିଣ ।

ଉପରେ ନିରୋଧ ହଂସ ମଧ୍ୟସ୍ଥଳେ ପୁଣ ॥

ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମୁଖ କରିଣ ।

ପରୋରଜ ତୁମ୍ଭ ତେଜ କରିବା ଧାରଣ ॥

ପୁର କୁମ୍ଭକରେ ଗଜ ଯୋଗେ ପ୍ରାଣାୟାମ ।

ଶୂନ୍ୟେ ବିଚିତ୍ର ଭାବରେ ଓଦନ ପରମ ॥

ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ଵରୂପ ।

ଶୁଦ୍ଧ ବୃଦ୍ଧ ତତ୍ତ୍ଵ ତୁମ୍ଭଠାରେ ଲବ୍‌ଧରୂପ ॥

ଜଗବ୍ଦ୍ୟାପି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗୁଣ ସମୂହରେ ସ୍ଥୂଳ ।

ବୁଦ୍ଧଜନ ଭାବ୍ୟ ସାଧ୍ୟ ସାଧନ ସମ୍ବଳ ॥

ଚୋର ରାକ୍ଷସ ଗଣରେ ନୁହେଁ ଅପହୃତ ।

ଅର୍ଥହୀନ ବିତ୍ତ ତୁମ୍ଭ ଆତ୍ମାରେ ନିହିତ ॥

କୋପ ଶୋକ ମାନ ଦମ୍ଭଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ ପ୍ରାପ୍ତ ।

ଅନ୍ୟଭାବେ ମିଳେ ସେହି ଅବିନାଶି ବିତ୍ତ ॥

ହୃଦିସ୍ଥିତ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ମାୟା ମୋହ ବଳେ ।

ବିସ୍ମରିଛି ମାୟାଛାଡ଼ି ଭାଜ ସ୍ୱଆତ୍ମାରେ ॥

ପୂର୍ବେ ଆମ୍ଭେ ମାୟାସ୍ତବ କରିଛୁ ଅନେକ ।

ଧ୍ୟାନରତ ମନ ବହୁ ଯତ୍ନେ କରି ଏକ ॥

ଶୋକ କୋପ ଲୋଭ କାମ ମୋହ ପରାତ୍ମତା ।

ହିଂସା ମାନ ବିଚିକିତ୍ସା କପା ଜୁଗୁପ୍ପତା ॥

ଅସୂୟା ଏବାରଟି ବୁଦ୍ଧି ବିନାଶେ ହେତୁ ।

ମନ ମଳିନ କରନ୍ତି ତେଜ ଶୋକବସ୍ତୁ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତବରେ ଶମ୍ଭୁ ଶୋକଶାନ୍ତି କଲେ ।

ସୁବାଞ୍ଛିତ ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତା କରି ନପାରିଲେ ॥

ଅଧୋମୁଖେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ ମହେଶ୍ଵର ।

କି କରିବି କହ ଧାତା ମୁଁ ବଡ଼ ଅସ୍ଥିର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଶମ୍ଭୁ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଧାତା ଦେବଙ୍କ ସହିତ ।

ଶମ୍ଭୁଶୋକ ବିନାଶାର୍ଥେ କହିଲେ ଏମନ୍ତ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମାକୁ ସ୍ମରି ଶୋକ ତ୍ୟାଗକର ।

ଶୋକସ୍ଥାନ ନୁହଁ ତୁମ୍ଭେ ଶୋକରୁ ଅନ୍ତର ॥

ତୁମ୍ଭେ ଶୋକକଲେ ଦେବେ ହେବେ ଭୟାକୁଳ ।

ତୁମ୍ଭ ଶୋକେ ଶୁଷ୍କ ହେବ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସକଳ ॥

ତୁମ୍ଭ ନେତ୍ର ଜଳେ ଧରା ବିଦିର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତେ ।

ତାହା ହରି ଶନି କୃଷ୍ଣ ହୋଇଲେ ହଠାତେ ॥

ଯେ ସ୍ଥାନେ ଦେବ ଗନ୍ଧର୍ବ ସର୍ବଦା କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି ।

ସୁମେରୁ ସମାନ ସେହି ଶୈଳରୂପେ ସ୍ଥିତି ॥

ପଦ୍ମନାଳ ସମମେଘେ ସଂବର୍ତ୍ତକ ଆଦି ।

ଜଳପାନ କରି ଧରା ଶସ୍ୟରେ ସମ୍ପାଦି ॥

ମନ୍ଦର ଶୈଳରୁ ଯାଇ ଅଗସ୍ତି ମହର୍ଷି ।

ଜଗତ ହିତରେ ତପୋରତ ହ୍ୱନ୍ତି ବସି ॥

ପର୍ବେ ଯେ ପର୍ବତେ ରହି ସେହି କୁମ୍ଭ ଯୋନି ।

ଚଳୁକେ ପିଇଲେ ସପ୍ତ ସାଗରର ପାଣି ॥

ତୁମ୍ଭ ନେତ୍ରଜଳ ଶନି ସହି ନପାରିଲେ ।

ଜଳଧାରା ନାମେ ଏକ ପର୍ବତ ରଚିଲେ ॥

ପର୍ବତ ଭେଦି ଲୋତକ ସାଗରକୁ ଗଲା ।

ସାଗର ଜଳଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ମନ୍ଦି ପକାଇଲା ॥

ପର୍ବତୀର ଭେଦି ପୃଥ୍ୱୀ ଭେଦିଲା ଲୋତକ ।

ବୈତରଣି ନଦୀ ନାମେ ବହେହୋଇ ଏକ ॥

ନୌକାରଥ ଭେଳାରେ ପାର ନୁହେଁ ସେ ନଦୀ ।

ତପ୍ତତୋୟା ଅତି ଭୟାବହା ନହେ ଭେଦି ॥

ଅତିକଷ୍ଟେ ପୃଥ୍ୱୀ ତାକୁ ଧରିଅଛି ଜାଣ ।

ନଭଶ୍ଚରମାନେ ଗଲେ ପଡ଼ନ୍ତି ଖସିଣ ॥

ଦେବେ ଭୟପାଇଁ ତାରପରେ ନ ଗମନ୍ତି ।

ସମଦ୍ୱାରେ ଦ୍ୱିଯୋଜନେ ସେ ବେଢ଼ି ଅଛନ୍ତି ॥

ଜଳଭାଗ ଖୋଳି ଜଗତକୁ ଭୟ ଦିଏ ।

ତୁମ୍ଭ କୋପ ନିଶ୍ଵାସରେ ତ୍ରିଜଗତ ବହେ ॥

ବ୍ୟାଘ୍ର ସର୍ପାଦି ପ୍ରାଣୀଏ ତୁମ୍ଭ ନିଶ୍ୱାସରେ ।

ଦଗ୍‌ଧ ହୁଅନ୍ତି ଅଦ୍ୟାପି ନାହିଁ ଶାନ୍ତି ତାରେ ॥

ତୁମ୍ଭ ନିଶ୍ଵାସ ପବନେ ଜଗତ ବ୍ୟାକୁଳ ।

ଏବେ ଶୋକ ତ୍ୟାଗକରି ଜଗତକୁ ପାଳ ॥

ସତୀଶବ ନେଲାବେଳେ ପୃଥ୍ୱୀ ପିଡ଼ାପାଇ ।

ବ୍ୟାକୁଳେ କ୍ରନ୍ଦନ କରେ ନପାରଇ ସହି ॥

ସ୍ଵର୍ଗ ପାତାଳ ମର୍ତ୍ତ୍ୟରେ ସର୍ବ ଜୀବଗଣ ।

ବ୍ୟାକୁଳ କରଇ ତୁମ୍ଭ ନିଶ୍ଵାସ ପବନ ॥

ତେଣୁ ଶୋକ କୋପ ତେଜି ଶାନ୍ତି ଦାନ କର ।

ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାରେ ଚିନ୍ତି ହୁଅ ଆତ୍ମାପର ॥

ସତୀ ଦିବ୍ୟଶତ ବର୍ଷଅନ୍ତେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ।

ତ୍ରେତାଯୁଗାଦ୍ୟରେ ତୁମ୍ଭ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବେଯାଇ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟେ ଶୋକ ଶାନ୍ତିକରି ପଞ୍ଚାନନ ।

ଧ୍ୟାନରତ ଅଧୋମୁଖେ କହନ୍ତି ବଚନ ॥

ଈଶ୍ୱର ଉବାଚ

ସତୀକୃତ ଶୋକରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେବାଯାଏ ।

ମୋ ସଙ୍ଗେ ରହି ଶୋକକୁ ନାଶ ମହାଶୟେ ॥

ସେବେଳେ ମୁଁ ଯହିଁ ଯିବି ମୋ ସାଙ୍ଗରେ ଯିବ ।

ମିଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ କହି ମୋର ଶୋକକୁ ନାଶିବ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ହରବାକ୍ୟେ ସୁସମ୍ମତ ହୋଇ ବେଦପତି ।

କୈଳାସକୁ ଯିବାପାଇଁ ଶିବ କଲେ ମତି ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗରେ ଘେନି କୈଳାସେ ଚଳିଲେ ।

ନନ୍ଦିଭୃଙ୍ଗୀ ଆଦି ଗଣେ ସେଠାରେ ରହିଲେ ॥

ପର୍ବତ ସମାନ ବୃକ୍ଷ ଶଶିପରି ଶୁକ୍ଳ ।

ଶିବଙ୍କ ପାଖେ ପ୍ରବେଶି ଚଢ଼ାଏ ଉପର ॥

ବାସୁକ୍ୟାଦି ନାଗଗଣେ ସେକାଳରେ ଆସି ।

ଶିବଙ୍କ ଶିରବାହୁରେ ବଳେହେଲେ ଭୁଷି ॥

ବ୍ରହ୍ମାଦି ସକଳ ଦେବେ ଶିବଙ୍କୁ ଘେନିଣ ।

କୈଳାସ ଶୈଳକୁ ବେଗେ କଲେ ଆରୋହଣ ॥

ଔଷଧି ପ୍ରସ୍ଥନଗରୁ ହିମାଳୟ ଆସି ।

ପାତ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ସହ ଭେଟକଲେ ଦେବ କାଶୀ ॥

ଶିବଙ୍କ ସହିତେ ସର୍ବ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ।

ପାତ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତରେ ଆନନ୍ଦ ଲଭିଲେ ॥

ସେ ସ୍ଥାନେ ଶିବ ଦେଖିଲେ ବିଜୟା ସୁନ୍ଦରୀ l

ଗୌତମଙ୍କ କନ୍ୟା ସେହି ସ୍ଵଭାବେ ଝିଆରି ॥

ସର୍ବଦେବଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ସହ ପ୍ରଣମିଲେ ।

ଶିବଙ୍କ ଆଗେ ସତୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେ କାନ୍ଦିଲେ ॥

କାହିଁଗଲେ ସତୀ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏକାଳେ ।

ତୁମ୍ଭେ ପାଶୋରିଲ ମୁଁ ତ ପାଶୋରି ନପାରେ ॥

ମୋ ଆଗରେ କୋପେ ପ୍ରାଣ ତେଜିଲେ ସେ ସତୀ ।

ବେଳରୁ ଶୋକଦଗ୍‍ଧା ହେଉଛି ମୁଁ ନିତି ॥

ଏହା କହି ବସ୍ତ୍ରାଞ୍ଚଳେ ମୁଖକୁ ପୋଛିଲେ ।

କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଭୂମିତଳେ ଲୋଟି ଯେ ପଡ଼ିଲେ ॥

ସର୍ବଦେବଙ୍କ ଚରଣେ ମୋର ନମସ୍କାର ।

ଭାଷା ପ୍ରବନ୍ଧେ ରଚନା କରେ ପ୍ରଭାକର ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ବିଜୟା ପଡ଼ିବା ଦେଖି ଦେବ ଗଙ୍ଗାଧର ।

ଶୋକ ସମ୍ଭାଳି ନପାରି ହେଲେ ସେ ଅଧୀର ॥

ଧୈର୍ଯ୍ୟଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବା ଦେଖି ଦେବତା ସକଳେ ।

ହରଙ୍କୁ ଚାହିଁଣ ସର୍ବେ ଚିନ୍ତାକୁଳ ହେଲେ ॥

ତହୁଁ ଧାତା ବିଜୟାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ବଚନରେ ।

ଆଶ୍ଵାସିଣ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହନ୍ତି ମଧୁରେ ॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ଯୋଗୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ଶୋକକର ନାହିଁ ।

ପରମାତ୍ମା ଚିନ୍ତି ପୁଣି ସ୍ତ୍ରୀରେ ମନ ଦେଇ ॥

ପ୍ରଭବିଷ୍ଣୁ ଶାନ୍ତ ତୁମ୍ଭେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ଥୂଳତର ।

ସାମାନ୍ୟ ଶୋକେ ସ୍ଵଭାବ ବିକୃତ ତୁମ୍ଭର ॥

ପତିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ବିଷୟ ତୁମ୍ଭେ ନିରଞ୍ଜନ ।

ପରାପର ନିର୍ମଳ ସର୍ବତ୍ର ରମ୍ୟମାନ ॥

ରାଗ ଲୋଭାଦି ଦୋଷରହିତ ତୁମ୍ଭେ ସଦା ।

ବୁଦ୍ଧିରେ ଗ୍ରହଣ କର ବ୍ରହ୍ମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ॥

ଶୋକ ଲୋଭ କ୍ରୋଧ ମୋହ ହିଂସା ଦମ୍ଭମାନ ।

ଦମ୍ଭମଦ ପ୍ରମୋଦ ହିଂସା ଅସୂୟା ଗୁଣ ॥

ଅକ୍ଷମା ଅସତ୍ୟ ଏହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦୋଷ ।

ଜ୍ଞାନ ନାଶକରି ପ୍ରାଣୀକୁ କରେ ବିନାଶ ॥

ଧ୍ୟାନବଳେ ଯୋଗୀଗଣ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ୍ତି ।

ବିଷ୍ଣୁରୂପୀ ବିଶ୍ଵସ୍ରଷ୍ଟା ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବୋଲାନ୍ତି ॥

ଯେଉଁ ସତୀପାଇଁ ମୋହବଶ ହୁଅ ତୁମ୍ଭେ ।

ସେ ଲୋକମୋହିନୀ ମାୟା ଜାଣିରଖ ଏବେ ॥

ଯେ ସର୍ବପ୍ରାଣୀ ଜନନେ ଗର୍ଭର ଧାରିଣୀ ।

ପୂର୍ବଜନ୍ମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଯେ ପାଶୋରାଏ ଜାଣି ॥

ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ବିକାଶି ଦୁଃଖଦିଏ ମନେ ।

ସେ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଶୋକେ ମୋହ କରୁଛି ଏ ସ୍ଥାନେ ॥

ତୁମ୍ଭେ ପ୍ରତି ଅବତାରେ ସହସ୍ର ସତୀଙ୍କୁ ।

ବିବାହ କରି ଛାଡ଼ିଛ ଜଗତ ହିତକୁ ॥

ପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରିବ ଅବତାର ଭେଦେ ।

ସେଥିପାଇଁ ଶୋକ କିମ୍ପା କର ମନ ଖେଦେ ॥

ଧ୍ୟାନବଳେ ଦେଖ ସେହି ସତୀଙ୍କ ସହସ୍ର ।

ପୁଣି ପାଇବ ତାହାଙ୍କୁ ସେ ପୁଣି ଅଜସ୍ର ॥

ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମିଯେବେ ତୁମ୍ଭ ପତ୍ନୀ ହେବେ ।

ତାହାସବୁ ଧ୍ୟାନବଳେ ଜାଣିବ ଯେ ଏବେ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉବାଚ

ଏ ଭାବେ ବହୁ ସାନ୍ତ୍ଵନାବାକ୍ୟେ ତୋଷି ହର ।

ହିମାଳୟପୁରୁ ସର୍ବେ ହୋଇଲେ ବାହାର ॥

ହିମାଳୟ ପୁର ପଶ୍ଚିମରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥେ ।